काठमाडौं। सरकारले आइतबार सरकारी अस्पतालमा बिदा दिने निर्णय गरेसँगै सोमबार विभिन्न सरकारी अस्पतालका बहिरङ्ग (ओपीडी) सेवामा बिरामीको चाप अत्यधिक बढेको छ।

पछिल्लो समय विश्वव्यापी रूपमा देखिएको इन्धन अभावको असर व्यवस्थापन गर्न सरकारले शनिबार र आइतबार सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको थियो। सो निर्णयपछि सोमबार एकैदिन धेरै बिरामी सेवा लिन अस्पताल पुगेका कारण भीड बढेको हो।

राजधानीका वीर अस्पताल, त्रिवि शिक्षण अस्पताल, राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टर लगायतका ठूला सरकारी अस्पतालमा बिहानैदेखि लामो लाइन देखिएको छ। सामान्य स्वास्थ्य जाँचदेखि जटिल रोगको उपचारसम्मका लागि एउटै सरकारी प्रणालीमा निर्भर रहनुपर्ने बाध्यताले सेवा लिनेहरूको संख्या बढिरहेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

स्वास्थ्यकर्मीका अनुसार एक चिकित्सकले दैनिक करिब १०० देखि १५० जना बिरामी हेर्नुपर्ने अवस्था छ। जुन अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डभन्दा धेरै बढी हो। सामान्यतया गुणस्तरीय सेवा दिन एक चिकित्सकले दैनिक ३० देखि ४० जना बिरामी हेर्न उपयुक्त मानिन्छ। तर काठमाडौँका सरकारी अस्पतालमा यो संख्या तीनदेखि चार गुणासम्म बढी देखिएको छ।

बिरामीको अत्यधिक चापका कारण चिकित्सकहरूले प्रत्येक बिरामीलाई पर्याप्त समय दिन नसक्ने अवस्था बनेको छ, जसले उपचारको गुणस्तरमा असर पर्ने जोखिम बढाएको स्वास्थ्य विज्ञहरूको भनाइ छ।

अर्कोतर्फ निजी अस्पतालको उपचार खर्च महँगो हुँदा न्यून आय भएका नागरिकहरू सरकारी अस्पतालमै निर्भर रहन बाध्य छन्। निजी अस्पतालमा सामान्य जाँचमै पनि धेरै खर्च लाग्ने भएकाले सर्वसाधारणको पहुँच सीमित छ।

स्वास्थ्य सेवा विभागका एक अधिकारीका अनुसार जनशक्ति, पूर्वाधार र उपकरण विस्तार नगरेसम्म समस्या समाधान कठिन छ। उनका अनुसार प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र र प्रदेशस्तरका अस्पताललाई सुदृढ बनाए मात्र काठमाडौँका ठूला अस्पतालमा हुने भीड घटाउन सकिन्छ।

‘बिरामीको चाप घटाउन प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र र प्रदेशस्तरका अस्पताललाई प्रभावकारी बनाउनुपर्छ,’ उनले भने।

विशेषज्ञहरू स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमको प्रभावकारी कार्यान्वयन, ग्रामीण क्षेत्रमा स्वास्थ्य सेवा विस्तार र चिकित्सक संख्या वृद्धि गरे मात्र सरकारी अस्पतालमा देखिएको चाप व्यवस्थापन गर्न सकिने बताउँछन्।

तस्वीरहरु