काठमाडौं । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले जेन-जी आन्दोलनका क्रममा भएको दमन, हिंसा, आगजनी र तोडफोडबारे निष्पक्ष छानबिन गर्न माग गरेका छन् ।

जेन-जी आन्दोलन सुरु भएको एक वर्ष पूरा भएको अवसरमा बुधबार विज्ञप्ति जारी गर्दै प्रचण्डले आन्दोलनका क्रममा ज्यान गुमाउनेप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै घाइते तथा प्रभावितप्रति समवेदना जनाएका हुन् ।

उनले जेन-जी आन्दोलन अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, सुशासन, भ्रष्टाचारविरुद्धको खबरदारी र नयाँ पुस्ताको भविष्यप्रतिको चिन्ताबाट सुरु भएको बताएका छन् । तर युवाको आवाजलाई सम्बोधन गर्नुको सट्टा राज्यले दमनको बाटो रोजेको र त्यसपछि आन्दोलनमा घुसपैठ गरी हिंसा, लुटपाट तथा विध्वंस मच्चाइएको उनको आरोप छ ।

प्रचण्डले भदौ २४ गते सिंहदरबार, संसद् भवन, राष्ट्रपति भवन, सर्वोच्च अदालत, राष्ट्रिय अभिलेखालय, सरकारी तथा प्रहरी कार्यालय र राजनीतिक दलका कार्यालयलगायत सार्वजनिक तथा निजी सम्पत्तिमा आगजनी र तोडफोड भएको उल्लेख गरेका छन् ।

उनका अनुसार आन्दोलन हिंसात्मक बन्दै गएपछि वास्तविक जेन-जी अभियन्ताहरूले नै ‘घुसपैठ भयो’ भन्दै घर फर्किन आग्रह गरेका थिए । युवाको जायज असन्तुष्टि र त्यसलाई हिंसा तथा विध्वंसमा परिणत गर्ने योजनालाई एउटै दृष्टिले हेर्न नहुने उनको भनाइ छ ।

‘जेन-जी विद्रोह’का नाममा आफ्नो पार्टी, नेतृत्व र राजनीतिक शक्तिमाथि गरिएको आक्रमणलाई सामान्य राजनीतिक घटनाका रूपमा स्वीकार गर्न नसकिने प्रचण्डले बताएका छन् । उनले आफ्नो नेतृत्वको सरकारलाई हठात् हटाइएको उल्लेख गर्दै आफूहरू न गोली चलाउने पक्षमा रहेको र न सिंहदरबार जलाउने पक्षमा रहेको दाबी गरेका छन् ।

प्रचण्डले आन्दोलनको सत्यतथ्य पत्ता लगाउन स्वतन्त्र, निष्पक्ष र तथ्यमा आधारित छानबिन आवश्यक रहेको बताएका छन् । ‘को दोषी थियो, आन्दोलनमाथि दमन किन र कसरी भयो, कसले आन्दोलन भड्कायो, हिंसा र विध्वंसबाट लाभ कसले उठायो’ भन्नेलगायतका प्रश्नको जवाफ खोज्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको प्रतिवेदनले पनि आन्दोलनका क्रममा भएका दमन, हिंसा तथा तोडफोडका घटनामा संलग्न पक्षमाथि अनुसन्धान र कारबाहीको आवश्यकता औँल्याएको भन्दै प्रचण्डले प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्न सरकारसँग माग गरेका छन् ।

उनले जेन–जी आन्दोलनले उठाएका मुद्दा सम्बोधन नभएको दाबीसमेत गरेका छन् । भ्रष्टाचार अन्त्य, सुशासन, रोजगारी र समान अवसरको अपेक्षा गरेका नागरिक फेरि निराश बनेको भन्दै उनले महँगी, कमजोर अर्थतन्त्र, बेरोजगारी, बढ्दो वैदेशिक पलायन, सार्वजनिक ऋण र करको बोझप्रति सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन् ।

संविधान संशोधनका नाममा संविधानका मूलभूत संरचनामै परिवर्तन गर्ने प्रयास स्वीकार्य नहुने प्रचण्डको चेतावनी छ । संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, समावेशिता, धर्मनिरपेक्षता, सामाजिक न्याय, मौलिक हक, नागरिक स्वतन्त्रता र जनताको सार्वभौमसत्ता नेपाली जनताको संघर्षबाट प्राप्त उपलब्धि भएकाले तिनलाई कमजोर पार्ने प्रयासको प्रतिवाद गर्ने उनले बताएका छन् ।

‘युवाको आवाजलाई दबाएर होइन, सुनेर र सम्बोधन गरेर मात्र लोकतन्त्र बलियो हुन्छ’ भन्दै प्रचण्डले लोकतन्त्रका कमजोरीको समाधान लोकतन्त्र समाप्त गर्नु नभई त्यसलाई अझ उत्तरदायी, पारदर्शी र जनमुखी बनाउनु भएको बताएका छन् ।

उनले आफ्नो पार्टी पार्टी शुद्धीकरण, संगठनात्मक पुनर्निर्माण र राजनीतिक रूपान्तरणको प्रक्रियामा अघि बढ्ने पनि बताएका छन् । साथै संविधान र लोकतन्त्रको रक्षाका लागि शान्ति, संविधान र लोकतन्त्र पक्षधर राजनीतिक शक्ति, युवा पुस्ता, नागरिक समाज तथा आम नेपालीलाई एकताबद्ध हुन अपिल गरेका छन् ।

पूर्णपाठ:

‘आज भदौ २४ गते।

गत साल आजकै दिन नेपालको इतिहासमा सबभन्दा रहस्यमय, सबैभन्दा भयानक, विध्वंसको दिनका रूपमा रह्यो।

आजको दिन, गत साल, नेपालको इतिहासमा सयौँ-सयौँ वर्षमा तयार भएका ऐतिहासिक धरहराहरू जलाइए। नेपाली राजनीतिक आन्दोलनको इतिहासमा निकै ठुलो त्याग, तपस्या र बलिदान गरेका पार्टीका कार्यालयहरू जलाइए। सरकारी संरचनाहरू जलाइए, निजी भवन जलाइए र देशभरि केही घण्टाभित्रै एउटा भयानक वातावरण बनियो।

आजको दिनलाई सम्झिँदा मैले नेपालको राष्ट्रिय स्वाधीनतामाथि यो स्तरको हमला, नेपाली जनताको लोकतान्त्रिक आन्दोलन र आकांक्षामाथि यो स्तरको प्रहार र केही घण्टाभित्रै भएको यो विध्वंस साच्चै नै रहस्यमय पनि छ। यसले के माग गर्छ भने गहिरो अध्ययन-अनुसन्धान गरेर यो विध्वंस मच्चाउने तत्व को हुन्? वास्तविक दोषी को छन्? यसको सत्यतथ्य अनुसन्धान गर्ने कुरा र दोषीलाई कारबाही गर्ने कुरा असाध्यै महत्वपूर्ण ठान्दछु म।

तर गएको एक वर्षमा त्यतातिर घटनाक्रम गएको छैन। मानव अधिकार आयोगद्वारा तयार पारिएको प्रतिवेदन पनि कार्यान्वयनतिर अगाडि बढेको छैन, बरु दराजमा थन्क्याउने काम भएको छ।

र युवाहरूले भाद्र २३ गते जुन आकांक्षाका साथ सुशासनको कुरा गरेका थिए, पारदर्शिताको कुरा गरेका थिए, ती आकांक्षाहरू भाद्र २४ ले प्रतिनिधित्व गरेको छ त? भन्दा भाद्र २४ ले ती भावना र आकांक्षालाई होइन, बरु जेन-जी युवाहरूको भावना र आकांक्षामाथि प्रहार गर्न र २३ को आन्दोलनलाई अपहरण गर्ने र त्यसलाई कब्जा गर्नेहरूकै हालीमुहाली भएको देखिन्छ।

मैंने यसलाई रहस्यमय छ र अझ गम्भीर अनुसन्धानको दायरामा ल्याउनै पर्छ भन्ने किन पनि भन्न चाहन्छु भने यसको राष्ट्रिय आयामहरू छन्, यसको अन्तर्राष्ट्रिय आयामहरू पनि छन्। त्यसकारण अन्तर्राष्ट्रिय स्तरबाट पनि आजको भू-राजनीतिको सन्दर्भमा पनि यसको अध्ययन-अनुसन्धान हुन जरुरी छ। नेपालको राष्ट्रिय आयामका दृष्टिले पनि हाम्रा सुरक्षा निकायहरूको भूमिकादेखि, राजनीतिक नेतृत्वको भूमिकादेखि सबैको बारेमा पनि अझ गहिरो अध्ययन र अनुसन्धान गर्न जरुरी छ।

र यसले जे चिज निम्त्यायो, सायद नेपालको इतिहासमा एकै दिन यति ठुलो विध्वंस नियोजित रूपमा भएको अर्को उदाहरण छैन। त्यसकारण मैले बेलाबेलामा भन्ने गर्छु, सायद राष्ट्रिय स्वाधीनतामाथि सुगौली सन्धिपछिको सबभन्दा ठुलो संकट हामीले अहिले व्यहोरिरहेका छौँ। नेपाली जनताको आत्मनिर्णयको अधिकार खोसिएको अनुभूति हुन्छ, अनुभव हुन्छ। नेपाली जनताको लोकतान्त्रिक अधिकारमाथि निरंकुशताको प्रहार भएको छ। नेपाली जनताले लामो संघर्ष र बलिदानबाट प्राप्त भएको संविधान मिचिएको छ। भाद्र २४ को घटनाक्रमका कारणले नै त्यो मिचिएको छ।

यो अवस्थामा यसको बहुआयामिक अध्ययन गर्नु, अनुसन्धान गर्नु, दोषी पत्ता लगाउनु र बिना आग्रह-पूर्वाग्रह त्यसलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनु र संविधान र लोकतन्त्रलाई अझ सुदृढ गर्ने दिशामा अगाडि बढ्नु, राष्ट्रिय स्वाधीनतालाई अझ सुदृढ गर्ने दिशामा अगाडि बढ्न देशका सबै राजनीतिक शक्ति, देशभक्त र आम नेपाली जनता एक भएर अगाडि बढ्नु आजको आवश्यकता हो भन्ने मलाई लाग्दछ।

हाम्रो पार्टीको तर्फबाट आजकै दिन एउटा प्रेस वक्तव्यमार्फत भाद्र २३ र भाद्र २४ लाई कसरी बुझ्ने भन्ने बारेमा हामीले स्पष्ट गरेका छौँ। त्यसको पनि अध्ययन गर्न म सबैसँग हार्दिक अपिल गर्दछु, धन्यवाद।’