Author: nepal one

युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीले बेलायती मिडियालाई मित्रराष्ट्रहरूले युद्धविरामको आह्वान गरेपछि उहाँको देशका लागि सुरक्षा ग्यारेन्टीहरू बिनाको युद्धविरामले रुसको आक्रमणको दीर्घकालीन अन्त्य नल्याउने बताउनुभएको छ ।

लन्डनमा युरोपेली मित्रराष्ट्रहरूसँगको वार्तापछि आइतबार पत्रकार सम्मेलनमा जेलेन्स्कीले युद्धविरामले युद्ध अन्त्य गर्ने विचारलाई ‘पर्याप्त नभएको’ भन्दै खारेज गर्नुभयो ।

आइतबारको सङ्कट शिखर सम्मेलनपछि फ्रान्सेली राष्ट्रपति इम्मानुएल म्याक्रोनले फ्रान्स र बेलायतले युक्रेनमा ‘हावामा, समुद्रमा र ऊर्जा पूर्वाधारमा’ एक महिनाको युद्धविरामको प्रस्ताव गरिरहेको बताउनुभयो । यद्यपि यसले सुरुमा कम्तीमा जमीनी लडाइँलाई समेट्दैन ।

“यदि युक्रेनलाई गम्भीर सुरक्षा ग्यारेन्टीहरू बिना युद्धविरामका लागि बाध्य पारिएमा यो सबैका लागि एक असफलता हुनेछ”, जेलेन्स्कीले बेलायतबाट प्रस्थान गर्नुभन्दा केही समयअघि पत्रकारहरूलाई भन्नुभयो । उहाँले रुसले सम्झौता तोड्ने र युक्रेनले जवाफी कारबाही गर्ने अनुमान गर्नुभयो ।

“कल्पना गर्नुहोस् एक हप्तापछि रुसीहरूले हामीलाई प्रहार गर्नेछन् र हामी उनीहरूतर्फ गोली चलाउनेछौँ, पूर्णरूपमा बुझ्न सकिन्छ र यो के हुनेछ ?”, कसले पहिलो गोली चलायो भन्नेबारे वर्षौंको झगडाको अनुमान गर्दै उहाँले भन्नुभयो, “यसबाट कसलाई फाइदा हुनेछ ? रुसीहरूलाई, तर निश्चित रूपमा हामीलाई होइन ।”

आइतबारको वार्तालाई ‘धेरै शक्तिशाली सुरुआत’ भनेर वर्णन गर्दै जेलेन्स्कीले भन्नुभयो, “आगामी हप्ताहरूमा वार्ताहरूले अधिक कार्यान्वयनयोग्य योजना र युक्रेनको सुरक्षा ग्यारेन्टीहरू कस्तो देखिन सक्छ भन्नेबारे राम्रो बुझाइ प्रदान गर्नेछ ।”

शुक्रबार वासिङ्टनमा भएको क्रोधित मुठभेडका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र उपराष्ट्रपति जे डी भान्सले जेलेन्स्कीलाई ‘कृतज्ञ’ नभएको र उहाँहरूको प्रस्तावित युद्धविराम सर्तहरू स्वीकार गर्न अस्वीकार गरेको आरोप लगाउनुभयो । यद्यपि जेलेन्स्कीले आफूलाई सुरक्षा ग्यारेन्टी चाहिएको बताउनुभयो ।

विवादास्पद बैठकको परिणामस्वरूप जेलेन्स्की युक्रेनी खनिज अधिकारहरू साझा गर्नेबारे प्रारम्भिक सम्झौतामा हस्ताक्षर नगरिकन ह्वाइट हाउस छाड्नुभयो ।

त्यसपछि केही वरिष्ठ अमेरिकी रिपब्लिकनहरूले जेलेन्स्कीले राजीनामा दिनुपर्ने सुझाव दिए ।

“हामीलाई एउटा नेता चाहिन्छ जसले हामीसँग व्यवहार गर्न सक्छ, अन्ततः रुसीहरूसँग सम्झौता गर्न सक्छ र यो युद्धको अन्त्य गर्न सक्छ”, राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार माइक वाल्ट्जले सिएनएनलाई भन्नुभयो ।

जेलेन्स्कीले आइतबार उहाँलाई प्रतिस्थापन गर्न सजिलो हुनेछैन भन्नुभयो तर आफ्नो युद्धग्रस्त देशका लागि नाटो सदस्यताको बदलामा पदबाट हट्ने आफ्नो प्रस्ताव दोहो¥याउनुभयो ।

“यदि उनीहरूले मलाई प्रतिस्थापन गर्छन् भने जे भइरहेको छ त्यो हेर्दा, समर्थन हेर्दा, मलाई केवल प्रतिस्थापन गर्नु सरल हुनेछैन”, जेलेन्स्कीले भन्नुभयो, “केवल चुनाव गर्नु पर्याप्त छैन । तपाईंले मलाई उम्मेदवार हुनबाट पनि रोक्नुपर्छ । यो केही बढी कठिन हुनेछ । यस्तो देखिन्छ कि तपाईंले मसँग वार्ता गर्नुपर्नेछ, अनि मैले भनेँ कि म नाटोका लागि साटासाट गर्दैछु । त्यसपछि मैले मेरो लक्ष्य पूरा गरेँ ।”

जेलेन्स्कीले शान्तिकालमा सन् २०२४ को चुनावको सामना गर्नुपर्ने थियो भन्दै रुसले जेलेन्स्की वैध राष्ट्रपति नभएकामा बारम्बार जोड दिएको छ । युक्रेनको मार्शल लले चुनाव आयोजना गर्न कानूनी प्रतिबन्ध लगाएको छ ।

बङ्गलादेश र भारतबीच जलस्रोतको साझेदारीबारे छलफल गर्न बङ्गलादेशको प्राविधिक प्रतिनिधिमण्डल सोमबार कोलकाता गएको अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

जोइन्ट रिभर कमिशन (जेआरसी) का सदस्य मुहम्मद अबुल होसेनको नेतृत्वमा रहेको १२ सदस्यीय बङ्गलादेशी प्रतिनिधिमण्डलले मार्च ५ बिहानसम्म फरक्कामा गङ्गाको प्रवाह अवलोकन गर्ने अपेक्षा गरिएको अधिकारीहरूले बताए ।

त्यसपछि प्रतिनिधिमण्डल भारत–बंगलादेश जोइन्ट रिभर कमिशनको तत्वावधानमा मार्च ६–७ मा कोलकातामा हयात रिजेन्सी होटलमा दुई दिवसीय बैठकका लागि कोलकाता फर्किने तय भएको द डेली स्टारले जनाएको छ ।

“फराक्का स्थल भ्रमणपछि बङ्गलादेश र भारतबीच दुईवटा बैठक हुनेछन् । एउटा बैठकमा गङ्गा सम्झौता कार्यान्वयनबारे छलफल हुनेछ भने अर्को बैठकमा साझा नदीका विभिन्न प्राविधिक विषयमा छलफल हुनेछ”, जेआरसीका कार्यकारी इन्जिनियर काजी साहिदुर रहमानले भन्नुभयो, “प्रतिनिधिमण्डल मार्च ८ मा ढाका फर्कनेछ ।”

गङ्गा भारत र बङ्गलादेशले साझा गर्ने ५४ वटा नदीमध्ये एउटा हो । सन् १९९६ डिसेम्बर १२ मा तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री एच डी देवगौडा र उहाँका तत्कालीन बङ्गलादेश समकक्षी शेख हसिनाद्वारा गङ्गा जल सन्धिमा हस्ताक्षर गरेर यसको पानी बाँडफाँटलाई लिएर लामो समयदेखि रहेको मतभेद समाधान गरिएको थियो ।

यो सन्धि ३० वर्षको अवधिका लागि लागु हुने थियो र आपसी सहमतिमा नवीकरणयोग्य थियो । जलस्रोत विभागअनुसार सन्धिको कार्यान्वयन अनुगमन गर्नसंयुक्त समिति गठन गरिएको छ ।

सन् २०२६ मा यो सन्धि नवीकरण हुने अपेक्षा गरिएको छ । पश्चिम बङ्गालकी मुख्यमन्त्री ममता बेनर्जीले गङ्गाको पानी बाँडफाँट सन्धि नवीकरण गर्ने प्रयासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नुहुने अपेक्षा गरिएको छ ।

सन् २०११ मा भारत र बङ्गलादेश यसको पाठमा सहमत भए तापनि बेनर्जीले टिस्टा नदीको पानी बाँडफाँट सन्धिको विरोध गरिरहनुभएको छ ।

विशेष गरी भारतबाट बङ्गलादेशमा मनसुनको मौसममा गङ्गा, टिस्टा, ब्रह्मपुत्र र बराक जस्ता प्रमुख नदीहरूमा बाढी पूर्वानुमान डेटाको प्रसारण गर्ने प्रणाली अवस्थित छ ।

मनसुनको समयमा बाढी पूर्वानुमान जानकारीको प्रसारणले बङ्गलादेशका नागरिक र सैन्य अधिकारीहरूलाई बाढीबाट प्रभावित जनसङ्ख्यालाई सुरक्षित स्थानमा सार्न सक्षम बनाएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।  

म्यानमाका जुन्ता प्रमुख सोमबार रुसमा राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग वार्ताका लागि प्रस्थान गर्नुभएको छ । रुस सैन्य शासनको हिंसात्मक विरोधलाई रोक्न सङ्घर्ष गरिरहेको एकान्त राज्यका लागि प्रमुख सहयोगी र हतियार आपूर्तिकर्ता हो ।

सन् २०२१ को विद्रोहमा सत्ता कब्जा गर्ने मिन आङ ह्लाइङले उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको टोलीसहित राजधानी नेपिडोबाट प्रस्थान गर्नुभएको र मङ्गलबार पुटिनलाई भेट्ने कार्यक्रम रहेको जुन्ताको सूचना सेवाले जनाएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार जुन्ता सरकारले धेरै मोर्चामा जातीय अल्पसङ्ख्यक सशस्त्र समूहहरू र प्रजातन्त्र समर्थक गुरिल्लाहरूसँग लडिरहेकाले मस्कोको समर्थन विशेष गरी वायु सेनाका लागि सैन्य प्रशासनका लागि अत्यावश्यक बनेको छ ।

सन् २०२३ को विद्रोही आक्रमणपछि जुन्ताले महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय नोक्सानी भोगेको थियो तर यसको हवाई शक्तिले विपक्षी बलहरूको अग्रगमनलाई रोक्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ ।

“रुसले उनीहरूको वायु फ्लिटलाई चलायमान राख्न मद्दत गर्दै अमूल्य भूमिका निभाएको छ”, अन्तर्राष्ट्रिय रणनीतिक अध्ययन संस्थान थिङ्क ट्याङ्कका अनुसन्धान फेलो मोर्गन माइकल्सले भन्नुभयो, “हामीलाई रूसी प्राविधिकहरूले म्यानमाको वायु सेनालाई अपरेसनको गति कायम राख्न मद्दत गरेको शङ्का छ ।

रुसको सरकारी मिडियाका अनुसार दुई वर्षभन्दा बढी समयपछि पुटिन र मिन आङ ह्लाइङबीचको यो पहिलो भेट हुनेछ ।

“पक्षहरूले पारस्परिक फाइदाजनक रुस–म्यानमा सहयोगको थप विकासका साथै सामयिक अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूका सम्भावनाहरूबारे छलफल गर्नेछन्”, क्रेमलिनको एक विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

सन् २०२१ को विद्रोहपछि म्यानमा र सन् २०२२ मा युक्रेनमा पूर्ण आक्रमण गरेपछि रुसलाई पश्चिमी प्रतिबन्धको झनझनाहटले असर गरेको छ ।विश्लेषकहरूका अनुसार दुवै देशले दण्डात्मक उपायहरूलाई सन्तुलन गर्न मित्रवत् राष्ट्रहरूसँग बलियो सम्बन्ध विकास गर्न खोजिरहेका छन् ।  तर आदानप्रदान सैन्य र व्यापारमा मात्र सीमित छैन ।   रूसी राज्य समाचार एजेन्सी तासका अनुसार जनवरीमा म्यानमाले मस्कोको ग्रेट सर्कसलाई ‘मित्रताको प्रतीकका रूपमा’ छवटा हात्ती उपहार दिएको थियो ।

पछिल्ला केही दिनमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीबीच नाटकीय वादविवाद तथा युरोपेली नेताहरूले किएभका लागि आफ्नो समर्थन व्यक्त गरेको देखिएको छ । युक्रेनमा रुसी आक्रमणलाई कसरी अन्त्य गर्ने भन्ने कुरामा विभिन्न पक्षहरू यहाँ उभिएका छन् :

– युक्रेन –

मस्कोले फेरि आक्रमण गर्ने निर्णय गरेमा युक्रेनले युरोप र संयुक्त राज्य अमेरिका दुवैको सहयोगीबाट कडा आश्वासनबिना हतियार बिसाउन नसक्ने जोड दिएको छ । “मुख्य कुरा के हो भने – शान्ति वास्तविक हुनका लागि वास्तविक सुरक्षा ग्यारेन्टीहरू आवश्यक छन्”, जेलेन्स्कीले रातारात सम्बोधनमा भन्नुभयो । “युद्धविराम पर्याप्त छैन”, उहाँले आइतबार मित्रराष्ट्रहरूसँगको वार्तापछि बेलायतमा पत्रकारहरूलाई भन्नुभयो ।

युक्रेनले महत्त्वपूर्ण खनिजहरूको निष्कासनसम्बन्धी सम्झौतामा अमेरिकी ग्यारेन्टीहरूको मार्ग प्रशस्त गर्ने आशा गरेको थियो जुन ट्रम्पसँगको झगडापछि विफल भयो ।

“किएभ अझै पनि सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न तयार छ”, जेलेन्स्कीले भन्नुभयो ।

सुरक्षा ग्यारेन्टीको आकारबारे बहस भइरहेको छ तर जेलेन्स्कीले युक्रेनमा विदेशी शान्ति सैनिकहरूका साथै समुद्री र हवाई रक्षा सहयोगका लागि जोड दिनुभएको छ । 

मस्कोको सेनाले कब्जा गरेको युक्रेनी भूभागमाथि रुसको दाबीलाई युक्रेनले कहिल्यै मान्यता नदिने युक्रेनी नेताले आइतबार दोहोर्‍याउनुभएको छ ।

– संयुक्त राज्य अमेरिका –

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुस र युक्रेनबीच युद्धविराम चाहेको तर यसको सम्मान गर्न सुरक्षा ग्यारेन्टी दिन अस्वीकार गरेको र युक्रेनलाई नाटो सदस्यताको सम्भावनालाई अस्वीकार गरेको बताउनुभएको छ ।

तर ट्रम्पले युक्रेनलाई अनुदान स्वरूप दिइएका सहायता फिर्ता गर्न दबाब दिइरहनुभएको छ ।

उहाँ जेलेन्स्कीसँग झगडा नभएसम्म अमेरिकालाई युक्रेनी खनिज स्रोतहरूको विशाल मात्रामा प्राथमिक पहुँच दिने सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न पनि तयार देखिनुभएको थियो ।

चिच्याहटपूर्ण प्रतिस्पर्धापछि वासिङ्टनका उच्च अधिकारीहरूले  शान्ति सम्झौता हासिल गर्नु छ भने जेलेन्स्कीले पद छोड्नुपर्ने हुनसक्ने सुझाव दिएका छन् ।

– युरोप –

युरोपेली नेताहरू आइतबार लन्डन शिखर सम्मेलनमा किएभको समर्थनमा एकजुट भए । त्यहाँ उनीहरूले सुरक्षामा अधिक खर्च गर्ने र युक्रेनमा कुनै पनि युद्धविरामको रक्षा गर्न गठबन्धन गठन गर्ने प्रतिबद्धता जनाए ।

फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले आफू र बेलायतका नेता किर स्टार्मरले युक्रेनमा ‘हावा, समुद्र र ऊर्जा पूर्वाधारमा’ एक महिनाको युद्धविराममा काम गरिरहेको बताउनुभएको छ ।

स्टार्मर र म्याक्रोनले कुनै पनि युद्धविराम कायम राख्न मद्दत गर्न अन्य देशहरूसँग युक्रेनमा बेलायती र फ्रान्सेली सेना तैनाथ गर्न तयार रहेको बताउनुभएको छ ।

धेरै नेताहरूले युरोपलाई पुनः सशस्त्र गर्न वकालत गरेका छन् । युरोपेली आयोगकी प्रमुख उर्सुला भोन डेर लेयेनले महादेशलाई तत्कालै ‘सबैभन्दा खराबका लागि तयारी गर्नुपर्ने’ चेतावनी दिनुभयो । 

– रुस –

रुसले युक्रेनलाई चार युक्रेनी क्षेत्रहरू डोनेट्स्क, लुगान्स्क, खेरसन र जापोरिज्जिया छोड्न माग गरिरहेको छ । ती क्षेत्रलाई उसले पूर्ण रूपमा नियन्त्रण नगरेको भए पनि अधिग्रहण गरेको दाबी गर्दछ ।

क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेसकोभले ती क्षेत्रहरूको स्थितिका साथै सन् २०१४ मा अधिग्रहण गरेको क्रिमिया ‘गैर–वार्ता योग्य’ छ भन्नुभएको छ ।

मस्कोले किएभ सरकारलाई अवैध मान्छ र युक्रेनले भविष्यमा कुनै पनि नाटो सदस्यता त्याग्नुपर्ने माग गर्दछ । युक्रेनको नाटो प्रवेशलाई रुसले अस्तित्वको खतराको रूपमा बुझ्दछ ।

रुसले युक्रेनमा युरोपेली शान्ति सेना पठाउने सम्भावनाको विरोध गरेको पनि बताएको छ ।

ट्रम्प प्रशासनद्वारा सुरु गरिएको नाटकीय सम्बन्ध सुधारपछि क्रेमलिनले एकैसाथ रुसविरुद्ध अमेरिकी प्रतिबन्धहरू हटाउनेसहित वासिङ्टनसँग आफ्नो सम्बन्धको सामान्यीकरणको वकालत गरिरहेको छ ।

– अब के ? –

बेलायतका प्रधानमन्त्री किर स्टार्मरले बेलायत, फ्रान्स र अन्यले युक्रेनसँग मिलेर लडाइँ रोक्ने योजनामा काम गर्ने र त्यसपछि वासिङ्टनमा राख्ने बताउनुभयो । विशिष्ट विवरणहरू सम्भवतः आगामी दिनहरूमा आउनेछन् र मार्च ६ का लागि आह्वान गरिएको युक्रेनलाई समर्पित एक विशेष युरोपेली शिखर सम्मेलनमा छलफलहरू हुनेछन् ।

यसैबीच मस्को र वासिङ्टनले सम्बन्ध सुधार्न जारी राखेका छन् ।ट्रम्पले गत महिना रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई फोन गरेपछि आक्रमण सुरु भएयता दुई देशबीचको पहिलो उच्चस्तरीय बैठक साउदी अरेबियामा आयोजना गरिएको थियो ।    अमेरिकी र रुसी अधिकारीहरूबीच थप वार्ताहरू इस्तानबुलमा आयोजना गरिए तथा ट्रम्प र पुटिनबीच शिखर सम्मेलनका लागि तयारीहरू चलिरहेका छन् ।

चीनले दक्षिण चीनको ग्वाङ्डोङ प्रान्तको ग्वाङ्झाउमा ‘कोल्ड–सीप इकोसिस्टम’ मा केन्द्रित अनुसन्धान केन्द्रको निर्माण सुरु गरेको छ ।
कोल्ड–सीप भनेको महासागरका स्थान हुन्, जहाँ हाइड्रोजन सल्फाइड, मिथेन र अन्य हाइड्रोकार्बन भएका तरल पदार्थहरू निस्किन्छन् ।

देशको प्रमुख राष्ट्रिय विज्ञान तथा प्रविधि पूर्वाधार परियोजनाहरू मध्ये एकको रूपमा तोकिएको उक्त अत्याधुनिक आधारभूत अनुसन्धान केन्द्रले उच्च–टेक विकासलाई समर्थन गर्नेछ ।

यसले गहिरो समुद्री वातावरणमा जीवनको उत्पत्तिको अन्वेषण गर्दछ ।

चाइनिज एकेडेमी अफ साइन्सेज अन्तर्गतको साउथ चाइना सी इन्स्टिच्युट अफ ओशनोलजी (एससीएसआईओ) का निर्माताका अनुसार मानवयुक्त समुद्र प्रयोगशाला र भूमिमा आधारित फिडेलिटी सिमुलेशन स्थापनाको संयोजन गरी अनुसन्धानलाई पाँच वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य छ ।

क्रेमलिनले आइतबार प्रसारित टिप्पणीमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको विदेश नीतिमा नाटकीय परिवर्तन मूलतः यसको आफ्नै दृष्टिकोणसँग मिल्दोजुल्दो छ भनेको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जनवरीमा पदभार ग्रहण गरेदेखि नै राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग सम्पर्क गरेर मस्कोसँग सम्बन्ध निर्माण गर्न खोज्नुभएको छ र संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा रुसको पक्षमा उभिनुभएको छ ।

“नयाँ प्रशासनले विदेश नीतिका सबै संरचनाहरू द्रुत गतिमा परिवर्तन गरिरहेको छ । यो धेरै हदसम्म हाम्रो दृष्टिकोणसँग मेल खान्छ”, क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेसकोभले सरकारी टेलिभिजनका एक पत्रकारलाई भन्नुभयो, “अझै लामो बाटो तय गर्नुपर्ने छ, किनकि द्विपक्षीय सम्बन्धहरूको सम्पूर्ण परिसरमा ठूलो क्षति भएको छ । तर यदि दुई नेताहरू, राष्ट्रपति पुटिन र राष्ट्रपति ट्रम्पको राजनीतिक इच्छाशक्ति कायम रहेमा यो मार्ग निकै छिटो र सफल हुन सक्छ ।”

पेस्कोभले यी टिप्पणीहरू बुधबार गर्नुभए पनि ती टिप्पणीहरू आइतबारमात्र सार्वजनिक गरिएका थिए ।

शुक्रबार ह्वाइट हाउसमा एक आश्चर्यजनक टेलिभिजन भिडन्तमा युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीलाई हप्काउँदै ट्रम्पले मस्कोसँग आफूलाई अझ जोड्नुभएको छ ।

सन् २०२२ फेब्रुअरीमा आफ्नो छिमेकी विरुद्ध पूर्ण सैन्य आक्रमण सुरु गरेको मस्कोले अमेरिकाका पूर्वराष्ट्रपति जो बाइडेनले युक्रेनलाई बिना शर्त समर्थन गर्नुभएकामा निन्दा गरेको थियो ।