काठमाडाैं। आँप स्वादका साथै पोषणले भरिपूर्ण फल हो। यसमा भिटामिन ‘ए’, भिटामिन ‘सी’, फाइबर, पोटासियम, म्याग्नेसियम तथा विभिन्न एन्टिअक्सिडेन्ट प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ। यी पोषक तत्वले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन, पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्न, छाला र आँखाको स्वास्थ्य जोगाउन तथा समग्र शारीरिक विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। त्यसैले सन्तुलित मात्रामा आँप खानु स्वास्थ्यका लागि लाभदायक मानिन्छ।

यदि तपाईंले आँपसँगै अन्य फलफूल पनि पर्याप्त मात्रामा खानुहुन्न भने शरीरमा केही आवश्यक पोषक तत्वको कमी हुन सक्छ। आँप भिटामिन ‘सी’को राम्रो स्रोत भएकाले यसको अभावमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भई रुघाखोकी वा संक्रमणको जोखिम बढ्न सक्छ। यसमा रहेको फाइबर र प्राकृतिक पाचन एन्जाइमले खाना पचाउन तथा कब्जियत कम गर्न मद्दत गर्ने भएकाले आँप वा अन्य फाइबरयुक्त फलफूल नखाँदा पाचनसम्बन्धी समस्या देखिन सक्छ। त्यस्तै, भिटामिन ‘ए’ र एन्टिअक्सिडेन्टको कमीले छालाको चमक घट्ने तथा आँखाको स्वास्थ्यमा पनि नकारात्मक असर पर्न सक्छ।

केही स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिका लागि आँप विशेष रूपमा उपयोगी हुन सक्छ। दीर्घकालीन कब्जियत वा कमजोर पाचन भएका व्यक्तिले आँप सेवन गर्दा पाचन प्रक्रिया सहज बनाउन मद्दत मिल्छ। रक्तअल्पता भएका व्यक्तिका लागि पनि आँप लाभदायक मानिन्छ, किनभने यसमा पाइने आइरन र भिटामिन ‘सी’ले शरीरमा आइरनको अवशोषण बढाउन सहयोग गर्छ। त्यसैगरी, भिटामिन ‘ए’ र ‘सी’को कमी भएका, स्वस्थ रूपमा तौल बढाउन चाहने तथा उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिले पनि सन्तुलित मात्रामा आँप सेवन गर्दा स्वास्थ्य लाभ प्राप्त गर्न सक्छन्। यद्यपि, कुनै पनि स्वास्थ्य समस्यामा आँपलाई उपचारको विकल्पका रूपमा होइन, सन्तुलित आहारको एक भागका रूपमा लिनुपर्छ।

बच्चालाई आँप खुवाउँदा उमेरअनुसार मात्रा मिलाउनु आवश्यक हुन्छ। ६ महिनादेखि १ वर्षसम्मका शिशुलाई सुरुमा १–२ साना चम्चा आँपको प्युरी वा म्यास दिएर सुरु गर्नुपर्छ। बच्चाले सहज रूपमा पचाएपछि मात्रा बिस्तारै बढाउन सकिन्छ। १ वर्षदेखि ३ वर्षसम्मका बच्चालाई दिनमा करिब आधा कप अर्थात् ५०–६० ग्राम आँपका नरम टुक्रा दिन सकिन्छ भने ३ वर्षभन्दा माथिका बच्चालाई दिनको एक सानो कचौरासम्म आँप खुवाउन सकिन्छ।

बच्चालाई पहिलो पटक आँप खुवाउँदा थोरै मात्राबाट सुरु गरेर केही दिनसम्म एलर्जी वा पाचनसम्बन्धी समस्या भएको छ कि छैन भन्ने कुरामा ध्यान दिनुपर्छ। आँपलाई राम्रोसँग धोएर मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ र सकेसम्म प्राकृतिक रूपमा पाकेको आँप छनोट गर्नु उपयुक्त हुन्छ। अत्यधिक मात्रामा आँप सेवन गर्दा प्राकृतिक चिनीको मात्रा बढी हुने भएकाले सन्तुलित मात्रामा मात्रै खानुपर्छ।

समग्रमा, आँप स्वादिष्ट मात्र नभई स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै लाभदायक फल हो। यसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने, पाचन प्रणालीलाई सुधार गर्ने, छाला र आँखाको स्वास्थ्य जोगाउने तथा शरीरलाई आवश्यक भिटामिन र खनिज उपलब्ध गराउने काम गर्छ। उमेर, स्वास्थ्य अवस्था र आवश्यकताअनुसार उचित मात्रामा आँप सेवन गर्दा यसको अधिकतम स्वास्थ्य लाभ लिन सकिन्छ।