पुरानो दुबईका बजारहरूमा इरानबाट आएका केशर, जीरा, पिस्ता र बदामले अझै पसलहरू भरिएका छन्, मानौँ खाडीका दुई किनार युद्धले छुट्याइएका छैनन् ।

गत महिना संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई)ले तेहरानसँग व्यापार र वित्तीय लेनदेन रोकेको घोषणा गरेको थियो । तेहरानले अमेरिकी आक्रमणको जवाफमा अमेरिका–मित्र देशलाई निशाना बनाउँदै रणनीतिक हर्मुज जलमार्गमा आफ्नो पकड कसेको छ।

इरानी व्यापारीहरू बलियो रूपमा स्थापित रहेको पुरानो दुबईमा दशकौँदेखि युएईको वित्तीय केन्द्र र दक्षिणी इरानबीच बनेका सम्बन्धहरू तोडिने विश्वास उनीहरू गर्दैनन् ।

सन् १९६३ मा बुबाले स्थापना गरेको किराना पसल चलाउने मोर्तेजा असादी भन्नुहुन्छ, “युद्ध सुरु भएदेखि केही इरानी उत्पादनहरू दुर्लभ भएका छन् र अरूको मूल्य बढेको छ । पर्सियन खानामा प्रयोग हुने जेरेसक भनिने साना राता जामुन जस्ता धेरैजसो परम्परागत खाद्य पदार्थ उपलब्ध छन् ।”

“यो आइरहेको छ। कसरी? मलाई थाहा छैन, तर आइरहेको छ,” उहाँले भन्नुभयो ।

एएफपीसँग गोप्यताका सर्तमा कुरा गरेका दुई थोक बिक्रेताले अझै इरानबाट, विशेष गरी ओमानी बन्दरगाहमार्फत सामान ल्याइरहेको बताउनुभयो ।

“हामी अब इमिरेट्सबाट निर्यात गर्न सक्दैनौँ, तर केही सामान भित्र्याउन सक्छौँ,” सँगै रहेका अर्का एक व्यक्तिले बताए ।

छोटो अवरोधपछि हवाई सम्पर्क पुनः सुरु भएपछियास्सरको केशर पसलमा यो बहुमूल्य मसला उत्तरपूर्वी इरानको मसहदबाट हवाई मार्गबाट आउँछ ।

–दुबईको इरानी समुदाय–

दुबईमा ठूलो इरानी समुदाय छ । यो सङ्ख्या केही लाख रहेको अनुमान छ । यसले युएईको व्यापारिक विकासमा योगदान पु¥याएको छ र तेहरानसँगका विभिन्न तनावका अवधिसँग जुधेको छ ।

सन् २०१२ मा अमेरिकाले इस्लामिक गणतन्त्रविरुद्ध प्रतिबन्ध कसेपछि ‘दुबईका मानिसहरूले अबु धाबीका साझेदारलाई यो व्यापार, प्रतिबन्ध जे भए पनि, जारी राख्नुपर्ने बताए । उनीहरूको विचारमा यसले युएई अर्थतन्त्रमा योगदान पु¥याइरहेको छ,” लन्डनस्थित बोर्स एण्ड बजार फाउन्डेसन थिंक ट्यांकका मेहरान हगिरीयानले एएफपीलाई बताउनुभयो ।

सन् २०२४ मा युएई इरानमा सामान भित्र्याउने मुख्य प्रवेशद्वार थियो, जसले ३० प्रतिशतभन्दा बढी आयात ओगट्यो, जसको मूल्य २१ अर्ब डलर थियो।

विश्व व्यापार सङ्गठनका अनुसार यो इरानको तेस्रो ठूलो ग्राहक पनि थियो, जसले करिब ७ अर्ब डलरभन्दा बढी अर्थात् १२ प्रतिशत निर्यात लियो ।

दुबई इरानी व्यवसायहरूका लागि महत्त्वपूर्ण वित्तीय केन्द्र हो। वासिङ्टनले यसलाई प्रतिबन्ध छल्न प्रयोग हुने वित्तीय सञ्जालको मुख्य विन्दु भएको आरोप लगाएको छ ।

इरानमाथि आर्थिक दबाबको नीतिअन्तर्गत अमेरिकाले अगस्टको अन्त्यमा इरानका व्यापारिक साझेदारलाई लक्षित नयाँ उपाय घोषणा ग¥यो र इरानको बैङ्क मेल्लीको दुबई शाखाका निर्देशकलाई प्रतिबन्ध लगायो।

संस्थाले भने ग्राहकलाई सेवा दिने काम जारी राखेको छ ।

“हामी वर्षौंदेखि प्रतिबन्धमा छौँ,” दुबईका दुई शाखामध्ये एकका कर्मचारीले निसास्सिएर भन्नुभयो ।

–प्राथमिकता परिवर्तन हुन्छ–

हगिरीयानका अनुसार अबु धाबीको इरानसँग सम्बन्ध निलम्बनको घोषणा तेहरानलाई वार्ता टेबुलमा फर्काउने प्रयासको अंश हो र यसले खाडी देश र अमेरिकासँगको एकरूपता देखाउने उद्देश्य राख्छ ।

तर यसले अनौपचारिक प्रवाह वा दुवै किनारका निजी अभिनेताबीचका गहिरो जरा गाडेका लेनदेनलाई अनिवार्य रूपमा काट्ने छैन।

दीर्घकालमा स्थायी विच्छेदले दुबईको अर्थतन्त्रमाथि नै भार पार्न सक्छ।

“यो अचानक काटेर प्रभाव नपर्ने गरी ठूलो हिस्सा छोड्न गाह्रो छ। त्यो हिस्सा सजिलै प्रतिस्थापन गर्न सकिँदैन,” उहाँले जोड दिनुभयो ।

दुबईमा एउटा सम्मेलनमा इमिरेती व्यवसायी र इमिरेटका पूर्व वरिष्ठ अधिकारी नासिर अल–शेखले यी चिन्तालाई कम महत्व दिनुभयो र भन्नुभयो, “इरान ‘केही वर्षअघि जस्तो इमिरेटको अर्थतन्त्रका लागि अब त्यति महत्त्वपूर्ण छैन’,”उहाँले भन्नुभयो ।

“सम्बन्ध पारस्परिक रूपमा लाभदायक थियो”, उहाँले भन्नुभयो, “युद्धको समयमा प्राथमिकता परिवर्तन हुन्छ । राष्ट्रिय सुरक्षा पहिले आउँछ।”

बुर दुबईको आफ्नो पसलमा असादी वर्तमान सङ्कटबाट व्यापार बाँच्नेमा विश्वस्त देखिनुहुन्छ ।

“त्यहाँ पानी देख्नुहुन्छ?” उहाँले युएईलाई दक्षिणी इरानको तटबाट छुट्याउने खाडीतिर इशारा गर्दै भन्नुभयो, “पानीले पहाड पनि तोड्न सक्छ।”