Author: nepal one

इजरायलले गाजामा करिब एक महिना पुरानो युद्धविराम सम्झौता रद्द गर्ने चेतावनीपछि हमासले शुक्रबार तीन जना बन्धकको नाम सार्वजनिक गरिएको स्थानीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको कार्यालयले शनिबार रिहा हुने बन्धकहरूमा इजरायली–रूसी साशा ट्रुपानोभ, इजरायली–अमेरिकी सागुई डेकेल–चेन र इजरायली–अर्जेन्टिनाका यायर हर्न रहेको जनाएको छ ।

प्यालेस्टिनी लडाकू समूह हमासले यस हप्ताको अन्त्यमा तीन जीवित बन्धकहरूलाई रिहा गर्ने वा गाजामा पुनः युद्ध सुरु गर्नेमध्ये एक विकल्प रोज्नुपर्ने इजरायली चेतावनीपछि हमासले थप तीन बन्धकको रिहाइका लागि सहमति जनाएको हो । असअघि, हमासले युद्धविरामको स्पष्ट उल्लङ्घन भएको भन्दै रिहाई रोक्ने बताएको थियो ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गाजा क्षेत्र अमेरिकाले कब्जा गर्ने प्रस्ताव गरेपछि गाजामा १५ महिनादेखि जारी युद्ध अन्त्यका लागि जनवरी १९ मा भएको युद्धविराम सम्झौता पालनाका लागि प्यालेस्टिनी समूहलाई चर्को दबाब परेको छ ।

इजरायली सञ्चारमाध्यमका अनुसार युद्धविराम र ‘निर्धारित समयतालिकाअनुसार’ अर्को आदानप्रदान गर्ने प्रतिबद्धता दोहो¥याउँदै शनिबार रिहा हुने तीन बन्धकको नाम सार्वजनिक गर्ने तयारी हमासले गरेको हो ।

हमासका प्रवक्ता अब्देल लतिफ अल–कानौले भन्नुभयो, “हामी यसलाई (युद्धविराम) कार्यान्वयन गर्न इच्छुक छौँ र यसलाई पूर्ण रूपमा पालना गर्न कब्जामा रहेका बन्धकको सहारा लिन बाध्य छौँ ।”

हमासले शनिबार ‘तीन जना जीवित बन्धक’ लाई रिहा गर्न इजरायलले दवाब दिएको हो ।

सरकारका प्रवक्ता डेभिड मेन्सरले भन्नुभयो, “यदि हमासले हाम्रा कम्तीमा तीन बन्धकहरूलाई शनिबारअघि फिर्ता गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएन भने शनिबार मध्याह्नसम्म युद्धविराम अन्त्य हुनेछ।”

हमासले यसअघि इजरायलले युद्धको भग्नावशेष हटाउन आवश्यक पर्ने भारी मेशिनरीको आपूर्ति रोकेको आरोप लगाएको थियो भने गाजासँग जोडिएको इजिप्टको राफा सीमा क्षेत्रमा ‘बुलडोजर’को लाइन लागेको थियो ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुस र चीनसँग सैन्य खर्च कटौती विषयमा वार्ता गर्न चाहेको टिप्पणी गर्नुभएपछि बेइजिङले शुक्रबार अमेरिकाले यस कार्यमा नेतृत्व लिनुपर्ने बताएको छ ।

विश्वव्यापी शान्ति निर्माताका रूपमा आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा आफूलाई प्रस्तुत गर्नुभएका ट्रम्पले आफ्ना समकक्षी भ्लादिमिर पुटिन र सी जिनपिङसँग ‘परिस्थिति शान्त हुँदा’ शिखर सम्मेलन गर्न चाहेको बताउनुभयो ।

“म भन्न चाहन्छु, हाम्रो सैन्य बजेट आधा कटौती गरौँ”, उहाँले बिहीबार ओभल कार्यालयमा पत्रकारहरूलाई भन्नुभयो ।

शुक्रबार यो प्रस्तावबारे सोधिएको प्रश्नको जवाफमा चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले अमेरिकासँग विश्वको सबैभन्दा ठूलो सैन्य बजेट रहेको बताएको छ ।

“संयुक्त राज्य अमेरिकाले ‘अमेरिका फस्र्ट’ का लागि आह्वान गरेदेखि उनीहरूले सैन्य खर्च कटौतीको उदाहरण स्थापित गर्न नेतृत्व लिनुपर्छ”, विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले नियमित समाचार ब्रिफिङमा भन्नुभयो, “चीनको सैन्य बजेट खुला र पारदर्शी छ । यो अमेरिका र अन्य प्रमुख सैन्य शक्तिहरूको सन्दर्भमा उचित र उपयुक्त छ, चीनको सीमित रक्षा खर्च राष्ट्रिय सार्वभौमिकता, सुरक्षा र विकासका हितहरू सुरक्षित गर्न र विश्व शान्ति रक्षा गर्न पूर्णतया आवश्यक छ ।

ट्रम्पले बिहीबार तीन शक्तिलाई आफ्नो आणविक हतियारको भण्डार कटौती गर्न पनि आह्वान गर्नुभयो तर गुओले वासिङ्टन र मस्कोसँग सबैभन्दा धेरै आणविक हतियार भएका देशका रूपमा ‘आणविक निःशस्त्रीकरणको विशेष र प्राथमिक जिम्मेवारी’ रहेको बताउनुभयो ।

“चीन सधैँ आफ्नो आणविक शक्तिलाई राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि आवश्यक न्यूनतम स्तरमा कायम राख्छ र कुनै पनि देशसँग हतियार दौडमा संलग्न हुँदैन”, उहाँले भन्नुभयो ।

आफ्नो नाजुक अन्तरिम सरकारले अमेरिकी कूटनीतिक समर्थन खोजिरहेको बेला बङ्गलादेशले शुक्रबार टेक अर्बपति एलन मस्कलाई स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवा स्टारलिङ्क दक्षिण एशियाली देशमा ल्याउन अनुरोध गरेको बताएको छ ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दाहिने हातका रूपमा मस्कको ह्वाइट हाउसमा उच्च भूमिका छ । जहाँ विदेशी नेताहरूसँगको उहाँको बैठकले उहाँको आधिकारिक भूमिका र व्यावसायिक हितका बीचको सीमा अस्पष्ट भएको बारे प्रश्नहरू खडा गरेको छ ।

विश्वको सबैभन्दा धनी व्यक्ति मस्कले बिहीबार गत वर्ष विद्यार्थी नेतृत्वको क्रान्तिपछि बङ्गलादेशमा कार्यवाहक प्रशासनको नेतृत्व गरिरहनुभएका नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता मुहम्मद युनुससँग कुराकानी गर्नुभएको छ ।

उहाँहरूले लामो भिडियो कलमा पृथ्वीको तल्लो कक्षीय स्याटेलाइटहरू मार्फत दूर दराजका स्थानहरूमा इन्टरनेट पहुँच प्रदान गर्ने स्टारलिङ्क बङ्गलादेशमा ल्याउने बारे छलफल गर्नुभयो ।

दुवैले यो सेवाले ‘बङ्गलादेशका उद्यमी युवा, ग्रामीण र कमजोर महिला र दूर दराजका समुदायहरू’ का लागि नयाँ अवसरहरू सिर्जना गर्ने कुरामा जोड दिनुभएको युनुसको मिडिया कार्यालयको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

विज्ञप्तिमा युनुसले निमन्त्रणा दिएपछि मस्कले बङ्गलादेश भ्रमण गर्न ‘उत्सुक’ रहेको बताउनुभएको उल्लेख छ ।

मस्कले अहिलेसम्म यो बैठकबारे– एक्स सामाजिक मिडिया प्लेटफर्ममा पनि जसको उहाँ मालिक हुनुहुन्छ र जहाँ उहाँ आफ्ना दैनिक विचारहरू राख्नुहुन्छ– सार्वजनिक रूपमा छलफल गर्नुभएको छैन ।  

ट्रम्पको निमन्त्रणामा वासिङ्टनमा रहनुभएका भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग मस्कको भेट भएको दिन नै यो कुराकानी भएको थियो ।

गत वर्षको विद्रोहले स्वेच्छाचारी पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई हटाएपछि युनुस पदमा आएदेखि मोदीको सरकारको बंगलादेशसँगको सम्बन्ध बिग्रिँदै गएको छ।

भारत हसिनाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हितैषी थियो र उनी नयाँ दिल्लीमा निर्वासनमा छिन्, बंगलादेशले विद्रोहमा सयौं प्रदर्शनकारीहरूको हत्याको मुद्दामा सामना गर्न उनलाई प्रत्यर्पण गर्न माग गरे पनि।

मस्कले अझै सार्वजनिक रूपमा बैठकको बारेमा छलफल गर्न बाँकी छ, एक्समा, उनको स्वामित्वमा रहेको सामाजिक मिडिया प्लेटफर्म र जसमा उनले आफ्नो दैनिक विचारहरू क्रोनिकल गर्छन्। ट्रम्पको निमन्त्रणामा वासिङ्टनमा रहेका भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग मस्कको भेट भएको दिन नै यो कल भएको थियो।

गत वर्षको विद्रोहले निरंकुश पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई अपदस्थ गरेपछि युनुसले पदभार सम्हालेपछि मोदीको सरकारले बङ्गलादेशसँगको सम्बन्ध बिग्रँदै गएको देखेको छ ।

भारत हसिनाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सहयोगी थियो र उनलाई अपदस्थ गर्ने विद्रोहको क्रममा सयौं प्रदर्शनकारीहरूको हत्याको मुद्दाको सामना गर्न उनलाई सुपुर्दगी गर्न बङ्गलादेशको मागको बाबजुद उनी नयाँ दिल्लीमा निर्वासनमा छिन्।

कुनै समय हजारौँको सङ्ख्यामा एलेक्सी नाभाल्नीको सडक र्‍यालीमा सहभागी हुने रूसी युवाका लागि विपक्षी नेताको सार्वजनिक विरासत उहाँको मृत्युपछिको वर्षमा धुमिल हुँदै गएको छ ।क्रेमलिनका आलोचकले युवा, सहरी र पश्चिमा समर्थक रुसीहरूले राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई सत्ताबाट हटाउन मद्दत गर्ने आशा गर्नुभएको थियो तर मस्कोका गल्लीहरूमा, उहाँको नामले अहिले केवल उदासीनता वा डर मात्र जगाउँछ।

सेरामिक्सको भाँडा बनाउने २४ वर्षीया भिक्टोरियाले एएफपीसँग भन्नुभयो, “युवाहरू नाभाल्नीको कुरा गर्न डराउँछन्।”सन् २०२४ को फेब्रुअरी १६ मा आर्कटिक जेलमा धमिलो परिस्थितिमा मृत्यु भएका नाभाल्नीबारे उहाँका साथीहरूबीच गोप्य रुपमा मात्र छलफल हुने गरेको उहाँले बताउनुभयो ।

रूसी अधिकारीहरूले नभाल्नीलाई ‘अतिवाद’ को अभियोगमा १९ वर्षको जेल सजाय सुनाएका थिए, जसलाई पुटिनको विरोधका लागि प्रतिशोधको रूपमा हेरिएको थियो। नाभाल्नीलाई एकान्त तथा कठोर जेल रहेको क्षेत्रमा कैद गरिएको थियो जहाँ उहाँलाई लामो समय नियमित रूपमा एकान्त कारावासमा राखिएको थियो।

मस्कोले युक्रेन आक्रमणका बीच सबै प्रकारका सार्वजनिक असहमतिलाई गैरकानुनी घोषित गरेसँगै नभाल्नीको मृत्युपछि पनि उहाँको सङ्गठन, सहयोगी, शुभचिन्तक र परिवारका सदस्यहरूमाथि कारबाही बढेको छ ।

उहाँका तीन जना वकिललाई वर्षौंको जेल सजाय सुनाइएको छ । उहाँको अदालती सुनुवाइको रिपोर्टिङ गर्ने पत्रकारहरूलाई गिरफ्तार गरिएको छ र उहाँकी पत्नी युलिया नाभाल्न्यालाई ‘आतङ्कवादी र अतिवादी’ को कालो सूचीमा समावेश गरिएको छ।

यदि कसैले नभाल्नी वा उहाँको भ्रष्टाचारविरोधी फाउन्डेसनलाई ‘अतिवादी’ घोषणा गरिएको उल्लेख नगरी प्रस्तुत गरी ‘पटक–पटक अपराध गरेमा’ जरिवाना वा चार वर्षसम्मको जेल सजाय हुने घोषणा गरिएको छ ।

यस्तो माहोलमा युवा रूसीहरू खुलेर कुरा गर्न हिचकिचाउँछन्।

आफ्नो परिवारको नाम बताउन अस्वीकार गर्दै १९ वर्षीया छात्रा अनास्तासियाले भन्नुभयो, “आज हामीसँग राजनीति, धर्म र सेक्स गरी तीन वटा वर्जित विषय छन्।”

पुटिनविरूद्ध उभिने साहस गर्ने व्यक्ति

“कोही पनि समस्या चाहँदैनन् । अहिले युवाहरू निकै अराजनीतिक भएका छन् र यी मुद्दाहरूलाई कुनै पनि तरिकाले नछुने कोसिस गर्छन्,” भिक्टोरियाले भन्नुभयो ।

एक २२ वर्षीय विद्यार्थी फ्योडोरले आफू र उहाँका साथीहरूले नाभाल्नीलाई एकान्तमा ‘सम्झने’ साहस मात्र गरेको बताउनुभयो ।

“सामूहिक स्मृतिले यसलाई दबाए पनि, मेरो लागि उहाँ अझै पनि पुटिनविरूद्ध उभिने साहस गर्ने नमूना व्यक्तिका रूपमा मानसपटलमा रहनुभएको छ,” उहाँले भन्नुभयो ।

तर अरू धेरैका लागि नाभाल्नीको नाम उदासीनताभन्दा केही बढी मिल्दोजुल्दो छ।

अर्का अभिनयका २१ वर्षीय विद्यार्थी म्याक्सिमले भन्नुभयो, “क्रेमलिनका आलोचकका नाममा ‘प्रसिद्ध’ भएपनि उहाँको आफ्नै राजनीतिक विचार थियो । उहाँ यो संसारमा हुनुहुन्न । त्यसैले मैले उहाँलाई पछ्याइनँ।”

उहाँले थप्नुभयो, “मेरा साथीहरूले के भइरहेको छ भनेर वास्ता गर्दैनन्। उनीहरूका आफ्नै कुरा छन्।” “उहाँ को हुनुहुन्छ, कहाँ हुनुहुन्छ, के गर्नुहुन्छ? मैले सुनेकै छैन। मलाई उहाँको नाम मात्र थाहा छ,” इन्जिनियरिङकी छात्रा अनास्तासिया सोलोभिएभाले भन्नुभयो ।

सोलोभिएभा भर्खर १८ वर्षकी हुनुभयो र उहाँलाई नभाल्नीलाई सँधै लड्नबाट रोक लगाइएको राष्ट्रपति चुनावमा मतदान गर्ने अधिकारका लागि योग्य बालिग हुनुभएको छ ।
“म कसलाई भोट हाल्ने ? मेरा आमाबाबुलाई जस्तै मलाई पनि स्थिरता मन पर्छ,” उहाँले भन्नुभयो ।

‘युवामा अराजनीतिक सोच बढ्दो’

पुटिनबाहेक अरू कुनै नेतालाई नचिनेका उनीहरूको अराजनीतिकरणलाई सङ्केत गरेको स्वतन्त्र मतदान संस्था लेभाडा सेन्टरका निर्देशक करिब २० वर्षे युवा डेनिस भोल्कोभले बताउनुभयो।

नाभाल्नीको मृत्युपछि १८ देखि २४ वर्ष उमेरसमूहका ३७ प्रतिशत युवाले नाभाल्नी वा उहाँको कामको बारेमा केही पनि थाहा नभएको बताएका थिए ।

भोल्कोभले एएफपीसँग भन्नुभयो, “नाभाल्नीका अनुयायीहरूको ठूलो हिस्सा युवाहरूको नै रहेको छ र उनीहरू उहाँलाई नै समर्थन गरेका छन् किनभने उनीहरूको विश्वासमा नाभाल्नीले‘सत्य बोलेकै कारण उहाँलाई मारिएको थियो । उहाँले पुटिनको विरुद्धमा उभिन डराउनुभएको थिएन।”

सन् २०१३ को मस्कोको मेयरको चुनावमा २७ प्रतिशत मत प्राप्त गर्न उहाँलाई युवाहरूले नै सहयोग गरेका थिए, जुन निर्वाचनलाई उहाँले अनुचित र मिथ्या भनेर निन्दा गरेका थिए तर यसले क्रेमलिनलाई उनलाई फेरि मतदानमा जानबाट रोक्न पर्याप्त आधार प्राप्त भएको थियो।“युक्रेनमा सैन्य कारबाही सुरु भएपछि सबै कुरा परिवर्तन भयो,” विदेशी एजेन्ट घोषित गरिएका भोल्कोभले भन्नुभयो ।भोल्कोभले भन्नुभयो, “पुटिनको विरोध गर्ने र उहाँको आलोचना गर्नेहरूको उल्लेखनीय हिस्सा घटेको छ।”

युक्रेनको आक्रमणबीच पुटिनले सत्तामा आफ्नो पकड थप मजबुत बनाउनुभएको छ भने नेतृत्वविहीन र आन्तरिक कलहले ग्रस्त विपक्षीहरू सान्दर्भिकताका लागि सङ्घर्ष गरिरहेका छन् ।
भोल्कोभले भन्नुभयो, “शत्रुता समाप्त भएपछि र यदि पश्चिमाहरूसँग मतभेद भयो भने विपक्षी राजनीतिज्ञहरूको माग फेरि फर्कनेछ।”
तथापि, अहिले थुप्रै रूसी युवाले यस प्रश्नमा खासै चासो देखाएका छैनन् । “म राजनीतिबाट धेरै टाढा छु,” इन्जिनियरिङका १९ वर्षीय विद्यार्थी पावेलले भन्नुभयोे। “म यसको बारेमा छलफल गर्दिन किनभने मलाई यसबारे चासो नै छैन।”

युक्रेनमा विगत तीन वर्षदेखि जारी रुसी युद्धमा ‘बेपत्ता पारिएका करिब ५० हजार व्यक्ति’ को अवस्था के भयो भनेर पत्ता लगाउने प्रयास भइरहेको रेडक्रसले बिहीबार जनाएको छ।रेडक्रसको अन्तर्राष्ट्रिय समिति (आइसिआरसी) ले पनि करिब १६ हजार युद्धबन्दी र दुवै पक्षबाट हिरासतमा रहेका सर्वसाधारणका बारेमा जानकारी गराइएको जनाएको छ ।

फेब्रुअरी २०२२ मा युक्रेनमा रुसले पूर्ण रूपमा आक्रमण गरेको केही समयपछि आईसीआरसीले द्वन्द्वमा हराइरहेका दुवै पक्षका नागरिकहरूको खोजीगर्न समर्पित आफ्नो ‘सेन्ट्रल ट्रेसिङ एजेन्सी (सीटीए)’ को एक विशेष विभाग गठन गरेको थियो ।

“सन् २०२४ को फेबु्रअरीदेखि अहिलेसम्म हराएका व्यक्तिको सङ्ख्या दोब्बरभन्दा बढीले बढेको छ र आज यो सङ्ख्या करिब ५० हजार पुगेको छ,” सीटीए विभागका प्रमुख दुसान वुजासानिनले जेनेभामा पत्रकारसँग भन्नुभयो ।

एक वर्षपहिले विभागले युद्धमा बेपत्ता भएका करिब २३ हजार व्यक्तिको भविष्य पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेको र उनीहरू घरबाट भागेपछि पक्राउ परेका, मारिएका वा सम्पर्कविहीन भएको पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेको बताएको थियो ।

विभागको कामको उद्देश्य ‘बेपत्ता हुनबाट रोक्नु, बेपत्ता भएकाहरूको खोजी गर्नु र उनीहरूका परिवारलाई जतिसक्दो चाँडो जानकारी दिनु’ रहेको वुजासानिनले बिहीबार बताउनुभयो ।
आजसम्म, ब्यूरोलाई द्वन्द्वमा दुवै पक्षहरूले सूचित गरेका छन् कि उनीहरूले पूर्ण स्तरको द्वन्द्व सुरु भएदेखि लगभग १६ हजार युद्धबन्दी र नागरिकहरूलाई हिरासतमा लिएका छन्।

“यो अहिले हिरासतमा लिइएका युद्धबन्दीको सङ्ख्या बराबर होइन,” युद्ध सुरु भएयता हजारौँ कैँदीलाई रिहा गरिएको औँल्याउँदै वुजासानिनले भन्नुभयो । सीटीए विभागले हराएका व्यक्तिहरूको बारेमा जानकारीको लागि पक्षबीच तटस्थ मध्यस्थको भूमिका खेल्छ, तर यसले हराएकाहरूको खोजी गर्न पनि काम गर्छ।

वुजासानिनले रेडक्रसको अधिकांश सञ्जालले बेपत्ता भएकाहरूको खोजीगर्न मिलेर काम गरिरहेको बताउनुभयो । “आज, विश्वभरका ८० भन्दा बढी रेडक्रस र रेड क्रिसेन्ट नेशनल सोसाइटी र आईसीआरसी प्रतिनिधिमण्डलले रूस–युक्रेन सशस्त्र द्वन्द्वको सम्बन्धमा आफ्ना हराएका प्रियजनहरूको खोजी गरिरहेका परिवारहरूलाई सहयोग गर्न र उनीहरूलाई जतिसक्दो चाँडो जवाफ प्रदान गर्न सँगै काम गरिरहेका छन्,” वुजासानिनले भन्नुभयो ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसै साता रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र युक्रेनी नेता भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँग छुट्टाछुट्टै तर दुबैसँग एक–एक घण्टा टेलिफोन वार्ता गरी शान्ति वार्ता सुरु गर्न सुझाव दिनुभएको अन्तरराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा समाचारहरू छापिएका छन् ।तीन वर्षदेखि जारी युद्धलाई अन्त्य गन वार्ताका लागि मस्को र किएभको धारणा बाहिर ल्याउन एएफपीका समाचारदाताहरूले उनीहरूको अडानबारे समीक्षा गरेका छन् ।

सङ्घर्षको ‘मूल कारण’ सम्बोधन हुनुपर्छ:रूस

ट्रम्पसँगको कुराकानीमा पुटिनले युक्रेनमा युद्ध अन्त्य गर्न द्वन्द्वको ‘मूल कारण’ समाधान गर्न आवश्यक रहेको बताउनुभएको थियो ।रूसका अनुसार सन् २०२१ को अन्त्यतिर मस्कोले उत्तर एटलान्टिक सन्धि सङ्गठन (नाटो) र वासिङ्टनसँग युद्ध सुरु गर्नुभन्दा केही हप्ताअघि राखेको सुरक्षा मागलाई सङ्केत गर्दै यो कदम चालिएको हो ।

ती मागहरूले युरोपको सुरक्षा संरचनामा व्यापक परिवर्तनको परिकल्पना गरेका थिए, जसमा पूर्व सोभियत देश, बाल्टिक राज्य, रोमानिया र बुल्गेरियासहित पूर्वी समूहका सदस्यहरूबाट अमेरिकी र नाटो सेनाहरूको फिर्ता समावेश थियो । उनीहरू सबै नाटो र ईयू सदस्य हरू हुन्।

रूसले नोटोसँग युक्रेनलगायत अन्य कुनै पनि पूर्व सोभियत राष्ट्रलाई सदस्यता प्रदान नगर्ने वा पूर्व सोभियत सङ्घको भूभागमा सैन्य कारबाही नगर्ने प्रतिबद्धता पनि मागेको छ ।

क्रेमलिनले आक्रमण गरेदेखि नै युक्रेनको नियन्त्रणमा रहेको रूसको भूभागलाई आफ्नो सेनाद्वारा नियन्त्रित युक्रेनी भू–भागसँग साटासाट गर्ने विचारलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ ।

मस्कोले सन् २०२२ मा युक्रेनका चार वटा दक्षिणी र पूर्वी भूभागमा कब्जा जमाएको र सन् २०१४ मा क्रिमिया कब्जा गरेको उल्लेख गर्दै द्वन्द्व अन्त्य गर्ने कुनै पनि सम्झौताले ‘धरातलीय नयाँ वास्तविकता’ प्रतिबिम्बित गर्नुपर्ने बताएको छ ।

जेलेन्स्कीको कार्यकाल गत वर्ष समाप्त भएको दाबी गर्दै उसले जेलेन्स्कीसँग प्रत्यक्ष वार्ता गर्न अस्वीकार गरेको छ । आक्रमणपछि लागू गरिएको सैनिक कानुनअन्तर्गत जेलेन्स्की नेता रहनुभएको हो र उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त गर्नुभएको छ ।

पुटिनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशंसा गर्नुभएको छ । रूसी नेताले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पसँग भेट्न तयार रहेको बताउनुभएको छ र ट्रम्प सन् २०२२ मा ह्वाइट हाउसमा भएको भए युद्ध सुरु हुने थिएन भन्ने समेत बताउनुभएको छ ।

न्यायपूर्ण शान्तिको सुनिश्चितताः युक्रेन

युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्की युद्ध जतिसक्दो चाँडो अन्त्य होस् र युक्रेनले भविष्यमा हुने रूसी आक्रमणहरू रोक्ने सुरक्षा सुनिश्चितता प्राप्त गरोस् भन्ने चाहनुहुन्छ र नाटोको सदस्यता वा ठूलो मात्रामा विदेशी शान्ति सेनाको टुकडीलाई रोक्ने सुरक्षा सुनिश्चितता प्राप्त गरोस् भन्ने माग राख्नुहुन्छ ।

उहाँले वार्तामा युक्रेन, रूस, संयुक्त राज्य अमेरिका र युरोपेली सङ्घलार्ई पनि समावेश गर्नुपर्ने बताउँदै आउनुभएको छ किनभने हाल इयुको सदस्यताको उम्मेदवारका रुपमा रहेको किएभ समूहमा सामेल हुने आशामा जेलेन्स्की हुनुहुन्छ ।

किएभले रूसलाई आफ्नो भूभाग सुम्पन अस्वीकार गरिरहनुभएको छ । तर जेलेन्स्कीले युक्रेनले कूटनीतिको माध्यमबाट केही भूभाग पुनः प्राप्त गर्न सक्ने बताउनुभएको छ ।

उहाँले शान्ति सूत्र र विजय योजना गरी दुई दस्तावेजमार्फत युद्ध अन्त्य गर्ने युक्रेनी दृष्टिकोणको वरिपरि सहयोगीहरूलाई भेला गर्ने प्रयास गर्नुभएको छ । उहाँले किएभबाहेकको वार्ता असफल हुने बताउनुभएको छ ।

युक्रेनले गत अगस्टमा रूसको सीमावर्ती क्षेत्र कुस्र्कको केही भाग कब्जा गरेको थियो र यो क्षेत्र कुनै पनि वार्तामा एक महत्वपूर्ण लेनदेनको बिषय हुने बताएको थियो । यसै साताको सुरुमा उहाँले युक्रेनमा रूसको कब्जामा रहेको केही भूभागको बदलामा यसलाई त्याग्ने विचार अघि सार्नुभएको थियो ।

यसअघि उहाँले रुसी सेनाको पूर्ण फिर्ता वार्ताको पूर्वशर्त हुने र ‘न्यायोचित शान्ति’ले मात्र युद्धको स्थायी अन्त्य गर्न सक्ने बताउनुभएको थियो ।

पृष्ठभूमि

“रूसले कुनै पनि सम्झौताबिना किएभले रूसले निगरानी जारी राख्नेछ,” विगतका धेरै सम्झौताहरूलाई सङ्केत गर्दै जेलेन्स्की र युक्रेनी उच्च पदस्थ अधिकारीको दावी रहेको छ ।
सन् २०२२ जुलाईमा मस्को र किएभले टर्की र संयुक्त राष्ट्रसङ्घसँग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए । सम्झौताले युक्रेनलाई अनाज निर्यात गर्न ‘ब्ल्याक सी’मा रूसी नौसैनिक नाकावन्दीलाई बाइपास गर्न अनुमति दिएको थियो ।

क्रेमलिनले प्रतिबन्धको अन्त्य गर्ने राहतको मागलाई बेवास्ता गरिएको गुनासो गर्दै एकतर्फी रूपमा एक वर्षपछि सम्झौताको अन्त्य भएको घोषणा गरेको थियो।

फ्रान्स, जर्मनी, युक्रेन र रुसले बेलारूसको राजधानी मिन्स्कमा क्रेमलिन समर्थित पृथकतावादी शक्ति र किएभबीचको लडाइँ अन्त्यका लागि शान्ति सम्झौता गर्ने प्रयास गरेको एक दशकपछि म्युनिखमा यो साता वार्ता भएको हो ।ती नाजुक सम्झौताहरूले रुसी समर्थित पृथकतावादीहरूलाई पूर्वी युक्रेनको ठूलो भूभागमा वास्तविक नियन्त्रण प्रदान गरेको थियो । यसले रूसलाई सन् २०२२ को पूर्णरूपमा आक्रमण सुरु गर्न आफ्नो सेना निर्माण गर्न समय दिएको थियो।