काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसभित्र नेतृत्व, कार्यशैली र पार्टीको भावी दिशालाई लिएर देखिएको मतभेद झन् गहिरिँदै गएको छ।

विशेष महाधिवेशनपछि सुरु भएको आन्तरिक विवाद अहिले संस्थापन र असन्तुष्ट पक्षबीच खुला शक्ति प्रदर्शनको चरणमा पुगेको देखिन्छ। बीपी कोइराला स्मृति दिवसका अवसरमा दुवै पक्षले छुट्टाछुट्टै कार्यक्रम आयोजना गरेपछि पार्टीभित्रको ध्रुवीकरण थप स्पष्ट बनेको हो।

पछिल्ला गतिविधिले कांग्रेस एउटै राजनीतिक दल भए पनि दुई फरक रणनीति र दुई फरक राजनीतिक दृष्टिकोणसहित अघि बढिरहेको सन्देश दिएको छ। एकातिर पार्टी सभापति गगन थापाले संगठनलाई जनतामाझ लैजाने उद्देश्यसहित नयाँ अभियान घोषणा गरेका छन् भने अर्कोतर्फ निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा र नेता डा. शेखर कोइराला निकट समूहले राष्ट्रिय भेला आयोजना गरेर नेतृत्वमाथि दबाब बढाउने तयारी थालेको छ।

सभापति गगन थापाले भदौ २४ गतेदेखि ‘एनसी फर एनसी’ अभियान सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेका छन्। ‘नवीन परिस्थिति, नवीन संकल्प, नवीन अभियान’ भन्ने नारासहित सुरु हुने यस अभियानमार्फत कांग्रेसलाई केवल राजनीतिक बहसमा सीमित नराखी जनजीवनसँग प्रत्यक्ष जोड्ने लक्ष्य राखिएको छ।

पार्टीका अनुसार अभियानअन्तर्गत कार्यकर्तालाई सामाजिक सेवा, नागरिकसँग प्रत्यक्ष संवाद, नेतृत्व विकास, सुशासन प्रवर्द्धन तथा स्थानीय समस्याको समाधानमा परिचालन गरिनेछ। रक्तदान, वृक्षारोपण, स्वास्थ्य शिविर, नागरिकलाई सरकारी सेवा लिन सहजीकरण तथा स्थानीय तहको कामको निगरानीजस्ता कार्यक्रमलाई अभियानको मुख्य प्राथमिकतामा राखिएको छ।

सभापति थापाले पार्टीका कार्यकर्तालाई समाजप्रति उत्तरदायी बनाउँदै कांग्रेसलाई पुनः जनविश्वासको केन्द्रमा स्थापित गर्ने उद्देश्य अभियानको रहेको बताएका छन्।

यता देउवा-कोइराला समूहले साउन २९ गते राष्ट्रिय भेला आयोजना गर्ने निर्णय गरेको छ। असन्तुष्ट पक्षले वर्तमान नेतृत्वको कार्यशैलीका कारण पार्टी कमजोर बन्दै गएको निष्कर्ष निकाल्दै नयाँ राजनीतिक तथा सांगठनिक कार्यदिशा तय गर्न भेला आवश्यक भएको जनाएको छ।

भेलाको तयारीका लागि प्रतिनिधि छनोट, जिम्मेवारी बाँडफाँट र छलफलका एजेन्डा तय गर्ने काम सुरु भइसकेको जनाइएको छ। भेलामा पार्टीको वैचारिक दिशा, संगठन विस्तार, आर्थिक नीति, सामाजिक एजेन्डा र आन्तरिक संरचनाबारे विस्तृत छलफल हुने तयारी छ।

असन्तुष्ट नेताहरूको भनाइमा यो भेला केवल विरोधका लागि नभई कांग्रेसलाई पुनः सशक्त र प्रभावकारी बनाउने वैकल्पिक मार्ग खोज्ने प्रयास हो।

कांग्रेसभित्र अहिले देखिएको अवस्था दुई फरक रणनीतिमा आधारित देखिन्छ। संस्थापन पक्ष जनतामाझ पुगेर पार्टीको छवि सुधार गर्न केन्द्रित देखिएको छ भने असन्तुष्ट पक्ष नेतृत्व सुधार र आन्तरिक संरचनामा परिवर्तनको मागलाई प्रमुख एजेन्डा बनाइरहेको छ।

राजनीतिक रूपमा यी गतिविधिले पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलन मात्र होइन, आगामी महाधिवेशन र नेतृत्वको भविष्यलाई समेत प्रभाव पार्ने आकलन गरिएको छ। असन्तुष्ट पक्षले नेतृत्वसँग सहमति हुन नसके थप कडा राजनीतिक निर्णय लिन सकिने संकेतसमेत दिएको छ।

कांग्रेसभित्रको पछिल्लो अवस्थाले पार्टी विभाजनको चर्चा पनि सुरु गराएको छ। यद्यपि धेरै राजनीतिक विश्लेषकहरूले तत्काल पार्टी फुट्ने सम्भावना भने कम रहेको बताएका छन्।

राजनीतिक विश्लेषक तथा त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. भेषराज घिमिरेका अनुसार राष्ट्रिय भेला पार्टी विभाजनको तयारीभन्दा पनि नेतृत्वलाई सहमतिमा आउन दबाब दिने रणनीति हुन सक्छ। उनका अनुसार असन्तुष्ट पक्षले आफ्नो शक्ति देखाएर नेतृत्वलाई वार्तामा ल्याउने प्रयास गरिरहेको देखिन्छ।

उनको विश्लेषणमा विशेष महाधिवेशनपछि उत्पन्न विवाद समाधानका लागि दुवै पक्ष अन्ततः संवादमा फर्किनुपर्ने अवस्था आउने सम्भावना बलियो छ। पछिल्ला कार्यक्रममा असन्तुष्ट पक्षको उल्लेख्य सहभागिताले नेतृत्वमाथि थप दबाब सिर्जना गरेको उनको बुझाइ छ।

नेपाली कांग्रेस अहिले एकै समयमा दुईवटा चुनौतीसँग जुधिरहेको छ। पहिलो, पार्टीभित्रको आन्तरिक एकता कायम राख्ने चुनौती र दोस्रो, जनतामाझ कमजोर बन्दै गएको राजनीतिक प्रभाव पुनः स्थापित गर्ने चुनौती।

संस्थापन पक्षले जनसम्पर्क विस्तारलाई प्राथमिकता दिएको छ भने असन्तुष्ट पक्षले संगठनभित्र सुधारबिना पार्टी बलियो बन्न नसक्ने तर्क अघि सारेको छ। दुवै पक्षका गतिविधिले कांग्रेसको आगामी राजनीतिक यात्रा कुन दिशातर्फ मोडिने भन्ने विषयलाई थप रोचक बनाएको छ।