एजेन्सी। विश्वव्यापी सेमिकन्डक्टर आपूर्ति शृङ्खलामा आफ्नो स्थान मजबुत बनाउने लक्ष्यसहित भारतले ४१ करोड ४० लाख अमेरिकी डलर बराबरका दुई नयाँ सेमिकन्डक्टर परियोजनालाई स्वीकृति दिएको छ। यस निर्णयले भारतलाई इलेक्ट्रोनिक्स उत्पादन र चिप निर्माणको उदीयमान केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने सरकारी रणनीतिलाई थप गति दिने अपेक्षा गरिएको छ।

सरकारले सोमबार राति स्वीकृत गरेका यी परियोजनामध्ये एक एलईडी डिस्प्ले उत्पादन सुविधा हो भने अर्को सेमिकन्डक्टर प्याकेजिङ युनिट हो। यी दुई परियोजना थपिएसँगै भारतमा सेमिकन्डक्टरसम्बन्धी परियोजनाको संख्या १२ पुगेको छ। यस क्षेत्रमा हालसम्म करिब १७ अर्ब २० करोड डलर बराबरको लगानी प्रतिबद्धता रहेको बताइएको छ।

भारतले सन् २०२१ देखि घरेलु चिप उत्पादन क्षमता विस्तार गर्ने रणनीति अघि बढाउँदै आएको छ। आयातमा निर्भरता घटाउने, आपूर्ति प्रणाली सुरक्षित बनाउने र प्रविधिमा आत्मनिर्भरता हासिल गर्ने उद्देश्यले निर्माण, डिजाइन र प्याकेजिङ पूर्वाधारमा निरन्तर लगानी बढाइएको छ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले यी परियोजनालाई भारतलाई विश्वव्यापी सेमिकन्डक्टर मूल्य शृङ्खलामा अग्रणी बनाउने दीर्घकालीन योजनाको महत्वपूर्ण हिस्सा भएको बताएका छन्। उनका अनुसार यस क्षेत्रको विकासले आर्थिक रूपान्तरणलाई तीव्र बनाउने, प्रविधिमा आत्मनिर्भरता सुदृढ गर्ने र नवप्रवर्तनमा आधारित प्रणालीलाई मजबुत बनाउनेछ।

सरकारी विवरणअनुसार एलईडी परियोजना मिनी र माइक्रो डिस्प्ले मोड्युल उत्पादनमा केन्द्रित रहनेछ। यसअन्तर्गत कम्पाउन्ड सेमिकन्डक्टर निर्माणसम्बन्धी एकीकृत सुविधा स्थापना गरिनेछ। त्यस्तै, प्याकेजिङ युनिटले अटोमोबाइल, औद्योगिक र उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्सका लागि आवश्यक चिप समाधान उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखेको छ।

यी पहलले भारतको उच्चस्तरीय चिप डिजाइन क्षमतालाई पूरक सहयोग पुर्‍याउने र समग्र सेमिकन्डक्टर पारिस्थितिकी प्रणालीलाई सुदृढ बनाउने सरकारको विश्वास छ।

भारतको चिप बजार पनि तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको छ। सन् २०२३ मा करिब ३८ अर्ब डलर रहेको बजार सन् २०२४-२५ सम्म ४५ देखि ५० अर्ब डलरसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको छ। सरकारको लक्ष्य भने सन् २०३० सम्म यस क्षेत्रलाई एक खर्ब डलरको स्तरमा पुर्‍याउने रहेको छ।

यसअघि स्वीकृत कतिपय उत्पादन केन्द्रहरूले सञ्चालन सुरु गरिसकेका छन् भने केही परियोजनाले व्यावसायिक उत्पादन र ढुवानीसमेत सुरु गरिसकेको बताइएको छ, जसले भारतको सेमिकन्डक्टर उद्योग विस्तारको गति झन् स्पष्ट बनाएको छ।