रुपन्देही । पूर्वराष्ट्रपति एवं नेकपा एमालेकी वरिष्ठ नेता विद्यादेवी भण्डारीले पदको हिसाबले आफूले पुग्नुपर्ने ठाउँ पुगिसकेको बताउँदै अब बाँकी जीवन पार्टी, जनता र राष्ट्रको सेवामा लगाउने बताएकी छन्।

एमालेले असोज ८ गते उनलाई पार्टीको वरिष्ठ नेताको जिम्मेवारी दिने निर्णय गरेको थियो। सचिवालयको प्रस्तावलाई सोही दिन बसेको केन्द्रीय कमिटी बैठकले अनुमोदन गरेपछि भण्डारी औपचारिक रूपमा एमालेको सक्रिय राजनीतिमा फर्किएकी हुन्। उनलाई पार्टी नेतृत्वको दोस्रो वरियतामा रहने गरी वरिष्ठ नेताको जिम्मेवारी दिइएको छ।

रुपन्देहीमा आयोजित बधाई तथा सम्मान कार्यक्रममा बोल्दै भण्डारीले आफूले पार्टीको निर्णय स्वीकार गरेको बताइन्। अबको आफ्नो भूमिका पार्टीलाई थप ऊर्जा दिने र राजनीतिक आन्दोलनलाई बलियो बनाउनेतर्फ केन्द्रित हुने उनको भनाइ थियो।

उनले आफ्नो राजनीतिक जीवनमा सर्वोच्च संवैधानिक पद राष्ट्रपतिसम्म पुगिसकेको स्मरण गर्दै अब पदको लोभ नरहेको संकेत गरिन्।

‘अब यहाँभन्दा माथि जाने ठाउँ छैन। राष्ट्रपति भइसकेँ, अब कहाँ जाने ? पदको हिसाबले माथि पुगेँ। अब जाने भनेको स्वर्ग हो,’ भण्डारीले भनिन्, ‘तर राष्ट्र र जनताका लागि काम गर्ने इच्छा अझै छ। त्यसैले यही पार्टीमा रहेर काम गर्छु।’

भण्डारीले आफू बाल्यकालदेखि नै एमालेको राजनीतिक आन्दोलनसँग जोडिएको स्मरण गरिन्।

सामाजिक सेवा, सामाजिक कुरीतिविरुद्धको अभियान र राजनीतिक संघर्षका विभिन्न चरण पार गर्दै आफू यहाँसम्म आइपुगेको उनको भनाइ थियो। लामो राजनीतिक यात्राका क्रममा कठिन परिस्थिति आए पनि आफ्नो राजनीतिक आस्था नछाडेको उनले बताइन्।

वाम आन्दोलनका क्रममा अनेक समस्या भोग्नुपरे पनि त्यसले आफूलाई राजनीतिक बाटोबाट विचलित बनाउन नसकेको भण्डारीको भनाइ थियो।

उनले पार्टी नेतृत्वबाट हुने गल्ती र कमजोरीलाई ढाकछोप गर्नेभन्दा त्यसलाई स्वीकार गरेर सुधार गर्नुपर्ने धारणा राखिन्।

‘नेतृत्वको गल्तीको असर तलसम्म पर्छ। त्यसैले हामीभित्र रहेका कमी–कमजोरी सुधारेर अघि बढ्नुपर्छ,’ उनको भनाइ थियो।

भण्डारीले विगतका पार्टी विभाजनप्रति पनि असन्तुष्टि जनाइन्।

२०७४ सालको निर्वाचनमा वामपन्थी दलबीचको एकता र सहकार्यले राम्रो परिणाम दिएको स्मरण गर्दै उनले त्यसपछि एकता टिक्न नसक्दा पार्टीसँगै समग्र वाम आन्दोलनले क्षति बेहोरेको बताइन्।

उनका अनुसार एउटा दलभित्रको विवाद र विभाजनको असर केवल नेताहरूमा सीमित हुँदैन। त्यसको प्रभाव संगठन, कार्यकर्ता हुँदै जनस्तरसम्म पुग्छ।

त्यसैले पार्टीभित्रका असहमति र कमजोरीलाई विभाजनको बाटोमा लैजानुभन्दा छलफल र सुधारमार्फत समाधान गर्नुपर्ने उनले बताइन्।

नेपालमा वाम आन्दोलन बलियो भएको देख्न नचाहने शक्तिहरू रहेको उल्लेख गर्दै भण्डारीले जनताको राजनीतिक आस्था जबर्जस्ती परिवर्तन गर्न नसकिने बताइन्।

उनको जोड जनताको विश्वास जित्नुपर्नेमा थियो।

राजनीतिक दलले आफ्ना कमजोरी सच्याउँदै जनतासँगको सम्बन्ध बलियो बनाउनुपर्ने बताउँदै उनले एउटा निर्वाचनको परिणामलाई आधार बनाएर निराश हुनुपर्ने अवस्था नरहेको धारणा राखिन्।

एमाले वाम आन्दोलन, देशभक्तिको आन्दोलन र सामाजिक न्यायको राजनीतिक धारका रूपमा अघि बढ्नुपर्ने उनको दाबी थियो।

‘म यही पार्टीबाट हुर्किएर देशको राष्ट्रपतिसम्म भएँ। अब यही आन्दोलनलाई बलियो बनाउने मेरो चाहना हो,’ भण्डारीले भनिन्।

भण्डारीले मूलधारका राजनीतिक दलहरू विभाजित हुँदा त्यसको असर समग्र राजनीतिक प्रणालीमै पर्ने बताइन्।

पार्टीभित्रको निर्णय गर्दा व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा जिल्ला, संगठन र राष्ट्रको आवश्यकता हेर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।

‘हामीले हाम्रो आवश्यकता के हो, जिल्लाको आवश्यकता के हो र राष्ट्रको आवश्यकता के हो भन्ने आधारमा एकता कायम गर्नुपर्छ,’ उनले भनिन्।

उनले राष्ट्रिय विषयमा राजनीतिक दलबीच न्यूनतम समझदारी र एकता आवश्यक रहेको पनि बताइन्।

राष्ट्रिय स्वाभिमान जोगाउने र नेपाली जनताको जीवनस्तर सुधार गर्ने कामलाई राजनीतिको केन्द्रमा राख्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।

‘हाम्रो राष्ट्रिय स्वाभिमान जोगाउने र नेपाली जनताको जीवनस्तर सुधार गर्ने हो। पार्टीमा लागेर गर्ने त्यही हो। पार्टीमा लागेर अरू के गर्ने हो र ?’ भण्डारीले प्रश्न गरिन्।

भण्डारीले एमालेमा नयाँ र पुराना पुस्तालाई जोडेर अघि बढ्नुपर्ने धारणा पनि राखिन्।

उनका अनुसार पार्टी संगठन परिवारभन्दा पनि फराकिलो संरचना भएकाले एउटै पुस्ता वा समूहमा सीमित राख्नुभन्दा सबै पुस्ताको अनुभव र ऊर्जालाई जोड्न आवश्यक छ।

‘पार्टी जीवन पनि परिवारभन्दा फराकिलो हो। त्यसैले परिवारजस्तै पार्टीमा पनि जेनेरेसन ग्याप राख्नु हुँदैन,’ उनले भनिन्।

नयाँ पुस्ताको ऊर्जा र पुरानो पुस्ताको अनुभवलाई एक ठाउँमा ल्याउन सके संगठन बलियो हुने उनको भनाइ थियो।

राष्ट्रपति पदबाट २०७९ फागुन २५ मा बाहिरिएपछि भण्डारी पुनः पार्टी राजनीतिमा सक्रिय हुन चाहँदै आएकी थिइन्। तर उनको पार्टी सदस्यता र सक्रिय राजनीतिमा फर्किने विषय एमालेभित्र लामो समय बहसमा रह्यो।

अन्ततः असोज ८ को केन्द्रीय कमिटी बैठकले उनलाई वरिष्ठ नेताको जिम्मेवारी दिने निर्णय गरेपछि त्यो बहस तत्कालका लागि टुंगिएको छ। एमालेले उनलाई अध्यक्षपछि दोस्रो वरियतामा रहने गरी वरिष्ठ नेताको जिम्मेवारी दिएको हो।

अब भण्डारीले पार्टीभित्र कस्तो भूमिका निर्वाह गर्छिन् भन्ने विषय एमालेको आगामी राजनीतिक गतिविधिसँग जोडिएको छ। तर रुपन्देहीको कार्यक्रममा उनले भने आफ्नो प्राथमिकता स्पष्ट पारिसकेकी छन्, पदको दौडभन्दा पार्टी, जनता र राष्ट्रका लागि काम गर्ने।

‘शान्तिपूर्ण परिवर्तनका लागि लामो यात्रा गर्नुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘त्यसका लागि निरन्तर अघि बढ्नुपर्छ।’