एजेन्सी । सन् २०२६ को फिफा विश्वकपले विश्वभरका फुटबल समर्थकलाई उत्साहको चरम बिन्दुमा पुर्‍याएको छ। मनपर्ने टोलीको खेल छुटाउन नचाहने धेरै दर्शक राति अबेरसम्म जाग्राम बस्ने गरेका छन्।

नेपालसहित एसियाली मुलुकमा अधिकांश खेल मध्यरात वा बिहान सबेरै हुने भएकाले धेरै समर्थकले आफ्नो नियमित निद्राको समय त्यागेर खेल हेर्ने गरेका छन्। तर चिकित्सकहरूले यस्तो बानी लामो समयसम्म दोहोरिरहे स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

विश्वकपजस्ता ठूला प्रतियोगिताका बेला धेरै मानिस टेलिभिजन, मोबाइल, ल्यापटप वा अन्य डिजिटल उपकरणमार्फत लगातार खेल हेर्छन्। यसले निद्राको समय मात्र होइन, निद्राको गुणस्तरमा पनि असर पार्ने विशेषज्ञहरूको भनाइ छ।

पर्याप्त निद्रा नपाउँदा अर्को दिन थकान महसुस हुने, काममा ध्यान केन्द्रित गर्न कठिन हुने, स्मरणशक्ति कमजोर हुने र निर्णय क्षमता घट्ने जस्ता समस्या देखिन सक्छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार एक–दुई दिन ढिलो सुत्नु सामान्य भए पनि लगातार धेरै दिनसम्म निद्रा पूरा नहुँदा शरीरको जैविक घडी (बडी क्लक) नै प्रभावित हुन्छ। यसले शरीरको ऊर्जा सन्तुलन बिगार्ने, रोगसँग लड्ने क्षमता कमजोर बनाउने र मानसिक स्वास्थ्यमा समेत नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

लामो समयसम्म निद्रा अपुग हुँदा उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मुटुसम्बन्धी रोग, मोटोपन र डिप्रेसनको जोखिमसमेत बढ्न सक्ने विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

मनिपाल हस्पिटल, विजयवाडाको इन्टरभेन्शनल पल्मोनोलोजी विभागका कन्सल्टेन्ट डा. लोकेश गुट्टाका अनुसार, कहिलेकाहीँ महत्त्वपूर्ण खेल हेर्न ढिलो सुत्नु ठूलो समस्या होइन। तर विश्वकपभर लगातार राति अबेरसम्म जाग्राम बस्ने र दिनभर पर्याप्त आराम नगर्ने बानीले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ।

उनका अनुसार वयस्क व्यक्तिले दैनिक कम्तीमा सातदेखि नौ घण्टासम्म गुणस्तरीय निद्रा लिनु आवश्यक हुन्छ।

निद्रा कम हुँदा शरीरमा कोर्टिसोलजस्ता तनावसम्बन्धी हर्मोनको मात्रा बढ्न सक्छ। यसले तनाव, चिडचिडापन, चिन्ता र मूडमा उतारचढाव ल्याउन सक्छ। साथै, पर्याप्त निद्रा नहुँदा शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर हुने भएकाले सामान्य संक्रमणको जोखिम पनि बढ्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्। लगातार निद्रा नपुग्दा खेल हेर्ने उत्साहले नै अन्ततः स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पार्न सक्छ।

विशेषज्ञहरूले विश्वकपको रोमाञ्चकता र स्वास्थ्यबीच सन्तुलन कायम गर्न सुझाव दिएका छन्। खेल हेरेपछि सकेसम्म नियमित समयमा सुत्ने, दिनको समयमा छोटो विश्राम गर्ने, अत्यधिक कफी वा ऊर्जा पेय पदार्थको सेवन नगर्ने, राति भारी खाना नखाने तथा सुत्नुअघि मोबाइल वा अन्य डिजिटल स्क्रिनको प्रयोग कम गर्ने बानी उपयोगी हुने उनीहरूको भनाइ छ। सम्भव भएमा सबै खेल प्रत्यक्ष हेर्नुभन्दा आफ्नो मनपर्ने टोली वा महत्त्वपूर्ण खेल मात्र छनोट गरेर हेर्न पनि उनीहरूले सुझाव दिएका छन्।

स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार खेलको मनोरञ्जन महत्त्वपूर्ण भए पनि स्वस्थ जीवनशैली अझ बढी आवश्यक छ। विश्वकप चार वर्षमा एकपटक आउँछ, तर निद्रा र स्वास्थ्यमा हुने असर लामो समयसम्म रहन सक्छ।

यद्यपि फुटबलको रोमाञ्चकता भरपुर रूपमा लिँदै पर्याप्त आराम र नियमित निद्रालाई पनि समान प्राथमिकता दिनुपर्ने चिकित्सकहरूको सुझाव छ।