काठमाडौं। नेपालमा पछिल्लो समय थाइराइड क्यान्सरका बिरामीहरूको संख्या निरन्तर बढिरहेको देखिएको छ।

विशेषगरी महिला र युवा उमेर समूहमा यो समस्या बढी देखिन थालेको चिकित्सकीय तथ्याङ्कहरूले संकेत गरेका छन्। थाइराइड ग्रन्थिका कोशिकाहरू असामान्य रूपमा वृद्धि हुँदा हुने यो क्यान्सरको बढ्दो पहिचानलाई स्वास्थ्य क्षेत्रले गम्भीर रूपमा लिएको छ।

चिकित्सकहरूका अनुसार नेपालमा थाइराइड क्यान्सरका नयाँ बिरामी बढ्नुमा रोग वास्तविक रूपमा बढ्नु मात्र नभई पहिचानको दर बढ्नु पनि प्रमुख कारण हो। पछिल्लो दशकमा स्वास्थ्य परीक्षणका आधुनिक प्रविधिहरू व्यापक रूपमा प्रयोगमा आउन थालेका छन्। अल्ट्रासाउन्ड, सीटी स्क्यान र एफएनएसी जस्ता परीक्षण सहज रूपमा उपलब्ध भएपछि पहिले पत्ता नलाग्ने साना गाँठागुँठीहरू समेत प्रारम्भिक अवस्थामै पहिचान हुन थालेका छन्, जसले तथ्याङ्कमा वृद्धि देखिएको हो।

जनचेतनामा आएको सुधार पनि अर्को महत्वपूर्ण कारणका रूपमा देखिएको छ। पहिले सामान्य लक्षण हुँदा पनि अस्पताल नजाने प्रवृत्ति थियो भने अहिले घाँटीमा सुन्निनु, गाँठो देखिनु वा आवाजमा परिवर्तन आउनासाथ चिकित्सकसँग जाँच गराउने अभ्यास बढेको छ।

वातावरणीय प्रदूषण र विषाक्त तत्वहरूको असर पनि यस रोगसँग जोडिएको बताइन्छ। सहरी क्षेत्रमा बढ्दो वायु प्रदूषण, कृषि उत्पादनमा प्रयोग हुने रासायनिक विषादी र अस्वस्थ खानपानले शरीरको हर्मोन प्रणालीमा असर पार्न सक्ने र दीर्घकालीन रूपमा थाइराइड ग्रन्थिमा परिवर्तन ल्याउन सक्ने चिकित्सकीय विश्लेषण छ।

रेडिएसनको असरलाई पनि जोखिम कारक मानिन्छ। घाँटी, टाउको वा छातीमा बारम्बार गरिने एक्सरे वा रेडिएसन थेरापीले विशेषगरी बाल्यकालमा थाइराइड ग्रन्थिमा दीर्घकालीन असर पार्न सक्ने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

खानपान र जीवनशैलीका कारण पनि जोखिम बढ्न सक्ने बताइन्छ। आयोडिनको असन्तुलन, प्रशोधित खानेकुराको अत्यधिक सेवन, शारीरिक निष्क्रियता र मोटोपनाले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर बनाउने भएकाले क्यान्सरको सम्भावना बढ्न सक्ने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

वंशाणुगत कारण पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। परिवारमा थाइराइड वा अन्य क्यान्सरको इतिहास भएका व्यक्तिहरूमा यो रोगको जोखिम बढी हुने देखिएको छ। विशेषगरी प्यापिलरी र मेडुलरी प्रकारका थाइराइड क्यान्सरमा आनुवंशिक प्रभाव देखिन सक्ने बताइन्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार थाइराइड क्यान्सर समयमै पहिचान भएमा यसको उपचार सफलताको दर उच्च हुन्छ।

करिब ९५ प्रतिशतभन्दा बढी बिरामी पूर्ण रूपमा निको हुन सक्ने भएकाले घाँटीमा कुनै पनि असामान्य गाँठो वा लक्षण देखिएमा समयमै चिकित्सकसँग परामर्श लिनु अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिएको छ।