एजेन्सी। दक्षिणी केन्यामा अज्ञात कारणले जुनयता कम्तीमा २० वटा हात्ती मरेपछि वन्यजन्तु संरक्षणकर्मी र स्थानीय समुदाय चिन्तित बनेका छन्।

मरेका अधिकांश हात्तीमा आंशिक पक्षाघात, उठ्न नसक्ने र सास फेर्न कठिनाइ हुनेजस्ता समान लक्षण देखिए पनि मृत्युको वास्तविक कारण अझै पत्ता लाग्न सकेको छैन।

किमाना क्षेत्रमा मंगलबार ११ वर्षीय भाले हात्ती ‘चङ्गेज खान’ पनि गम्भीर अवस्थामा भेटिएको थियो। उठ्न नसक्ने र सास फेर्न कठिनाइ भइरहेको अवस्थामा पशुचिकित्सकले ग्लुकोजको इन्जेक्सन दिए पनि केही समयपछि उसको मृत्यु भयो।

केन्या वन्यजन्तु सेवाले जुलाईको अन्त्यमा केही हात्तीका शवमा साइनाइडको उच्च मात्रा भेटिएको जनाएको थियो। त्यसपछि नजिकका खेतमा प्रयोग हुने कीटनाशकका कारण विषाक्तता भएको हुन सक्ने आशंका गरिएको थियो।

तर स्थानीय अधिकारी र वन्यजन्तु विशेषज्ञहरूले उक्त निष्कर्षमाथि प्रश्न उठाएका छन्। विषाक्तताका कारण हात्ती मरेका भए तिनका शव खाने गिद्ध, हाइना तथा अन्य सफाइकर्ता जनावरमा पनि असर देखिनुपर्ने उनीहरूको तर्क छ। काजियाडो काउन्टीको अम्बोसेली इकोसिस्टम व्यवस्थापक जोएल न्यिकाले अन्य जनावरमा त्यस्तो असर नदेखिएकाले रासायनिक विषाक्तताको सम्भावना कम रहेको बताए।

स्थानीय मासाई किसानहरूले पनि हात्तीको मृत्यु कीटनाशक विषाक्तताका कारण भएको हुन सक्ने सम्भावनालाई अस्वीकार गरेका छन्।

अगस्ट ७ मा केन्या वन्यजन्तु सेवाले हालसम्म प्राप्त प्रमाणले सङ्क्रामक रोगको स्पष्ट सङ्केत नदेखाएको जनाएको थियो। संस्थाले पर्यटकलाई भ्रमण जारी राख्नसमेत आग्रह गरेको थियो। तर किमाना रिजर्भमा एएफपीका पत्रकारले एकै दिन छ वटा हात्तीका शव देखेका थिए। रेन्जर्सका अनुसार केही शव नयाँ थिए भने केही पुराना थिए र ती हात्तीमा पनि आंशिक पक्षाघातका लक्षण देखिएका थिए।

वन्यजन्तु संरक्षण संस्था वाइल्डलाइफ डाइरेक्टकी प्रमुख पाउला काहुम्बुले कीटनाशक विषाक्तताको सिद्धान्तलाई पुष्टि गर्ने पर्याप्त प्रमाण नरहेको बताइन्। केही वयस्क भाले हात्तीसमेत मर्नुले घटना थप गम्भीर बनेको उनको भनाइ छ।

ओल्गुलुलुई सामुदायिक भूमि सञ्चालन प्रमुख प्याट्रिक पापातितीले दोषारोपण गर्नुभन्दा हात्तीहरूको मृत्युको वास्तविक कारण तत्काल पत्ता लगाउनुपर्नेमा जोड दिए।

उनले सार्वजनिक गरिएको तथ्याङ्कभन्दा हात्तीको मृत्युको संख्या अझ बढी हुन सक्ने र छिमेकी तान्जानियाका हात्तीसमेत प्रभावित भएको हुन सक्ने आशंका गरे।

‘यसलाई रोक्नुअघि अझै कति हात्ती मर्नुपर्ने हो ?’ पापातितीले प्रश्न गरे।

वैज्ञानिक परीक्षणबाट मृत्युको कारण यकिन नभएसम्म विषाक्तता, रोग वा वातावरणीय कारणमध्ये कुन जिम्मेवार हो भन्ने स्पष्ट हुने छैन।

लगातार हात्ती मर्न थालेपछि घटनाले दक्षिणी केन्याको वन्यजन्तु संरक्षणमा गम्भीर चुनौती खडा गरेको छ।