एजेन्सी । आर्टेमिस-२ क्रु आफ्नो ऐतिहासिक सर्कमलुनर यात्रा पूरा गरेर फर्किएपछि अब ध्यान चन्द्रमाको सतहमा मानव अवतरण गराउनेतर्फ केन्द्रित भएको छ। तर यो महत्वाकांक्षी लक्ष्य सम्भव बनाउने ल्यान्डरहरूको विकास कस्तो भइरहेको छ?

नासा ले हालै आर्टेमिस-३ का लागि संशोधित योजना सार्वजनिक गरेको छ। नयाँ योजनाअनुसार यो मिसन अब सन् २०२७ को अन्त्यतिर पृथ्वी कक्षामा क्रु परीक्षण गर्नेछ, जुन पहिले सन् २०२८ मा चन्द्र अवतरण गर्ने योजना थियो। यस मिसनमा नासाको ओरियन अन्तरिक्ष यान र चन्द्र ल्यान्डरमध्ये एक वा दुवैबीच पृथ्वी कक्षामा भेट हुनेछ, जुन अपोलो–९ मिसनसँग मिल्दोजुल्दो हुनेछ। त्यसपछि आर्टेमिस–४ मार्फत सन् २०२८ मा चन्द्र अवतरण गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

तर यो योजना नासाका साझेदारहरूको छिटो प्रगति माथि निर्भर छ।

नासाले पहिले नै दुई निजी कम्पनीलाई चन्द्र ल्यान्डर विकासका लागि छनोट गरिसकेको छ स्पेसएक्सको स्टारशिप ह्युमन ल्यान्डिङ सिस्टम र ब्लु ओरिजिनको ब्लु मुन ल्यान्डर। यी दुवै प्रणाली विकास चरणमा छन् र समय सीमाभित्र तयार हुनुपर्ने दबाबमा छन्।

स्पेसएक्सका प्रमुख एलन मस्कले पहिले मंगल ग्रहलाई प्राथमिकता दिए पनि अहिले चन्द्रमामा मानव बस्ती बसाउने योजनामा ध्यान दिएका छन्। स्पेसएक्सले हालसम्म स्टारशिप विकाससँग सम्बन्धित धेरै माइलस्टोन पूरा गरिसकेको छ, जसमा चन्द्र जीवन समर्थन प्रणाली, राप्टर इन्जिन परीक्षण, सफ्टवेयर विकास र अन्य परीक्षणहरू समावेश छन्।

तर सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको अन्तरिक्षमा इन्धन स्थानान्तरण हो, जुन चन्द्र यात्राका लागि अत्यावश्यक मानिन्छ।

ब्लु ओरिजिनले भने चरणबद्ध रूपमा विकास गर्दैछ। पहिले ब्लु मुन मार्क–१ कार्गो ल्यान्डर परीक्षण गर्ने र त्यसपछि क्रु संस्करण विकास गर्ने योजना छ। यसको लागि नयाँ ग्लेन रकेट प्रयोग गरिनेछ।

नासाका अनुसार यदि कुनै पनि कम्पनी सन् २०२७ को कक्षीय परीक्षणका लागि तयार भयो भने आर्टेमिस-३ मिसन अगाडि बढाइनेछ।

नासा प्रशासक जारेड आइज्याकम्यानले दुबै कम्पनीले समयमै तयारी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको बताएका छन्।