काठमाडौं। मधुमेह र धूम्रपानको सम्बन्ध स्वास्थ्यका लागि गम्भीर जोखिम बन्ने एक अध्ययनले देखाएको छ।

मधुमेह भएका व्यक्तिले धूम्रपान गरेमा समयअगावै मृत्युको सम्भावना ५५ प्रतिशतसम्म बढ्न सक्ने अध्ययनको निष्कर्ष छ ।

‘डायबिटिज रिसर्च एन्ड क्लिनिकल प्राक्टिस’ जर्नलमा प्रकाशित अध्ययनमा १३ देशका ३५ विशेषज्ञ सहभागी थिए । अनुसन्धानले टाइप–२ मधुमेहको उपचार गर्दा रगतमा चिनी नियन्त्रणसँगै धूम्रपानको बानी हटाउने प्रयासलाई पनि उपचार प्रक्रियाकै हिस्सा बनाउनुपर्ने सुझाव दिएको छ ।

अनुसन्धानकर्ताले ११ लाख ३० हजारभन्दा बढी मानिसलाई समेटिएका ४८ वटा अध्ययनको तथ्याङ्क विश्लेषण गरेका थिए । त्यसक्रममा धूम्रपान गर्ने मधुमेहका बिरामीमा मृत्युको सम्भावना धूम्रपान नगर्नेहरूको तुलनामा ५५ प्रतिशत बढी देखिएको हो ।

अर्को अध्ययनमा करिब १ लाख ३० हजार मधुमेहका बिरामीको स्वास्थ्य अवस्थालाई हेर्दा धूम्रपान गर्ने समूहमा समग्र मृत्युको जोखिम ४८ प्रतिशत बढी पाइएको थियो । मुटुसम्बन्धी रोगबाट मृत्यु हुने जोखिमसमेत ३६ प्रतिशत रहेको अध्ययनमा उल्लेख छ ।

विशेषज्ञहरूले मधुमेहका बिरामीलाई धूम्रपान छाड्न केवल सामान्य सल्लाह दिएर नपुग्ने बताएका छन् । उनीहरूलाई नियमित परामर्श, व्यवहारगत सहयोग र फलोअप आवश्यक हुने अध्ययनको निष्कर्ष छ ।

धूम्रपानको लत हटाउन ‘भारेनिक्लिन’लाई प्राथमिक विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने बताइएको छ । यो औषधि प्रयोग गर्न नमिल्ने वा उपलब्ध नभएको अवस्थामा निकोटिन रिप्लेसमेन्ट थेरापी र ‘बुप्रोपियन’ विकल्प हुन सक्ने अध्ययनमा उल्लेख छ ।

धूम्रपान त्यागेपछि पनि मधुमेहका बिरामीलाई चिकित्सकीय निगरानीमा राख्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ । धूम्रपान छाडेको करिब दुई सातापछि र त्यसको चार सातापछि स्वास्थ्य परीक्षण गर्नुपर्ने सिफारिस गरिएको छ ।

फलोअपका क्रममा रक्तचाप, रगतमा चिनीको मात्रा र तौललगायत अवस्थाको जाँच गर्नुपर्ने बताइएको छ ।

धूम्रपान छाडेपछि केही औषधिको मात्रा परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने भएकाले चिकित्सकको नियमित परामर्श आवश्यक हुने विशेषज्ञहरूको भनाइ छ ।