काठमाडाैं। देशका राष्ट्र तथा सरकार प्रमुख न्युयोर्कमा भेला हुँदैछन्। करिब १३० देशका उच्चस्तरीय प्रतिनिधिहरू सहभागी हुने महासभामा विश्वमा बढ्दो द्वन्द्व, युद्ध, जलवायु परिवर्तन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र बहुपक्षीय सहकार्यका विषय प्रमुख रूपमा उठ्ने भएका छन्।

यसपटकको महासभामा मध्यपूर्वको बढ्दो तनाव र युद्ध प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दामध्ये एक बन्ने देखिएको छ। गाजा, इजरायल र इरानसँग जोडिएका घटनाक्रमले क्षेत्रीय सुरक्षा तथा मानवीय अवस्थामाथि गम्भीर प्रश्न उठाइरहेका बेला विभिन्न देशले महासभामा युद्धविराम, मानवीय सहायता र दीर्घकालीन राजनीतिक समाधानका विषय उठाउने तयारी गरेका छन्।

युक्रेन युद्ध पनि महासभाको अर्को महत्वपूर्ण एजेन्डा हुनसक्छ। रुस-युक्रेन युद्ध लामो समयदेखि जारी रहँदा यसको प्रभाव युरोपको सुरक्षादेखि विश्व अर्थतन्त्र, ऊर्जा तथा खाद्य आपूर्तिसम्म परेको छ। महासभामा युद्ध अन्त्य, कूटनीतिक संवाद र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पालनाबारे विभिन्न धारणा प्रस्तुत हुनेछन्।

कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात् एआईको तीव्र विकास पनि यसपटक विशेष चर्चामा रहनेछ। एआईले अर्थतन्त्र, शिक्षा, स्वास्थ्य र प्रविधिमा नयाँ सम्भावना सिर्जना गरे पनि यसको दुरुपयोग, साइबर सुरक्षा, रोजगारीमा पर्ने प्रभाव तथा स्वायत्त हतियारको जोखिमबारे अन्तर्राष्ट्रिय नियमनको आवश्यकता बढेको छ।

महासभामा संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रभावकारिता र सुधारको विषयसमेत उठ्नेछ। विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा युद्ध र मानवीय संकट बढिरहेका बेला सुरक्षा परिषद्को संरचना, बहुपक्षीय संस्थाहरूको भूमिका र अन्तर्राष्ट्रिय निर्णय प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाउने विषयमा सदस्य राष्ट्रहरूले धारणा राख्नेछन्।

यसका साथै जलवायु परिवर्तन, विकासशील देशको ऋण संकट, गरिबी, खाद्य सुरक्षा र दिगो विकासका लक्ष्य कार्यान्वयनका विषय पनि महासभाका छलफलका महत्वपूर्ण विषय बन्नेछन्। विश्वका नेताहरूले आफ्ना राष्ट्रिय प्राथमिकतासँगै साझा विश्वव्यापी चुनौती समाधानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको आवश्यकता औँल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

नेपालले पनि महासभामा आफ्नो प्राथमिकता प्रस्तुत गर्ने तयारी गरेको छ। विशेषगरी जलवायु परिवर्तनबाट नेपालजस्ता हिमाली मुलुकले भोगिरहेका जोखिम, जलवायु न्याय, क्षति तथा नोक्सानीका लागि वित्तीय सहयोग र हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो विपद्का विषय नेपालका प्रमुख सरोकारका रूपमा उठ्नेछन्।