तेहरान। इरानमा अयातुल्ला अली खामेनीको हत्या भएपछि देशले नयाँ सर्वोच्च नेता चयन नहुँदासम्म नेतृत्व सम्हाल्न अस्थायी परिषद् गठन गर्ने भएको छ। राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव अली लारिजानीले आजै अन्तरिम नेतृत्व परिषद् गठन गरिने घोषणा गरेका छन्। यो निर्णय इरानी संविधानको धारा १११ अनुसार गरिएको हो, जसले सर्वोच्च नेताको मृत्यु वा अयोग्यतापछि अस्थायी संयन्त्रमार्फत राज्य सञ्चालन गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ।

इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार अस्थायी परिषद्मा राष्ट्रपति मसूद पेज़ेशकियान, सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीश गुलाम–होसेन मोहसेनी–एजी र गार्जियन काउन्सिलबाट एक जना धर्मगुरु सदस्य रहनेछन्। यो परिषद्ले नयाँ सर्वोच्च नेता चयन नभएसम्म कार्यकारी जिम्मेवारी सम्हाल्नेछ। नयाँ सर्वोच्च नेता चयन गर्ने अन्तिम अधिकार भने ‘एसेम्बली अफ एक्सपर्ट्स’ अर्थात् विज्ञहरूको सभासँग हुनेछ।

खामेनीको हत्या अमेरिकी–इजरायली हवाई आक्रमणका क्रममा भएको इरानले पुष्टि गरिसकेको छ। सरकारी समाचार एजेन्सी आईआरएनएले रक्षा मन्त्री अजिज नासिरजादेह र सेना प्रमुख अब्दुल रहिम मौसावी पनि मारिएको जनाएको छ। साथै, इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आइआरजिसी) का प्रमुख मोहम्मद पाकपुर, सुरक्षा सल्लाहकार अली शामखानी लगायत अन्य उच्च सैन्य अधिकारीहरूको पनि मृत्यु भएको बताइएको छ।

यो घटनाले इरानको राजनीतिक तथा सैन्य संरचनामा ठूलो रिक्तता सिर्जना गरेको छ। राजधानी तेहरानसहित देशका संवेदनशील क्षेत्रमा सुरक्षा सतर्कता उच्च पारिएको छ। सैन्य र सुरक्षाकर्मीहरूको तैनाथी बढाइएको छ भने सीमावर्ती क्षेत्र र रणनीतिक प्रतिष्ठानहरू कडा निगरानीमा राखिएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार इरानको आगामी राजनीतिक भविष्य नयाँ सर्वोच्च नेता चयन प्रक्रियामा निर्भर हुनेछ। सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि यति ठूलो स्तरको आकस्मिक सत्ता संक्रमण पहिलो पटक भएको मानिएको छ। खामेनीको दीर्घ कार्यकालले राज्य संरचनामा स्थिरता दिएको थियो, तर अब शक्ति सन्तुलन कसरी कायम राखिन्छ भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण बनेको छ।

अहिले सबैको ध्यान विज्ञहरूको सभाको बैठक र नयाँ सर्वोच्च नेताको चयन प्रक्रियामा केन्द्रित छ। अन्तरिम नेतृत्व परिषद्ले प्रशासनिक र सुरक्षा जिम्मेवारी सम्हाल्दै देशलाई संवैधानिक निरन्तरता दिने प्रयास गर्नेछ। इरान अहिले शोक र राजनीतिक संक्रमणको संवेदनशील चरणमा प्रवेश गरेको छ।