Author: nepal one

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले बिहीबार सिरियामा राष्ट्रपति बशर अल–असदको शासनको पतनपछि ‘आशाको ज्योति’ रहेको तर अगाडि महत्त्वपूर्ण चुनौतीहरू रहेको चेतावनी दिनुभएको छ ।

उहाँले सिरियाको सैन्य पूर्वाधारमा इजरायलले गरेको व्यापक आक्रमण देशको सार्वभौमसत्ताको ‘उल्लङ्घन’ भएको पनि उल्लेख गर्दै तिनीहरूलाई रोक्न आह्वान गर्नुभयो ।

“मध्यपूर्व धेरै आगोले भष्म भइरहेको छ तर आज सिरियामा आशाको ज्योति छ र त्यो ज्योति निभ्न दिनुहुँदैन”, उहाँले भन्नुभयो । 

असदको सरकार पतन भएपछि इजरायलले देशको वायु सेना, नौसेना र हतियार भण्डारसहित सैन्य स्थलहरूमा हवाई आक्रमण गर्यो । 

“व्यापक इजरायली हवाई आक्रमण जारी छ । यी सिरियाको सार्वभौमिकता र क्षेत्रीय अखण्डताको उल्लङ्घन हुन् र यसलाई रोक्नुपर्छ”, अमेरिकी विदेशमन्त्री एन्टोनी ब्लिन्केनको अध्यक्षतामा संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को बैठकअघि गुटेरेसले भन्नुभयो । 

महासचिव गुटेरेसले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले सिरियामा लागु भएका प्रतिबन्धहरू खुकुलो पार्ने दिशामा पहिलो कदम चाल्ने सम्भावना पनि उठाउनुभयो । 

“त्यहाँ कम्तिमा पहिलो इशारा हुनुपर्छ – सबै प्रतिबन्धहरू हटाउनका लागि सर्तहरू पूरा नभएसम्म सिरियाली जनतासँग एकता देखाउने पहिलो इशारा”, उहाँले भन्नुभयो । 

अल–कायदामा निहित र टर्कीद्वारा समर्थित इस्लामवादी एचटिएस आन्दोलनले दमास्कसलाई तीव्र गतिमा आक्रमण गरी कब्जा गर्यो । एचटिएसले वर्षौंको गतिरोधपछि यस महिना शक्तिशाली असदलाई अपदस्थ गरेपछि अल्पसङ्ख्यकहरूको रक्षा गर्ने वाचा गरेको छ । 

तर अन्तर्राष्ट्रिय समुदायहरू सिरिया वा एचटिएसका सदस्यहरूमाथि लगाइएको प्रतिबन्धहरू हटाउन कुनै हतारमा छैनन् । समुदायले नयाँ अधिकारीहरूले कसरी आफ्नो शक्ति प्रयोग गर्छन् भनेर पर्खिरहेका छन् । 

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले मकाउले निवर्तमान नेता हो इट–सेङको नेतृत्वमा आर्थिक विविधीकरण र क्यासिनो उद्योगको स्वस्थ विकासमा ‘नयाँ उपलब्धिहरू’ हासिल गरेको बताउनुभएको छ ।

पूर्व पोर्चुगाली उपनिवेश मकाउले ‘एक देश, दुई प्रणाली’ को ढाँचाअन्तर्गत चीनलाई हस्तान्तरण गरेको २५औँ वार्षिकोत्सव मनाउनु एक दिनअघि उहाँको यो टिप्पणी आएको हो ।

चिनियाँ शासनको २५ वर्षमा मकाउले लास भेगासलाई उछिन्दै जुवा राजस्वको हिसाबले विश्वको क्यासिनो राजधानी बनेको छ । यसको जनसङ्ख्या चिनियाँ पर्यटक खर्चले धनी बनाएको छ । 

तर बेइजिङले वर्षौँदेखि मकाउको अर्थतन्त्रलाई विविधीकरण गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिँदै आएको छ । 

एक भव्य भोजमा बोल्दै सीले होको प्रशासनले ‘व्यावहारिकतासँग चुनौतीहरूको सामना गर्न मकाउका विभिन्न क्षेत्रहरूलाई एकजुट र नेतृत्व गरेको’ बताउनुभयो । 

उहाँले सहरले ‘उपयुक्त आर्थिक विविधीकरणमा नयाँ उपलब्धिहरू हासिल गरेको’ र ‘जुवा उद्योग कानूनअनुसार स्वस्थ र व्यवस्थित रूपमा विकास भएको’ बताउनुभयो । 

होले सन् २०१९ मा कार्यभार सम्हाल्नुभएको थियो र उहाँको कार्यकालको धेरैजसो समय कोरोना भाइरस महामारीप्रति मकाउको प्रतिक्रियाद्वारा परिभाषित गरिएको थियो । यसले पर्यटक–निर्भर सहरलाई ठूलो झट्का दिएको थियो । 

नेतृत्वका लागि एकमात्र उम्मेद्वार र चार सय सदस्यीय समितिले छनोट गरेका पूर्व शीर्ष न्यायाधीश साम हौ–फाईले शुक्रबार शहर नेताको रूपमा पदभार ग्रहण गर्नुहुनेछ । 

तीन दिने भ्रमणका लागि बुधबार मकाउ आइपुग्नुभएका राष्ट्रपति सीले मकाउको भविष्यका लागि ‘तीनवटा अपेक्षा’ पनि उल्लेख गर्नुभयो । 

“मकाउले सही रूपमा आफ्नै स्थिति पत्ता लगाउनुपर्छ र वैज्ञानिक तरिकामा यसको भविष्यको विकासको योजना बनाउनुपर्छ तथा ग्रेटर बे एरिया जस्ता राष्ट्रिय विकास रणनीतिहरूसँग थप सक्रिय रूपमा जोड्नुपर्छ”, उहाँले भन्नुभयो । 

ग्रेटर बे एरिया सिलिकन भ्यालीलाई उछिन्ने लक्ष्यका साथ हङकङ, मकाउ र चीनको दक्षिणी तटका नौ सहरलाई एकीकृत गर्ने महत्त्वाकांक्षी आर्थिक खाका हो । 

सीले मकाउ प्रतिभा आकर्षित गर्न र ‘सुधार र नवप्रवर्तन गर्ने साहस’ गर्न ‘खुला र समावेशी’ हुने आशा व्यक्त गर्नुभयो । 

उहाँले बिहीबार मकाउ विज्ञान र प्रविधि विश्वविद्यालयका साथै हेङ्किन टापुको भ्रमण गर्नुभयो । यो टापु बेइजिङले मकाउलाई आफ्नो गैर–खेल विकासका लागि जग्गा आपूर्ति बढाउन आंशिक रूपमा भाडामा दिएको थियो । 

मकाउ वरपर सुरक्षा बढाइएको छ र बिहीबार सीको भाषणको स्थल मकाउ पूर्वी एसियाली खेलकुद गुम्बज बाहिर सडक अवरोध गरिएको छ ।     छिमेकी हङकङको विपरीत मकाउमा चिनियाँ शासनमा फर्किएपछि ठूलो मात्रामा राजनीतिक अशान्ति देखिएको छैन । 

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले बिहीबार आफू अमेरिकी राष्ट्रपतिमा निर्वाचित डोनाल्ड ट्रम्पसँग ‘कुनै पनि समय’ वार्ताका लागि तयार रहेको बताउनुभएको छ । ट्रम्पले कार्यालयमा आएको केही घन्टामै युक्रेनसँग शान्ति सम्झौता गर्नसक्ने क्षमता भएको दाबी गर्नुभएको छ ।

जनवरीमा ह्वाइट हाउसमा फर्कने ट्रम्पले मस्कोका लागि अनुकूल सर्तहरूमा युक्रेनलाई शान्ति स्वीकार गर्न बाध्य पार्न सक्ने डर किएभमा खडा गर्नुभएको छ । 

वर्षको अन्त्यमा आफ्नो वार्षिक पत्रकार सम्मेलन गर्दै पुटिनले रुसी सेनाले युद्धभूमिमा उच्च स्थान कायम राखेको बताउनुभयो । यद्यपि उहाँ रुसले पश्चिमी कुर्स्क क्षेत्रलाई कहिले फिर्ता फिर्ता लिने भन्ने थाहा नभएको स्वीकार गर्न बाध्य हुनुभयो । कुर्स्कमा अगस्टमा युक्रेनी सेनाले आक्रमण गरेको थियो । 

प्रायः लामो समयसम्म चल्ने परम्परागत वार्षिक प्रश्न र उत्तर सत्रहरू धेरै हदसम्म टेलिभिजन कार्यक्रम हुन् । यो एक दुर्लभ सेटिङ पनि हो जसमा उहाँलाई घटनास्थलमा राखिन्छ र केही असहज प्रश्नहरूको जवाफ दिन बाध्य पारिन्छ । 

सम्भावित शान्ति सम्झौताका सन्दर्भमा ट्रम्पको प्रस्तावको बारेमा सोधिएको प्रश्नमा ७२ वर्षीय पुटिनले आगामी रिपब्लिकनसँगको बैठकलाई स्वागत गर्ने बताउनुभयो । 

“म उहाँलाई कहिले भेट्न जाँदैछु मलाई थाहा छैन । उहाँले यसबारे केही भन्नुभएको छैन । मैले उहाँसँग चार वर्षभन्दा बढी समयदेखि कुरा गरेको छैन । निस्सन्देह, म यसका लागि तयार छु । कुनै पनि समय”, पुटिनले भन्नुभयो, “यदि हामीले कहिल्यै राष्ट्रपति–निर्वाचित ट्रम्पसँग भेट गर्यौँ भने म पक्का छु कि हामीसँग कुरा गर्न धेरै विषय हुनेछन् ।”
उहाँले रुस ‘वार्ता र सम्झौता’ का लागि तयार रहेको बताउनुभयो ।

श्रीलङ्काको नौसेनाले बिहीबार हिन्द महासागरको टापुमा माछा मार्ने ट्रलरमा फसेका युद्धग्रस्त म्यानमाबाट आएका करिब एक सय रोहिङ्ग्या शरणार्थीको समूहलाई सहयोग गर्न गइरहेको बताएको छ ।

धेरैजसो मुस्लिम जातीय रोहिङ्ग्याहरूलाई म्यानमामा व्यापक रूपमा दमन गरिन्छ र हजारौँले प्रत्येक वर्ष लामो समुद्री यात्रामा आफ्नो ज्यान जोखिममा पार्छन् । अधिकांश दक्षिणपूर्व मलेसिया वा इन्डोनेसियातर्फ जान्छन् । 

तर बिहीबार बिहान श्रीलङ्काको उत्तरी तटमा मुल्लिभाइक्कलमा माछा मार्नेहरूले बगिरहेको ट्रलर देखेको नौसेनाले जनाएको छ । 

असामान्य भए पनि म्यानमाको दक्षिणपश्चिममा करिब एक हजार सात सय ५० किलोमिटर खुला समुद्र पार गरेर श्रीलङ्कामा जाने यो पहिलो डुङ्गा होइन । 

श्रीलङ्काली नौसेनाले डिसेम्बर सन् २०२२ मा आफ्नो किनारमा डुङ्गामा सङ्कटमा परेका एक सयभन्दा बढी रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई उद्धार गरेको थियो । 

सन् २०१७ मा सेनाले गरेको दमनका क्रममा लाखौँ रोहिङ्ग्या म्यानमाबाट छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका थिए । यो अहिले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको नरसंहार अदालतको मुद्दाको विषय बनेको छ । 

म्यानमाको सेनाले सन् २०२१ को विद्रोहमा सत्ता कब्जा गरेको थियो र त्यसबेलादेखि चलिरहेको युद्धले लाखौँलाई भाग्न बाध्य पारेको छ । 

गत महिना संयुक्त राष्ट्रसङ्घले धेरै रोहिङ्ग्याको ऐतिहासिक मातृभूमि म्यानमाको राखाइन राज्य अनिकालतिर गइरहेको चेतावनी दिएको थियो । त्यहाँ हिंसात्मक झडपहरूले व्यापार र कृषि उत्पादनलाई कम गरिरहेका छन् ।

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले बिहीबार उच्च मुद्रास्फीतिको चिन्ता व्यक्त गरे पनि बाह्य खतराहरूको सामना गर्न अर्थतन्त्र ‘स्थिर’ रहेको बताउनुभएको छ ।

रुसको केन्द्रीय बैंकले युक्रेनमा सैन्य आक्रमणका बीच मूल्य वृद्धिको गतिलाई सम्बोधन गर्ने आफ्नो पछिल्लो प्रयासमा शुक्रबार ब्याज दर बढाउने तयारी गरेको छ । 

“समग्र अर्थतन्त्रको कुरा गर्दा बाह्य खतराहरू हुँदाहुँदै पनि रुसको स्थिति स्थिर छ, मुद्रास्फीति चिन्ताजनक सङ्केत हो”, टेलिभिजनमा प्रसारित वर्षको अन्त्यको पत्रकार सम्मेलनमा पुटिनले भन्नुभयो, “अप्रिय र नराम्रो कुरा भनेको मूल्यवृद्धि हो । तर मलाई आशा छ कि यदि समष्टि आर्थिक सूचकहरू कायम राखियो भने हामी यसलाई सामना गर्न सक्षम हुनेछौँ ।” 

रुसले आधिकारिक रूपमा चार प्रतिशतको मुद्रास्फीतिलाई लक्षित गरेको छ । यद्यपि सन् २०२२ फेब्रुअरीमा मस्कोले युक्रेनमा सेना पठाएयता मूल्यहरू उल्लेखनीय रूपमा तीव्र गतिमा बढेका छन् ।

मुद्रास्फीतिलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयासमा केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर दुई दशककै उच्च २१ प्रतिशतसम्म बढाएको छ । बैंकले शुक्रबार वर्षको अन्तिम बैठकमा फेरि ब्याजदर बढाउने तयारी गरेको छ ।

रुसले सैन्य आक्रमणमा व्यापक रूपमा खर्च बढाएको छ । लाखौँ मानिस सेनामा भर्ती भएका छन्, हतियार उत्पादकहरूले काममा लगाएका छन् वा देश छोडेर भागेका छन् । 

यसले गहिरो श्रम अभाव निम्त्याएको छ भने उच्च उधारो लागतले राज्यद्वारा सञ्चालित व्यवसाय र पुटिनको नजिकका व्यापारी नेताहरूलाई निराश पारेको छ ।     पछिल्लो दुई वर्षमा रुसले युरो क्षेत्रभन्दा तीव्र गतिमा विकास गरेको पुटिनले बताउनुभयो ।

एजेन्सी । चीनमा निर्माण भएका तीन पाङ्ग्रे सवारीसाधनको माग विश्वभर बढेको पाइएको छ । ‘मेड इन चाइना’ लेखिएका त्यस्ता साधन निर्यातले चीनको अर्थतन्त्रमा समेत ठूलो प्रभाव पारेको चिनियाँ समाचार एजेन्सी सीसीटिभीप्लसले जनाएको छ ।

मध्य चीनको हेनान प्रान्तको लुओयाङ सहरमा १५ वटा तीन पाङ्ग्रे र दुई सयभन्दा बढी तीन पाङ्ग्रे सवारीका पार्टपुर्जा उत्पादकहरू छन् । उत्पादक कम्पनीहरु बढ्नु भनेको निर्यातमा बृद्धि भएको अनुमान पनि गरिएको छ ।

उत्पादक कम्पनीहरुका अनुसार तीन पाङ्ग्रेले दक्षिणपूर्व एसियामा स्थानीय पर्यटनको विकासमा सहयोग पुर्याउन दर्शनीय स्थलहरूका लागि प्रयोग गरिन्छ, अफ्रिकामा कार्गो ढुवानीका लागि प्रयोग गरिन्छ भने युरोपेली र अमेरिकी देशहरूमा खेत र तुलनात्मक रूपमा साँघुरो सडकहरूमा प्रयोग गरिने गरेको छ ।

तीन पाङ्ग्रे सवारी साधनबारे भन्सारको तथ्याङ्क अनुसार गत वर्षको पहिलो ११ महिनामा मेकानिकल तथा विद्युतीय वस्तुको निर्यात १.८ ट्रिलियन अमेरिकी डलर पुगेको छ । यो अघिल्लो बर्षको तुलनामा ८ प्रतिशतले बढेको हो । तीन पाङ्ग्रे सवारी चीनको कुल निर्यातको झण्डै ६० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ।

भारतले आगामी वर्षको च्याम्पियन्स ट्रफीका खेलहरू प्रतियोगिताको आयोजक र चिरपरिचित प्रतिद्वन्द्वी पाकिस्तान जान अस्वीकार गरेपछि तटस्थ मैदानमा खेल्ने भएको अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आइसिसी) ले हप्तौँको झगडापछि बिहीबार जानकारी दिएको छ ।

बदलामा पाकिस्तानले पनि भारतमा आयोजना हुने आगामी आइसिसी प्रतियोगिताहरू अन्य देशहरूमा खेल्नेछ । यसको बारेमा अझै निर्णय हुन बाँकी छ ।

आइसिसी बोर्डले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “सन् २०२४–२०२७ को अधिकार चक्रमा आइसिसी प्रतियोगिताहरूमा दुवै देशले आयोजना गर्ने भारत र पाकिस्तानका खेल तटस्थ स्थानमा खेलिनेछ । यो आगामी आइसिसी पुरुष च्याम्पियन्स ट्रफी २०२५ (पाकिस्तानद्वारा आयोजना गरिएको) मा लागु हुनेछ ।” 

यो सम्झौता भारतले आयोजना गर्ने आइसिसी महिला क्रिकेट विश्वकप २०२५ र भारत र श्रीलङ्काले आयोजना गर्ने आइसिसी पुरुष टी–२० विश्वकप २०२६ सम्म विस्तार हुने विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । 

सुरक्षा चिन्ता र राजनीतिक तनावका कारण पाकिस्तानमा आफ्नो टोली पठाउने छैन भनी भारतले आइसिसीलाई बताएपछि यो घोषणाले च्याम्पियन्स ट्रफीलाई लिएर एक महिना लामो गतिरोध समाप्त भएको छ ।     तर पाकिस्तानले भने २०२३ को आइसिसी विश्वकपमा भारतमा खेलेको थियो ।

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले बिहीबार सिरियाका पूर्व नेता बशर अल–असदको पतन रुसका लागि ‘पराजय’ नभएको भन्दै मस्कोले त्यस देशमा आफ्नो लक्ष्य हासिल गरेको दाबी गर्नुभएको छ ।

दमन र व्यापक मानव अधिकार उल्लङ्घन तथा गृहयुद्धका आरोपहरूले चिनिएको असद परिवारको आधा शताब्दी लामो शासनको अन्त्य गर्दै विद्रोहीहरूको आकस्मिक अग्रगति गरेपछि असद यस महिनाको सुरुमा मस्को भाग्नुभएको थियो ।

लोकतन्त्रको विरोधमा उहाँको दमनले गृहयुद्ध निम्त्याएको १३ वर्षभन्दा बढी समयपछि उहाँको प्रस्थान भएको हो । रुस असदको प्रमुख समर्थक थियो र २०१५ मा उहाँको मद्दतमा आएर द्वन्द्वको दिशा नै परिवर्तन गरिदिएको थियो ।

“सिरियामा जे भइरहेको छ त्यसलाई तपाईँ रुसको पराजयका रूपमा प्रस्तुत गर्न चाहनुहुन्छ”, पुटिनले वर्षको अन्त्यमा आफ्नो वार्षिक पत्रकार सम्मेलनमा एक अमेरिकी पत्रकारको प्रश्नको जवाफमा भन्नुभयो, “म तपाईंलाई आश्वस्त पार्छु यो त्यस्तो होइन, हामी १० वर्षअघि सिरियामा आएका थियौँ ताकि त्यहाँ अफगानिस्तान जस्तै आतङ्कवादी गढ बन्न नपाओस् । समग्रमा, हामीले आफ्नो लक्ष्य हासिल गरेका छौँ ।”

उहाँले मस्कोमा असदसँग भेट्न बाँकी रहेको तर चाँडै भेट्ने योजना बनाएको बताउनुभयो । “मस्को आइपुगेपछि मैले राष्ट्रपति असदलाई देखेको छैन तर म निश्चित रूपमा उहाँसँग कुरा गर्नेछु”, उहाँले भन्नुभयो । 

असदको पतनपछि पुटिनले पहिलो पटक सार्वजनिक रूपमा सिरियाको स्थितिबारे बोल्नुभएको हो ।

मस्को सिरियामा दुईवटा सैन्य आधारको भविष्य सुरक्षित गर्न उत्सुक छ । टार्टस नेभल बेस र हेमिमिम एयर बेस पूर्व सोभियत सङ्घबाहिर रुसको एक मात्र सैन्य चौकीहरू हुन् र ती अफ्रिका र मध्यपूर्वमा क्रेमलिनका गतिविधिहरूका लागि महत्त्वपूर्ण रहेका छन् । 

पुटिनले ती अड्डाहरू रुसको नियन्त्रणमा राख्न समर्थन रहेको बताउनुभयो । “हामी त्यहाँ स्थिति नियन्त्रण गर्ने सबैसँग, क्षेत्रका सबै देशहरूसँग सम्पर्कमा छौँ । तिनीहरूको ठूलो बहुमत हाम्रा सैन्य अड्डाहरू त्यहाँ रहिरहनुमा चासो राख्छन् भन्छन्”, उहाँले भन्नुभयो ।    उहाँले तेहरानको अनुरोधमा रुसले चार हजार इरानी सैनिकलाई त्यस देशबाट निकालेको पनि बताउनुभयो ।