काठमाडौं। पश्चिम एसियामा फेरि चर्किएको भू-राजनीतिक तनाव र कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) क्षेत्रमा देखिएको सम्भावित ‘बबल’ सम्बन्धी चिन्ताका कारण सोमबार एसियाली सेयर बजारहरूमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ।

अमेरिकी बजारमा शुक्रबार देखिएको तीव्र गिरावटको प्रभाव एसियाली बजारहरूमा समेत परेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

सोमबारको कारोबारमा दक्षिण कोरियाको प्रमुख सेयर सूचकांक कोस्पी (कोरिया कम्पोजिट स्टक प्राइस इन्डेक्स) सबैभन्दा बढी दबाबमा देखिएको छ। सुरुवाती कारोबारमा यो सूचकांक झन्डै ९ प्रतिशतसम्म ओरालो लागेको थियो भने कारोबार अगाडि बढ्दै जाँदा केही सुधार भएर करिब ४.९२ प्रतिशतको गिरावटमा सीमित भएको बताइएको छ।

विशेषगरी एआई र सेमिकन्डक्टर उद्योगसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूको सेयरमा ठूलो दबाब देखिएको छ। दक्षिण कोरियाको प्रविधि कम्पनी सामसङ इलेक्ट्रोनिक्सको सेयर करिब ५.७ प्रतिशतले घटेको छ भने विश्वकै प्रमुख मेमोरी चिप उत्पादकमध्ये एक एसके हाइनिक्सको सेयर पनि २.७ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ।

जापानको निक्केई–२२५ सूचकांक ३.७५ प्रतिशतले घट्दा ताइवानको टाइएक्स सूचकांकमा ३.४७ प्रतिशतको गिरावट देखिएको छ। हङकङको हाङशेङ इन्डेक्स १.१८ प्रतिशतले घटेको छ भने चीनको शाङ्हाई कम्पोजिट सूचकांक पनि १.२६ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ।

यसअघि शुक्रबार अमेरिकी बजारमा पनि ठूलो गिरावट आएको थियो। प्रविधि कम्पनीहरूको बाहुल्य रहेको नास्डाक कम्पोजिट ४.१८ प्रतिशतले घटेको थियो, जुन सन् २०२५ को अप्रिलयताकै सबैभन्दा ठूलो दैनिक गिरावट मानिएको छ। त्यस्तै, एस एन्ड पी ५०० सूचकांक पनि २.६४ प्रतिशतले घटेको थियो, जुन पछिल्ला केही महिनामध्येकै ठूलो गिरावट हो।

बजार विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकी चिप निर्माता कम्पनी ब्रोडकमले अपेक्षाभन्दा कमजोर आम्दानी प्रक्षेपण सार्वजनिक गरेपछि एआई उद्योगको तीव्र मूल्यवृद्धि वास्तविक आधारभन्दा बढी अपेक्षामा टिकेको त होइन भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ। पछिल्ला दुई वर्षमा एआईसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूको सेयर मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढेकाले लगानीकर्ताहरूमा ‘एआई बबल’ फुट्न सक्ने चिन्ता बढ्दै गएको छ।

यसका साथै अमेरिकामा सार्वजनिक भएको बलियो रोजगारी तथ्यांकले अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले आगामी महिनाहरूमा ब्याजदर बढाउन सक्ने अनुमानलाई बल पुर्‍याएको छ। उच्च ब्याजदरले विशेषगरी प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरूको मूल्यांकनमा दबाब सिर्जना गर्ने भएकाले लगानीकर्ताहरू सतर्क बनेका छन्।

यता पश्चिम एसियामा इजरायल र इरानबीच अप्रिलमा भएको युद्धविरामपछि फेरि ठूलो स्तरको सैन्य तनाव उत्पन्न भएको समाचारले विश्व वित्तीय बजारमा थप अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ। सम्भावित द्वन्द्वले हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै हुने तेल आपूर्तिमा असर पार्न सक्ने आशंकाले ऊर्जा बजारसमेत प्रभावित बनेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यदि क्षेत्रीय तनाव अझ बढ्यो भने कच्चा तेलको मूल्यमा वृद्धि हुन सक्छ, जसको प्रत्यक्ष असर तेल आयातमा निर्भर एसियाली अर्थतन्त्रहरूमा पर्नेछ। ऊर्जा लागत बढ्दा मुद्रास्फीति र आर्थिक वृद्धिदर दुवै प्रभावित हुन सक्ने भएकाले लगानीकर्ताहरूले सुरक्षित लगानीतर्फ ध्यान केन्द्रित गर्न थालेका छन्।

विश्व बजारमा बढ्दो अनिश्चितता, एआई क्षेत्रको मूल्यांकनमाथिको प्रश्न र पश्चिम एसियाको सुरक्षा अवस्थाले आगामी केही दिन अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय बजारमा उतारचढाव कायम रहने संकेत गरेको छ।