पर्वत। ‘कोदो फुल्यो बारीमा, धानका बाला झुल्यो खेतैमा…’ गाउँघरको जनजीवन, कृषि संस्कृति र नेपाली माटोको सुन्दरता झल्काउने यो भाव पर्वतको फलेवास नगरपालिका-२, भेडाबारीका खेतबारीमा यतिबेला वास्तविक दृश्य बनेर उभिएको छ। पहेँलिँदै गरेका धानका बाला, बारीमा फुलेका कोदोका बोट, खुलेको नीलो आकाश र टल्किएका हिमालले यहाँको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई थप मनमोहक बनाएका छन्।

दसैँको उल्लाससँगै गाउँका खेतबारीमा देखिएको हरियाली र पाक्दै गरेको अन्नले ग्रामीण जीवनको मौलिकता झल्काएको छ। कतै धानका बाला हावासँगै लहराइरहेका छन् भने कतै कोदोका बोटले बारीलाई ढाकेका छन्। प्रकृतिले दिएको यही अनुपम दृश्यले भेडाबारीको ग्रामीण परिवेशलाई आकर्षक बनाएको छ।

दसैँको समयमा गाउँघरमा देखिने यस्ता दृश्यले चाडपर्वको रौनकलाई थप अर्थपूर्ण बनाउँछन्। सहरको व्यस्तता र कोलाहलभन्दा टाढा खेतबारी, हरियाली डाँडाकाँडा र हिमालको काखमा रहेको गाउँको जीवनशैलीले प्रकृतिसँग मानिसको गहिरो सम्बन्धलाई उजागर गर्छ। भेडाबारीका खेतमा पाक्न थालेको धान र फुलेको कोदोले नेपाली कृषि जीवनको यही सुन्दर पक्षलाई प्रस्तुत गरेका छन्।

दसैँ मनाउन गाउँ फर्किएका मानिसका लागि पनि यतिबेलाको गाउँको दृश्य विशेष आकर्षण बन्ने गरेको छ। वर्षभरि काम र रोजगारीका सिलसिलामा सहर तथा विदेशमा रहनेहरू चाडपर्वमा गाउँ फर्किँदा आफ्नै खेतबारी, पाखापखेरा र बाल्यकालसँग जोडिएका दृश्यमा रमाउने अवसर पाउँछन्। पहेँलिँदै गरेका धानका बाला र फुलेका कोदोका बोटले गाउँ फर्किएका मानिसलाई आफ्नै माटोको सम्झना गराउँछन्।

धान र कोदो नेपाली ग्रामीण जीवनका महत्त्वपूर्ण खाद्यान्न बाली हुन्। पुस्तौँदेखि किसानले आफ्नो श्रम, सीप र अनुभव प्रयोग गरेर यी बाली लगाउँदै आएका छन्। वर्षायाममा रोपिएको धान शरद ऋतुको आगमनसँगै पाक्न थाल्छ भने कोदोका बोट पनि बाली भित्र्याउने समय नजिकिँदै जाँदा परिपक्व बन्दै जान्छन्। यही मौसमी चक्रले गाउँको कृषि जीवनलाई व्यस्त र जीवन्त बनाउँछ।

फलेवासको भेडाबारीमा अहिले देखिएको दृश्य पनि किसानको लामो मेहनतको परिणाम हो। खेत तयार पार्नेदेखि बीउ राख्ने, रोपाइँ गर्ने, गोडमेल गर्ने र बालीको हेरचाह गर्नेसम्मका काममा किसानले महिनौँ खर्चिएका हुन्छन्। मौसमले साथ दिएमा अन्ततः खेतबारीमा अन्नका बाला झुल्न थाल्छन्। किसानका लागि खेतमा देखिने पहेँलोपन केवल प्राकृतिक सुन्दरता मात्र होइन, वर्षभरिको श्रमको प्रतिफल पनि हो।

दसैँको समापनसँगै अब यहाँका किसानलाई धान र कोदो भित्र्याउने चटारो सुरु हुनेछ। मौसम अनुकूल रहेमा केही दिनपछि खेतमा काट्ने, सुकाउने, मुठा पार्ने र अन्न छुट्याउने कामले गति लिनेछ। घरपरिवारका सदस्य मिलेर बाली भित्र्याउने ग्रामीण परम्पराले गाउँको जनजीवनलाई थप सक्रिय बनाउनेछ।

धान काट्ने र कोदो भित्र्याउने समय किसानका लागि निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। वर्षभरि गरेको मेहनतलाई सुरक्षित रूपमा घरसम्म पुर्‍याउनु उनीहरूको मुख्य प्राथमिकता हुन्छ। पाकेको बाली खेतमै लामो समय राख्दा मौसम परिवर्तन वा वर्षाका कारण क्षति हुन सक्ने भएकाले किसानले मौसमको अवस्था हेरेर बाली भित्र्याउने तयारी गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले अहिलेको रमणीय दृश्यसँगै किसानको मनमा बाली सुरक्षित रूपमा थन्क्याउने चासो पनि जोडिएको छ।

धान र कोदोको उत्पादन ग्रामीण परिवारको खाद्य सुरक्षासँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्धित छ। विशेषगरी कोदो पहाडी भूभागमा उत्पादन हुने महत्त्वपूर्ण बाली हो। यसले स्थानीय खाद्य परम्परा, खानपान र कृषि संस्कृतिलाई जोगाउन सहयोग पुर्‍याएको छ। धानसँगै कोदोको खेतीले पनि पहाडी किसानको जीवनयापनमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिँदै आएको छ।

भेडाबारीको खेतबारीमा देखिएको यो प्राकृतिक सौन्दर्यले नेपालको ग्रामीण पर्यटनको सम्भावनालाई समेत सम्झाउँछ। कृषि, स्थानीय संस्कृति, हिमाली दृश्य र शान्त वातावरणको संयोजनले गाउँलाई आकर्षक गन्तव्य बनाउन सक्छ। यस्ता ठाउँमा पुग्ने मानिसले प्राकृतिक दृश्यको आनन्द लिनुका साथै किसानको दैनिक जीवन, परम्परागत खेती प्रणाली र गाउँको मौलिक संस्कृतिलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाउँछन्।

तर, गाउँको सुन्दरता केवल दृश्यमा मात्र सीमित छैन। यसको वास्तविक पहिचान त्यहाँका किसानको मेहनत, सामूहिक जीवनशैली, परम्परा र प्रकृतिसँगको सहअस्तित्वमा पनि निहित छ। खेतमा झुलेका अन्नका बाला ग्रामीण अर्थतन्त्रका आधार मात्र होइनन्, नेपाली समाजको श्रम संस्कृति र आत्मनिर्भरताका प्रतीकसमेत हुन्।

दसैँको चहलपहल बिस्तारै सकिँदै गर्दा पर्वतको भेडाबारीमा प्रकृतिले अर्को उत्सवको तयारी गरिरहेको छ। त्यो उत्सव हो-खेतमा पाकेको अन्न घर भित्र्याउने उत्सव। धानका बाला झुलिरहेका छन्, कोदोका बोटमा दाना लागेका छन् र किसानका आँखा आफ्नो मेहनतले फल दिएको खेतबारीतर्फ केन्द्रित छन्।

खुलेको आकाशमुनि टल्किएका हिमाल, पहेँलिँदै गरेका धानका खेत र फुलेका कोदोका बारीले भेडाबारीलाई यतिबेला साँच्चिकै मनमोहक बनाएका छन्। दसैँको उल्लास र शरद ऋतुको सौन्दर्यबीच देखिएको यो दृश्यले नेपाली गाउँको मौलिकता, कृषि जीवनको महत्त्व र माटोसँग जोडिएको आत्मीयतालाई एकैसाथ उजागर गरेको छ।