काठमाडौं। लरेन्स बिश्नोई दक्षिण एसियाको आपराधिक दुनियाँमा चर्चित र विवादास्पद नाममध्ये एक हो। उनको नाम संगठित अपराध, जबरजस्ती असुली, हत्या प्रयास, र अन्तर्राष्ट्रिय गिरोह नेटवर्कसँग जोडिँदै आएको छ। भारतका सुरक्षा निकायहरूले उनलाई एक खतरनाक आपराधिक गिरोहको प्रमुख योजनाकार का रूपमा चित्रण गर्दै विभिन्न गम्भीर मुद्दाहरू दायर गरेका छन्।

बिश्नोईको जन्म सन् १९९३ मा भारतको पञ्जाब राज्यको फिरोजपुर जिल्लामा भएको हो। उनी मध्यमवर्गीय परिवारबाट आएका हुन्।

उनका बुबा पहिले प्रहरी सेवामा थिए तर पछि कृषि पेशामा संलग्न भए। बिश्नोई बाल्यकालमा पढाइमा औसत विद्यार्थी मानिन्थे। पछि विद्यार्थी राजनीतिमा उनको रुचि बढ्दै गयो।

उच्च शिक्षाका लागि उनले पञ्जाब विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरे। विश्वविद्यालय जीवनले उनको सामाजिक सम्बन्ध, सोच र गतिविधिमा ठूलो प्रभाव पारेको मानिन्छ। यसै क्रममा उनी विभिन्न विद्यार्थी संगठनहरूमा सक्रिय भए र नेतृत्व भूमिकामा देखा पर्न थाले।

विद्यार्थी राजनीतिमा सक्रिय रहँदा बिश्नोई विभिन्न समूहगत विवाद र हिंसात्मक घटनामा संलग्न भएको आरोप लाग्यो। सुरुमा राजनीतिक प्रतिस्पर्धाबाट सुरु भएको गतिविधि क्रमशः संगठित आपराधिक गतिविधितर्फ मोडिएको बताइन्छ।

अनुसन्धान निकायका अनुसार, उनी पछि केवल सदस्य नभई योजनाकार को भूमिकामा देखिन थाले।

बिश्नोई गिरोह भारतका पञ्जाब, हरियाणा, राजस्थान, दिल्ली लगायत उत्तर भारतका क्षेत्रमा सक्रिय रहेको बताइन्छ। यो गिरोहको गतिविधि मुख्य रूपमा जबरजस्ती असुली, धम्की, हतियार प्रयोग गरी डर फैलाउने र योजनाबद्ध अपराध सञ्चालन गर्ने गरेको आरोप छ।

गिरोहका केही सदस्यहरू विदेशमा समेत सक्रिय रहेको दाबी गरिन्छ। जसले यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्कको स्वरूप दिएको छ।

सन् २०१८ मा बिश्नोईले बलिउड अभिनेता सलमान खानलाई ज्यान मार्ने धम्की दिएको घटना व्यापक चर्चामा आयो। मिडिया रिपोर्ट अनुसार, उनका सहयोगीहरूले सलमान खानको घर बाहिर गोलीसमेत चलाएका थिए।

यो विवाद १९९८ को काला हिरण शिकार मुद्दासँग जोडिएको मानिन्छ। जसलाई बिश्नोई समुदायले संवेदनशील विषयका रूपमा लिन्छ।

एनसीपी नेता बाबा सिद्दिकीको हत्या पछि पनि सामाजिक सञ्जालमा बिश्नोई गिरोहको नाम जोडेर चर्चा भयो। यद्यपि यस विषयमा आधिकारिक अनुसन्धान अझै जारी नै छ।

बिश्नोई पहिलो पटक सन् २०१४ मा पक्राउ परेका थिए। त्यसपछि उनी बारम्बार विभिन्न मुद्दामा जेल परे। उनले अधिकांश समय पञ्जाब, दिल्ली, राजस्थान, तिहाड र साबरमती जस्ता उच्च सुरक्षा जेलहरूमा बिताएका छन्।

प्रहरीका अनुसार, उनी जेलमै बसेर पनि आफ्नो गिरोह सञ्चालन गर्न सक्षम रहेको आरोप छ।  जसका लागि फोन र बाह्य सम्पर्क प्रयोग गरिएको दाबी गरिन्छ।

सन् २०२२ मा गुजरात एटीएसले ठूलो मात्रामा हेरोइन बरामद गरेपछि बिश्नोईको नाम ड्रग्स तस्करी नेटवर्कसँग पनि जोडियो। अनुसन्धान निकायका अनुसार केही योजना जेलभित्रैबाट बनेको र बाहिरका सहयोगीमार्फत कार्यान्वयन गरिएको दाबी गरिएको छ। तर यी आरोपहरू अदालतमा पूर्ण रूपमा प्रमाणित भइसकेका छैनन्।

बिश्नोईमाथि पञ्जाब, दिल्ली र राजस्थानमा ३० भन्दा बढी आपराधिक मुद्दा दर्ता छन्, जसमा हत्या, धम्की, असुली र संगठित अपराध सम्बन्धी आरोप समावेश छन्। तीमध्ये करिब १९ भन्दा बढी मुद्दा हाल अदालतमा विचाराधीन अवस्थामा छन्।

बिश्नोई अहिले भारतको गुजरात राज्यस्थित साबरमती सेन्ट्रल जेलमा बन्द छन्।