मुस्ताङ। एकपछि अर्को गर्दै भूकम्पको धक्का आउन थालेपछि मुस्ताङको लोमान्थाङमा स्थानीयको त्रास बढेको छ । पछिल्लो २४ घण्टामा मात्रै सात पटक भूकम्पको धक्का महसुस भएपछि ऐतिहासिक माटोको सहरका बासिन्दा घरभित्र बस्नसमेत डराउन थालेका छन् ।

भूकम्पको निरन्तर धक्काले लोमान्थाङ गाउँपालिकामा ठूलो भौतिक क्षति पुगेको गाउँपालिका अध्यक्ष टसी न्हूर्बू गुरुङले बताएका छन् । सदियौँ पुराना माटोका संरचना रहेका कारण सामान्य धक्काले समेत घर तथा ऐतिहासिक संरचनामा गम्भीर असर परेको हो ।

गाउँपालिकाका अनुसार अधिकांश घरमा चिरा परेको छ । करिब आधाभन्दा बढी घर तत्काल बस्न जोखिमपूर्ण अवस्थामा पुगेका छन् । पुराना र नयाँ दुवै प्रकारका घरमा क्षति देखिएको अध्यक्ष गुरुङले बताएका छन् ।

उनका अनुसार २० देखि ३० प्रतिशत घर पूर्ण रूपमा बस्न अयोग्य हुने गरी क्षतिग्रस्त भएका छन् भने करिब ५० प्रतिशत घरमा उल्लेख्य क्षति पुगेको प्रारम्भिक अनुमान छ ।

‘धेरैजसो घरमा चिरा परेको छ । केही समय लगातार भूकम्पको धक्का रह्यो भने बाँकी संरचना पनि ढल्ने जोखिम छ,’ अध्यक्ष गुरुङले भने ।

लोमान्थाङमा रहेका परम्परागत घर तथा ऐतिहासिक संरचना मुख्यतः माटोबाट निर्माण गरिएका छन् । वर्षौँ पुराना यस्ता संरचना पटकपटकको कम्पन थेग्न नसक्ने अवस्थामा पुगेकाले थप पराकम्पन आए ठूलो क्षति हुन सक्ने स्थानीय तहको चिन्ता छ ।

हालसम्म भूकम्पका कारण मानवीय तथा पशुचौपायाको क्षति भने नभएको गाउँपालिकाले जनाएको छ । तर, घर तथा संरचनामा भएको क्षतिको मात्रा भने ठूलो रहेको बताइएको छ ।

क्षतिको वास्तविक अवस्था पत्ता लगाउन गाउँपालिकाले प्राविधिकसहित नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको टोली परिचालन गरेको छ । टोलीले गाउँका विभिन्न वडामा पुगेर क्षतिग्रस्त संरचनाको निरीक्षण तथा विवरण संकलन गरिरहेको छ ।

गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत न्युटन लम्सालका अनुसार जनप्रतिनिधि, कर्मचारी, प्राविधिक र सुरक्षाकर्मी सम्मिलित टोलीले स्थलगत अनुगमन थालेको छ ।

‘टोली वडा–वडामा पुगेर क्षतिको अवस्था हेर्ने, मुचुल्का उठाउने र विवरण संकलन गर्ने काममा लागेको छ,’ उनले भने ।

भूकम्पको धक्का रोकिए पनि स्थानीयको डर भने हटेको छैन । पटकपटक कम्पन भइरहेकाले चर्किएका घरहरू थप कमजोर बन्दै गएका छन् । अझै पराकम्पन गएमा अहिले सामान्य देखिएका संरचनासमेत भत्किन सक्ने जोखिम रहेको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

लोमान्थाङ पर्यटकीय दृष्टिले समेत महत्वपूर्ण क्षेत्र हो । माटोबाट बनेका पुराना घर, गुम्बा तथा परम्परागत संरचनाका कारण यसको छुट्टै पहिचान छ । भूकम्पले यिनै ऐतिहासिक सम्पदामा समेत असर पुर्‍याएपछि स्थानीय थप चिन्तित बनेका छन् ।

गाउँपालिकाले क्षतिको विस्तृत विवरण तयार पार्ने काम भइरहेको जनाएको छ । प्रारम्भिक अवस्थाबारे जिल्ला प्रशासन कार्यालयसँगै संघ र प्रदेश सरकारलाई समेत जानकारी गराइएको छ ।

अहिले लोमान्थाङमा मुख्य चिन्ता एउटा मात्रै छ- पहिलो धक्काले चर्किएका घरहरू दोस्रो धक्काले नढलून् । त्यसैले क्षतिग्रस्त घरमा नबस्न र थप जोखिमबाट जोगिन स्थानीय तहले स्थलगत अवस्थाको मूल्यांकनलाई प्राथमिकता दिएको छ।