काठमाडौं ।  छालामा देखिने कालो दाग वा हाइपरपिग्मेन्टेशन धेरै कारणले उत्पन्न हुने सामान्य समस्या हो। जुन हार्मोनल असन्तुलन, अत्यधिक घामको किरण, उमेर बढ्दै जाँदा हुने छालाको परिवर्तन तथा चोटपटकका कारण देखिन्छन्। यस्ता दागहरु पछिसम्म पनि बाँकी रहन्छन् । 

आयुर्वेदमा यस्तो पिग्मेन्टेशन कम गर्न विभिन्न प्राकृतिक उपचारहरू अपनाउन सकिन्छ । कुंकुमादी तेल छालाको दाग हल्का बनाउन र चमक बढाउन प्रभावकारी मानिन्छ, जसलाई दिनमा एक दुई पटक लगाएर ३० मिनेटपछि धुनुपर्छ। 

त्यस्तै, चन्दन पाउडरलाई गुलाबजलसँग मिसाएर बनाएको पेस्ट २०-३० मिनेट छालामा राख्दा शीतलता प्रदान गर्दै कालोपन घटाउँछ। नीमका पातमा रहेका एन्टिब्याक्टेरियल र एन्टिइन्फ्लेमेटरी गुणले छालालाई सफा र स्वस्थ राख्छन्, जसका लागि नीमको पेस्ट सुकाएपछि धुने बानी प्रभावकारी हुन्छ। 

हल्दीमा रहेको कर्क्यूमिन तत्व छालाको रङ सुधार्न महत्त्वपूर्ण हुन्छ।  बेसारलाई दही वा दूधसँग मिलाएर लगाउँदा दाग क्रमशः कम हुँदै जान्छ। एलोभेराको जेल रातभर दाग भएको भागमा लगाई बिहान धुने गर्दा छाला निखारिँदै जान्छ। मञ्जिष्ठा रगत शुद्ध गर्ने आयुर्वेदिक जडीबुटी भएकाले यसको सेवन वा पेस्टले छालालाई स्वच्छ र उज्यालो बनाउन मद्दत गर्छ। 

त्रिफला पनि शरीर शुद्धीकरणका लागि उपयोगी मानिन्छ। यसको सेवन वा प्रयोगले छालाको चमक बढाउँछ। नारिवल तेल छालामा नमी कायम राखी सेलहरू पुनर्जीवित गर्न योगदान पुर्‍याउँछ, जसले कालो दाग हल्का बनाउन मद्दत गर्छ। 

यी आयुवेर्दिक र घरायसी उपचारसँगै दिनभर पर्याप्त पानी पिउनु, घाममा निस्कँदा सनस्क्रिन प्रयोग गर्नु तथा भिटामिन ‘सी’ र एन्टिअक्सिडेन्टयुक्त फलफूल सागसब्जीलाई आहारमा समावेश गर्नु छालाको स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै आवश्यक मानिन्छ।