काठमाडौं। संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच सम्भावित कूटनीतिक सहमतिको अपेक्षासँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घट्न थालेपछि टर्कीले इन्धनको मूल्यमा कटौती गरेको छ।

टर्की सरकारले मंगलबार मध्यरातदेखि लागू हुने गरी पेट्रोल र डिजेल दुवैको मूल्य घटाउने निर्णय गरेको हो।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर १.३८ टर्किस लिरा र डिजेलको मूल्य प्रतिलिटर १.८१ लिराले घटाइएको छ। यस निर्णयले केही समयदेखि महँगो इन्धनको मार खेपिरहेका उपभोक्तालाई आंशिक राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा आएको गिरावटलाई मूल्य कटौतीको मुख्य कारण मानिएको छ। विश्व बजारमा मानक मानिने ‘ब्रेन्ट क्रुड’ तेलको मूल्य घटेर प्रति ब्यारेल करिब ९४.४० अमेरिकी डलरमा झरेको छ, जुन पछिल्ला दुई साताकै न्यून स्तर हो।

विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिका र इरानबीच जारी वार्ताबाट कुनै सकारात्मक नतिजा निस्कने सम्भावनाले तेल आपूर्तिमा सुधार आउने अपेक्षा बढाएको छ।

यसले लगानीकर्ताको मनोविज्ञानमा प्रभाव पार्दै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्यमा दबाब सिर्जना गरेको हो।

टर्कीले गत मार्च महिनादेखि इन्धन मूल्यमा हुने तीव्र उतारचढाव नियन्त्रण गर्न ‘स्लाइडिङ–स्केल’ कर प्रणाली लागू गरेको थियो। उक्त प्रणालीअन्तर्गत अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य घट्दा उपभोक्ताले त्यसको प्रत्यक्ष लाभ पाउने र मूल्य बढ्दा कर समायोजनमार्फत असर कम गर्ने प्रयास गरिन्छ।

यद्यपि मूल्य कटौती भए पनि टर्कीको अर्थतन्त्रमाथि ऊर्जा क्षेत्रको दबाब अझै कायम छ। उच्च ऊर्जा आयात लागत, कमजोर मुद्रा र बढ्दो जीवनयापन खर्चका कारण देशमा मुद्रास्फीति दर अझै ३२ प्रतिशतभन्दा माथि रहेको छ।

टर्कीको केन्द्रीय बैंकले पनि हालै वर्षअन्तसम्मको मुद्रास्फीति लक्ष्य पुनरावलोकन गर्दै आर्थिक चुनौतीहरू अपेक्षाभन्दा जटिल बन्दै गएको स्वीकार गरेको थियो। विशेषगरी मध्यपूर्वमा जारी तनाव, विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति शृङ्खलामा देखिएको अनिश्चितता र तेल बजारको अस्थिरताले टर्कीको अर्थतन्त्रलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेको छ।

ऊर्जा बजारका जानकारहरूका अनुसार अमेरिका–इरान सम्बन्धमा हुने प्रगतिले आगामी महिनाहरूमा तेलको मूल्य निर्धारणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। यदि वार्ता सफल भएमा विश्व बजारमा थप आपूर्ति बढ्न सक्ने र त्यसले इन्धनको मूल्यलाई थप दबाबमा राख्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

यद्यपि मध्यपूर्वको भू–राजनीतिक अवस्था अझै संवेदनशील रहेकाले तेल बजारमा अस्थिरता पूर्ण रूपमा अन्त्य भइसकेको छैन।

त्यसैले हालको मूल्य कटौतीलाई स्थायी प्रवृत्तिका रूपमा भन्दा पनि अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रमबाट प्रभावित अस्थायी सुधारका रूपमा हेरिएको छ।