काठमाडौं । नेपालकाे संवैधानिक इतिहासमा जनताका प्रतिनिधिहरूले संविधानसभाबाट निर्माण गरेका हुन्- नेपालकाे संविधान २०७२ ।

यसअघिका कुनै संविधान संविधानसभाबाट हाेइन, शासककाे चाहनाअनुसार निर्माण भएका थिए । जबकि, प्रजातन्त्र घाेषणा पत्रमा `विधानसभाबाट संविधान´ निर्माण गर्ने उल्लेख थियाे ।

तर, त्यसाे भएन । संवैधानिक कानुनका जानकार चण्डेश्वर श्रेष्ठका अनुसार २०१५ सालमा निर्मित नेपाल अधिराज्यकाे संविधान भारतीय संविधानविद्हरूलाई गुहारेर लेखिएको थियाे । त्यसपछि २०१९ सालकाे पञ्चायती संविधान हाेस् वा नेपाल अधिराज्यकाे संविधान २०४७, जनताबाट निर्वाचित प्रतिनिधिहरूले निर्माण गरेका हाेइनन् । संविधान निर्माण गर्न समर्पित विधानसभा थिएन । संविधानविद् श्रेष्ठ भन्छन्- `जनताका प्रतिनिधिहरूले नै संविधान निर्माण गर्ने परिकल्पना २००७ सालमा प्रजातन्त्र घाेषणाकै बेला गरिएको थियाे । अन्ततः २०७२ मा बन्याे ।´

तत्कालीन नेकपा माओवादीले जनयुद्ध गर्ने क्रममा संविधानसभाकाे एजेन्डा उठायाे। साेही जनयुद्धको जगमा भएको २०६२/०६३ काे दाेस्राे जनआन्दोलनले देशलाई संविधानसभाको निर्वाचनकाे दिशामा अघि बढायाे । २८ चैत २०६४ मा संविधानसभा निर्वाचन भयाे ।

तर, संविधान निर्माण नगरी विघटन भयाे । यसपछि दाेस्राे संविधानसभा निर्वाचन २०७० काे मंसिर ४ मा भयाे । साेही संविधानसभाले ३ असाेज २०७२ मा नेपालकाे संविधान निर्माण भयाे । आज संविधान निर्माण भएको ११ वर्ष पूरा भएको छ । यस अवसरमा बालेन सरकारले सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा भव्य समाराेह आयाेजना गरेकाे छ ।

तर, संविधानमाथि चाैतर्फी आक्रमण गरेकाे बालेन सरकारलाई लागेकाे छ । प्रमख प्रतिपक्षी नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले शनिबार शुभकामना सन्देश जारी गर्दै भने, `संविधान कार्यान्वयनकाे जिम्मेवारी पाएकाे सरकारले नै संविधानमाथि चाैतर्फी आक्रमण गरिरहेकाे प्रतीत नेपाली कांग्रेसलाई भएको छ ।´

हालै संविधानविद् डा. टीकाराम भट्टराईले संविधान बचाउनु नै अहिलेकाे मुख्य चुनाैती रहेकाे बताएका थिए । अन्य संविधानविद्हरूकाे चिन्ता भट्टराईकाे जस्तै छ ।

यसरी संविधान सरकारबाटै खतरामा परेकाे बेला शनिबार नेकपा एमालेले पार्टी केन्द्रीय कार्यालय च्यासलमा संविधान उत्सव मनाउँदै छ ।

हुन पनि वर्तमान सरकारमा संविधान नबुझेका सुधन गुरूङ गृहमन्त्री छन् । उनले जेन-जी विद्राेह लगत्तै भनेका थिए-याे संविधान चाहिँदैन ।´

प्रधानमन्त्री बालेनलाई त संविधानकाे आधारभूत संरचनामै हेरफेर गर्न लागेकाे आराेप लाग्ने गरेकाे छ ।