काठमाडौं। लामो समयदेखि विश्वकै न्यून जन्मदर भएका देशमध्ये एक मानिएको दक्षिण कोरिया मा जनसंख्या संकटबीच उत्साहजनक संकेत देखिएको छ। सरकारी तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२६ को अप्रिल महिनामा जन्मिने शिशुको संख्या पछिल्लो सात वर्षयताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ।

दक्षिण कोरियाली तथ्याङ्क विभागले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार अप्रिल महिनामा २४ हजार ५२१ शिशुको जन्म भएको छ। यो संख्या अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा करिब १८ प्रतिशतले बढी हो। सन् २०१९ यताकै अप्रिल महिनामा यो सबैभन्दा उच्च जन्मदर भएको सरकारी तथ्याङ्कले देखाएको छ।

वर्षको पहिलो चार महिनाको अवस्थाले पनि सकारात्मक संकेत दिएको छ। जनवरीदेखि अप्रिलसम्म कुल ९९ हजार ५३४ शिशु जन्मिएका छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा १५.५ प्रतिशतले बढी हो। यसलाई पछिल्लो सात वर्षयताकै सबैभन्दा उल्लेखनीय वृद्धिका रूपमा हेरिएको छ।

जन्मदरमा आएको सुधारसँगै विवाहको संख्या पनि बढेको छ। अप्रिल महिनामा २० हजार ६२२ विवाह दर्ता भएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ९ प्रतिशतले बढी हो। विशेषज्ञहरूका अनुसार विवाहको संख्या बढ्नु, परिवार स्थापना गर्ने सोचमा आएको परिवर्तन तथा सन्तान जन्माउने निर्णयप्रति युवापुस्तामा देखिएको सकारात्मक दृष्टिकोणले जन्मदर बढाउन भूमिका खेलेको छ।

देशको कुल प्रजनन दर पनि सुधारको दिशामा देखिएको छ। एक वर्षअघि ०.८० रहेको प्रजनन दर बढेर ०.९३ पुगेको छ। यद्यपि जनसंख्या स्थिर राख्न आवश्यक मानिने २.१ को स्तरभन्दा यो अझै निकै कम हो। त्यसैले हालको वृद्धि उत्साहजनक भए पनि जनसंख्या संकट पूर्ण रूपमा समाधान हुने अवस्था भने बनेको छैन।

दक्षिण कोरियाले विगत एक दशकदेखि घट्दो जन्मदरका कारण श्रमशक्ति अभाव, वृद्ध जनसंख्या वृद्धि तथा आर्थिक उत्पादनमा दीर्घकालीन असर पर्ने चिन्ता झेल्दै आएको छ। सरकारले विवाह प्रोत्साहन, सन्तान जन्माउने परिवारलाई आर्थिक सहायता, बाल हेरचाह सुविधा विस्तार तथा आवास सहुलियतजस्ता विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ।

यता सम्बन्धविच्छेदका घटनामा भने वृद्धि देखिएको छ। अप्रिल महिनामा ७ हजार ८२९ सम्बन्धविच्छेद भएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ७.३ प्रतिशतले बढी हो। त्यस्तै सोही अवधिमा २८ हजार ४०५ जनाको मृत्यु भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १.३ प्रतिशतले कम हो।

जन्मदर बढे पनि मृत्यु हुनेको संख्या अझै बढी रहेकाले देशको जनसंख्यामा अप्रिल महिनामा मात्रै ३ हजार ८८४ जनाको प्राकृतिक कमी आएको छ। अर्थात् जन्मभन्दा मृत्यु बढी भएकाले कुल जनसंख्या अझै घट्दो क्रममा नै रहेको छ।

तथापि लगातार केही महिनादेखि जन्मदरमा देखिएको सुधारलाई दक्षिण कोरियाका नीति निर्माताहरूले सकारात्मक उपलब्धिका रूपमा लिएका छन्। यदि यही प्रवृत्ति आगामी वर्षहरूमा पनि कायम रह्यो भने विश्वकै गम्भीर जनसंख्या संकटमध्ये एक मानिएको दक्षिण कोरियाको समस्या क्रमशः नियन्त्रणतर्फ जान सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।