Author: nepal one

चिनियाँ आयात घटाउने उद्देश्यले सरकारी आदेशअनुसार भारतीय स्वच्छ ऊर्जा कम्पनीहरूले सन् २०२६ जुनदेखि स्थानीय रूपमा निर्मित सौर्य मोड्युलहरू मात्र प्रयोग गर्न सक्नेछन् ।

रिलायन्स इन्टरप्राइजेज र टाटा पावरको उद्यमसहित भारतका स्वच्छ ऊर्जा क्षेत्रका नेताहरू आफ्ना प्रमुख आपूर्तिकर्ताका रूपमा चिनियाँ विक्रेताहरूमा निर्भर छन् ।

उद्योगको अनुमानअनुसार भारतको सौर्य ऊर्जा उत्पादन क्षमताको ७० प्रतिशत चिनियाँ उपकरणबाट सञ्चालित छ ।

भारतीय कम्पनीहरूले पहिले नै सरकारी परियोजनाहरूमा स्थानीय रूपमा निर्मित सौर्य प्यानलहरू प्रयोग गर्न कानूनद्वारा अनिवार्य गरिएको छ ।

नयाँ नियमले प्रकाश ऊर्जालाई विद्युत्मा परिवर्तन गर्ने स्थानीय रूपमा निर्मित फोटोभोल्टिक सेलबाट बनेका मोड्युलहरू मात्र प्रयोग गर्न सक्नेछन् । सोमबारको आदेशपछि बोलीको समयसीमा भएका परियोजनाहरूमा प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

“यो सर्त कार्यान्वयनको मिति जस्तोसुकै भए पनि पालन गर्नुपर्नेछ”, भारतको नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्रालयले जारी गरेको आदेशमा भनिएको छ ।

देशमा सौर्य सेलहरूको स्थापित क्षमता मागभन्दा कम भएकाले सरकारले अझै सौर्य सेलका स्वीकृत निर्माताहरूको सूची जारी गरेको छैन ।

तर आदेशमा ‘देशमा सौर्य सेलहरूको स्थापित क्षमता अर्को वर्षमा उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ, स्वीकृत निर्माताहरूको सूची अब जारी गरिनेछ’ भनिएको छ ।

हालैका वर्षहरूमा भारतको सौर्य उपकरण निर्माण क्षेत्रले तीव्र गतिमा प्रगति गरेको छ ।

बेङ्गलुरुस्थित परामर्श फर्म मर्कम इन्डियाको एक प्रतिवेदनले सन् २०२५ को अन्त्यसम्ममा देशको सौर्य प्यानलको उत्पादन ९५ गिगावाट पुग्ने अनुमान गरेको छ । भारतले २०२४ को पहिलो छ महिनामा १३.३ गिगावाट सौर उपकरण निर्माण क्षमता थपेको छ ।

जापानको आणविक बमबाट पीडित समूह निहोन हिडान्क्योले सोमबार मस्कोको आणविक सिद्धान्तलाई भर्खरै अपडेट गर्ने रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले आणविक हतियारबाट उत्पन्न खतरा बुझ्नुभएको छैन भनेको छ ।

“राष्ट्रपति पुटिन, मलाई लाग्दैन कि उहाँले मानवका लागि आणविक हतियार के हो भनेर साँच्चै बुझ्नुभएको छ”, निहोन हिडान्क्योका ९२ वर्षीय सह–अध्यक्ष तथा नागासाकीमा सन् १९४५ को आणविक बम विस्फोटबाट बचेका तानाकाले भन्नुभयो, “आणविक हतियारहरू त्यस्ता चीज हुन् जसलाई कहिल्यै प्रयोग गर्नु हुँदैन, परमाणु हतियारको प्रयोग... मानवताको विरुद्धमा हुनेछ ।”

ओस्लोमा एक औपचारिक समारोहमा निहोन हिडान्क्योलाई सन् २०२४ को नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गर्नुभन्दा एक दिनअघि ओस्लोमा पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै तानाकाले यस्तो बताउनुभएको हो ।

सन् २०२२ मा युक्रेनमा आक्रमण गरेपछि पुटिनले आणविक धम्की जारी गर्न थाल्नुभयो र नोभेम्बरको अन्त्यमा आणविक हतियार प्रयोग गर्ने सीमा कम गर्ने आदेशमा हस्ताक्षर गर्नुभयो ।

आधारभूत आणविक विरोधी सङ्गठन निहोन हिडान्क्यो सन् १९५६ मा स्थापना गरिएको थियो र परमाणु बमबाट बचेका व्यक्तिहरूको एक मात्र राष्ट्रव्यापी सङ्गठन हो । यसलाई हिबकुसा भनिन्छ ।

सन् १९४५ अगस्ट ६ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाले जापानी सहर हिरोशिमामा आणविक बम विस्फोट गर्दा करिब एक लाख ४० हजार मानिस मारिएका थिए ।

तीन दिनपछि नागासाकीमा अर्को अमेरिकी आणविक बम विस्फोट हुँदा थप ७४ हजार मानिसको मृत्यु भएको थियो।

बचेका व्यक्तिहरूले विकिरण रोग र क्यान्सरको उच्च जोखिम लगायत दीर्घकालीन असरहरू भोगेका थिए ।

यी विस्फोटहरू इतिहासमा आणविक हतियार प्रयोग गरिएको एकमात्र घटना थियो ।

नर्वे नोबेल समितिले निहोन हिडान्क्योलाई ‘आणविक हतियारहरूबाट मुक्त संसार प्राप्त गर्ने प्रयासका लागि र साक्षी प्रमाणमार्फत आणविक हतियारहरू पुनः कहिल्यै प्रयोग गर्नुहुँदैन भन्ने प्रदर्शन गरेकोमा’ सम्मानित गरेको छ ।

ः एसियाली विकास बैङ्क (एडीबी)ले बङ्गलादेशको लागि सोमबार १० करोड अमेरिकी डलर ऋण स्वीकृत गरेको छ । बङ्गलादेशमा सार्वजनिक–निजी साझेदारी मार्फत महत्वपूर्ण पूर्वाधार विकासलाई समर्थन गर्न उक्त ऋण स्वीकृति गरिएको हो ।

एडीबीले बङ्गलादेशले मुख्यतया सार्वजनिक क्षेत्रबाट सञ्चालित देशको पूर्वाधार विकासले सीमित स्रोत र कार्यान्वयन बाधाका कारण चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको बताएको छ ।

बङ्गलादेशका लागि एडीबीका निर्देशक युन जियोङले भन्नुभयो,“यस परियोजनाले बङ्गलादेशलाई निजी क्षेत्रको वित्तपोषणलाई उत्प्रेरित गर्न, पूर्वाधार विकास घाटालाई सम्बोधन गर्न, सार्वजनिक वित्तमा दबाब कम गर्न र थप रोजगारी सिर्जना गर्न सक्षम बनाउनेछ ।”

यस ऋणले बङ्गलादेश इन्फ्रास्ट्रक्चर फाइनान्स फण्ड लिमिटेडको वित्तीय र संस्थागत क्षमतामा बृद्धि गर्नेछ । यसमा लैङ्गिक र जलवायु परिवर्तनमा विशेष ध्यान केन्द्रित गर्दै सार्वजनिक–निजी साझेदारी मार्फत दिगो निजी लगानीलाई समर्थन गर्ने वातावरण निर्माण गर्नेछ ।

एयर इन्डियाले सोमबार ए३२१एनइओ सहित १० वाइडबडी ए३५० र ९० न्यारोबडी ए३२० विमान सहित १०० थप एयरबस विमानहरू खरिद गर्न आदेश दिएको छ ।

यी १०० नयाँ विमान एयर इन्डियाले गत वर्ष एयरबस र बोइङसँग राखेका ४७० विमानको अर्डरका अतिरिक्त हुन् ।

पछिल्लो अर्डरले ४० ए३५० र २१० ए३२० परिवारका विमानहरू सहित सन् २०२३ मा एयर इण्डियाद्वारा एयरबसलाई अर्डर गरिएका विमानहरूको कुल सङ्ख्या ३५० पुग्छ ।

एयर इन्डियाले आफ्नो बढ्दो ए३५० विमानको मर्मतसम्भार आवश्यकताहरूलाई समर्थन गर्न एयरबसको उडान घण्टा सेवा–कम्पोनेन्ट चयन गरेको पनि घोषणा गरेको छ ।

नयाँ सामग्री र मर्मत सम्झौताले एयर इण्डियालाई यसको ए३५० विमानको भरपर्दो इन्जिनियरिङ सेवाहरू र एयरबसद्वारा प्रदान गरिएको दिल्लीमा अन–साइट स्टक सहितको विश्वसनीयता र कार्यसम्पादनलाई अनुकूलन गर्न मद्दत गर्नेछ ।

टाटा सन्स र एयर इण्डियाका अध्यक्ष नटराजन चन्द्रशेखरनले भन्नुभयो, “भारतमा यात्रु वृद्धिले बाँकी विश्वलाई पछाडि पार्दै, यसको पूर्वाधारमा उल्लेख्य सुधार भइरहेको र एक महत्वाकांक्षी युवा जनसङ्ख्या बढ्दो विश्वव्यापी रूपमा बढ्दै गइरहेकोले हामी एयरको लागि गर्व गर्छौं ।”

उहाँले थप्नुभयो,“यी थप १०० एयरबस विमानहरूले एयर इण्डियालाई ठूलो विकासको बाटोमा लैजान मद्दत गर्ने र एयर इन्डियालाई विश्व–स्तरीय एयरलाइन बनाउने हाम्रो लक्ष्यमा योगदान पु¥याउनेछ, जसले भारतलाई संसारको हरेक कुनामा जोड्छ ।”

एयरबस प्रमुख कार्यकारी अधिकृत गिलाउम फÞौरीले भन्नुभयो, “व्यक्तिगत रूपमा हालैका महिनाहरूमा भारतीय उड्डयन क्षेत्रको अतुलनीय वृद्धि देखेर ए३२० र ए३५० विमानहरू दुवैको लागि यो अतिरिक्त अर्डरको साथमा यो कोसेढुङ्गा हासिल गर्न पाउँदा म खुसी छु । यो निरन्तर साझेदारी मार्फत हामी टाटाको दृष्टि र नेतृत्वमा एयर इन्डियाको विहान एआई रूपान्तरण योजनाको सफलतालाई समर्थन गर्न प्रतिबद्ध छौं ।”

एक सय थप विमानको अर्डरसँगै एयर इन्डियासँग हालसम्म छ वटा ए३५० प्राप्त भई एयरबसबाट जम्मा ३४४ नयाँ विमानहरू खरिद गरिरहेका छन् । एयर इन्डियाले सन् २०२३ मा बोइङबाट २२० वाइडबडी र न्यारोबडी विमान पनि अर्डर गरेको थियो, जसमध्ये १८५ वटा विमान अझै डेलिभरी हुन बाँकी छ ।

एयर इन्डिया रोल्स–रोयस ट्रेन्ट एकसडबलुबी इन्जिनहरूद्वारा संचालित एयरबस ए३५० सञ्चालन गर्ने पहिलो भारतीय एयरलाइन हो । असाधारण इन्धन दक्षता, यात्रुको आराम र लामो दूरीको क्षमता प्रदान गर्दै ए३५०एसले अब दिल्लीदेखि लन्डन र न्यूयोर्कसम्म ननस्टप उडान गर्ने यात्रुहरूलाई एयर इन्डियाको उडान अनुभव प्रदान गर्दछ ।

ए३२० इन्जिनहरूद्वारा संचालित एयर इन्डियाको घरेलु र छोटो दूरीको सञ्चालनको मेरुदण्ड हो । इसले एयरलाइनका लाखौं ग्राहकहरूलाई विश्व–स्तरीय उडान अनुभवका साथै उल्लेखनीय परिचालन दक्षता र उडान अर्थशास्त्र प्रदान गर्दछ ।

घातक जातीय हिंसा तथा प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीचको झडप रोक्न ब्ल्याकआउटको आदेश दिइएको केही हप्तापछि सोमबार भारतको द्वन्द्वग्रस्त उत्तरपूर्वी राज्य मणिपुरमा इन्टरनेट पुनःस्थापित गरिएको थियो।

मणिपुरमा गएको वर्ष हिन्दू मेइतेई बहुसङ्ख्यक र मुख्य रूपमा ईसाई कुकी समुदायबीच जातीय द्वन्द्व भड्किँदा २५० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो ।त्यसबेलादेखि युद्धग्रस्त म्यानमारको सिमानामा रहेको उत्तरपूर्वी राज्यको भूभागमा समुदायहरू प्रतिद्वन्द्वी समूहहरूमा विभाजित भएका छन् ।

यसअघि हिंसाबाट मुक्त भएको मणिपुरको एउटा भागमा गत महिना कम्तीमा १७ जनाको ज्यान गएको ताजा झडपले राज्यमा हालसालै लगाइएको धेरैवटा इन्टरनेट बन्द आदेशहरूलाई प्रेरित गरेको थियो ।हत्याबाट आक्रोशित प्रदर्शनकारीहरूले राज्यको राजधानी इम्फालमा राजनीतिज्ञहरूको घरमा आक्रमण गर्ने प्रयास गरेपछि र केही सम्पत्तिहरू तोडफोड गरेपछि त्यो आदेश आएको हो ।

स्थानीय सरकारले सोमबार नोभेम्बर १९ मा लगाइएको ‘इन्टरनेट र डाटा सेवाहरूको सबै प्रकारका अस्थायी निलम्बन’ हटाउन आदेश दिएको छ ।गत वर्ष हिंसाको प्रारम्भिक फैलावटको समयमा मणिपुरमा महिनाौँसम्म इन्टरनेट सेवाहरू बन्द गरिएको थियो । यसबाट सरकारी तथ्याङ्कअनुसार लगभग ६० हजार मानिसहरू आफ्नो घरबाट विस्थापित भएका थिए ।

जारी तनावका कारण राज्यका हजारौँ बासिन्दा अझै घर फर्कन असमर्थ छन् ।मेइतेई र कुकी समुदायहरू बीच लामो समयदेखि चलिरहेको तनाव भूमि र सार्वजनिक रोजगारीका लागि प्रतिस्पर्धासँग सम्बन्धित छन् ।

अधिकारकर्मीहरूले स्थानीय नेताहरूले राजनीतिक लाभका लागि जातीय विभाजन बढाएको आरोप लगाएका छन् ।मणिपुर राज्य प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको भारतीय जनता पार्टीद्वारा शासित छ र ह्युमन राइट्स वाचले सरकारलाई ‘हिन्दू बहुसंख्यकवादलाई बढावा दिने विभाजनकारी नीतिहरू’ सहित द्वन्द्वलाई सुविधा प्रदान गरेको आरोप लगाएको छ ।

इजरायली विदेश मन्त्री गिडियोन सारले सोमबार आफ्नो देशले छिमेकी सिरियामा ‘रासायनिक हतियार’ आक्रमण गरेको बताउनुभएको छ । सिरियामा विद्रोही सेनाले सप्ताहन्तमा राष्ट्रपति बशर अल–असदलाई अपदस्थ गरेको थियो ।

“बाँकी रहेका रासायनिक हतियार वा लामो दूरीका मिसाइल र रकेटहरू रमपन्थीहरूका हातमा नपरुन् भनेर हामीले हामीले रणनीतिक हतियार प्रणालीमा आक्रमण गर्यौँ”, इजरायलले विद्रोहीहरूको कार्यलाई निगरानी गरिरहेको भन्दै पत्रकार सम्मेलनमा सारले भन्नुभयो, “हामीले गरेका कदमहरू, हाम्रो एकमात्र सरोकार इजरायलको सुरक्षा र त्यहाँका नागरिकहरूको हो ।”

इजरायली मिडियाले शुक्रबार सेनाले सिरियामा रासायनिक हतियारको भण्डारमा आक्रमण गरेको रिपोर्ट गरेको छ ।
बेलायतस्थित निगरानी समूह सिरियन अब्जर्भेटरी फर ह्युमन राइट्सले सोमबार इजरायली सेनाले तटीय र दक्षिणी सिरियामा फैलिएको धेरै स्थानमा रातभर आक्रमण गरेको बताएको छ ।

“पूर्व शासनको पतनको घोषणा भएको प्रारम्भिक घन्टादेखि नै इजरायलले जानाजानी हतियार र गोला बारुद भण्डारहरू नष्ट गर्दै सघन हवाई आक्रमण गर्न थाल्यो”, अब्जर्भेटरीले भन्यो।सोमबार एएफपीका तस्बिरहरूले दमास्कसको बाहिरी भागमा रहेको माजेह सैन्य विमानस्थलमा क्षति देखायो, जसमा नष्ट हेलिकप्टर र जेटहरू थिए । त्यहाँ इजरायली सेनाले नजिकैको हतियार भण्डारहरूमा आक्रमण गरेको थियो ।

सन् २०११ मा सिरियाको गृहयुद्ध सुरु भएदेखि इजरायलले मुख्यतया सेना र इरान समर्थित समूहहरूलाई लक्षित गर्दै देशमा सयौँ आक्रमण गरेको छ ।इजरायलले सिरियामा व्यक्तिगत आक्रमणबारे विरलै टिप्पणी गर्छ तर बारम्बार इरानलाई देशमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्न नदिने बताएको छ ।

इजरायलले शनिबार सिरियाको सिमानामा रहेको गोलान हाइट्स क्षेत्रको असैन्यीकृत बफर जोनमा पनि सेना पठाएको छ ।इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले इजरायलले ‘कुनै पनि शत्रु शक्तिलाई हाम्रो सीमामा आफूलाई स्थापित गर्न दिने छैन’ भन्नुभयो ।मन्त्री सारले सोमबार बफरको अधिग्रहण ‘सुरक्षा कारणका लागि हामीले लिएको सीमित र अस्थायी कदम’ भएको बताउनुभयो ।