अजर-अमर नेपाली गीतहरूमा ‘आशा भोसले’
काठमाडौं। भारतीय संगीत इतिहासकी चर्चित तथा बहुमुखी गायिका आशा भोसले नेपाली संगीत क्षेत्रमा पनि उत्तिकै प्रभावशाली नाम हो ।
उनले सात दशकभन्दा बढी लामो सांगीतिक यात्रामा १६,००० भन्दा बढी गीत गाएर आफ्नो अद्वितीय प्रतिभा स्थापित गरेकी छिन्।
सन् १९३३ सेप्टेम्बर ८ मा जन्मेकी आशा, भारतीय संगीत क्षेत्रकी दिग्गज गायिका लता मंगेशकरकी बहिनी हुन्। फरक मातृभाषा हुँदाहुँदै पनि आशाले शास्त्रीय, गजल, पप तथा अन्य विविध सङ्गीत विधामा नेपालीसहित २० भन्दा बढी भाषामा गीत गाएकी छिन् । बहुमुखी गायन क्षमता र स्वरको लचकताका कारण उनी अत्यन्त प्रभावशाली गायिकाका रूपमा चिनिन्छिन् । उनको योगदानको कदरस्वरूप उनलाई पद्म विभूषण तथा दादासाहेब फाल्के पुरस्कार लगायत दर्जनौँ पुरस्कार प्रदान गरिएको छ।
आशाको प्रभाव नेपालमा पनि निकै गहिरो रूपमा देखिन्छ। उनले नेपाली फिल्म तथा गीतहरूमा स्वर दिँदै नेपाली संगीतलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्वादसँग जोड्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेकी छिन्। विशेषगरी सन् १९७०/८० को दशकमा नेपाली संगीत क्षेत्रमा भारतीय संगीतकार र गायकहरूसँग सहकार्य बढ्दै जाँदा भोसलेको उपस्थिति अझ मजबुत बनेको थियो। त्यस समय उनका गीतहरूले नेपाली श्रोतामाझ विशेष स्थान बनाएका थिए।
उनले गाएका धेरै नेपाली गीतहरू आज पनि उत्तिकै लोकप्रिय छन् र विभिन्न कार्यक्रम तथा माध्यमहरूमा बजिरहन्छन्। नेपाली चलचित्रका लागि दिएको उनको स्वरले पाश्र्वगायनलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको मानिन्छ।
त्यतिबेला नेपाली संगीत उद्योग विकासकै चरणमा रहेको अवस्थामा भोसलेजस्तो अन्तर्राष्ट्रिय स्तरकी गायिकाको सहभागिताले कलाकारहरूमा आत्मविश्वास बढाएको थियो।
उनले नेपाली संगीतलाई व्यापक दर्शकमाझ चिनाउन सहयोग गरिन् । भारतीय रेडियो र क्यासेटमा उनका गीतसँगै नेपाली गीत पनि सुन्ने वातावरण बनेको थियो ।
उनले गाएका केही चर्चित नेपाली अजर-अमर गीतहरू:
साउने झरीमा…
रञ्जित गजमेरको संगीत र कुसुम गजमेरको शब्दमा सजिएको यो गीतमा आशा भोसलेको मधुर स्वर सुन्न सकिन्छ।
माइतीघर… माइतीघर… (फिल्म: माइतीघर)
झण्डै ६ दशकअघि बनेको यो गीत आज पनि उत्तिकै लोकप्रिय छ। जयदेवको संगीत र किरण खरेलको शब्द रहेको यो गीत विभिन्न कार्यक्रमहरूमा अझै घन्किन्छ।
मोहनी लाग्ला है… (फिल्म: चिनो)
यस गीतमा आशा भोसलेले नारायण गोपालसँग संयुक्त स्वर दिएकी छिन्। रञ्जित गजमेरको संगीत र कुसुम गजमेरको शब्दले गीतलाई अमर बनाएको छ।
पहाडको माथि माथि… (फिल्म: लाहुरे)
यो गीतमा पनि आशा भोसले र नारायण गोपालको सुमधुर स्वर छ। शब्द कुसुम गजमेर र तुलसी घिमिरेको तथा संगीत रञ्जित गजमेरको हो।
को होला मेरो मायालु… (फिल्म: मायालु)
रञ्जित गजमेरको संगीत र कुसुम गजमेरको शब्दमा आशा भोसलेको भावपूर्ण प्रस्तुति रहेको छ।
टाढा भै नदेउ फेरि… (फिल्म: मायालु)
यो गीतमा आशा भोसले र प्रेमध्वज प्रधानको स्वर रहेको छ। संगीत रञ्जित गजमेरले दिएका छन्।
आज हाम्रो भेट भाको दिन…
यस गीतमा आशा भोसले र उदित नारायण झाको स्वर सुन्न सकिन्छ। संगीत शिला बहादुर मोक्तानको र शब्द चेतन कार्कीको हो।
माया त माया हो…
यो गीतमा पनि आशा भोसले र नारायण गोपालको स्वर रहेको छ। रञ्जित गजमेरको संगीत र कुसुम गजमेरको शब्दले गीतलाई लोकप्रिय बनाएको छ।
गैरी खेतको शिरै हान्यो…
विद्यालय तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूमा निकै बज्ने यो गीतमा सम्भुजित बास्कोटाको संगीत र यादव खरेलको शब्द रहेको छ।
यति धेरै माया दियौ…
यस गीतमा आशा भोसले र प्रकाश श्रेष्ठको डुएट स्वर रहेको छ। संगीत मोहनहरी सिंहको हो।
यस्तै कालजयी नेपाली गीतहरू गाएकी आशाको आइतबार निधन भएको छ । ९२ वर्षीयाँ आशा मुटु र श्वासप्रश्वासम्बन्धी समस्याबाट केही महिनादेखि पीडित थिइन् । शनिबार अस्पताल भर्ना गरिएकी आशाको आइतबार निधन भएको हो । उनको निधनले भारतीय मात्रै नभएर नेपालीहरू पनि दुःखी भएका छन् । उनीप्रति सामाजिक सञ्जालहरूका माध्यमबाट श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिरहेका छन् ।
