आर्थिक असन्तोषले नयाँ राजनीतिक शक्ति जन्मायो, तर अराजकतावाद टिक्दैन : शंकर पोखरेल

Nepal One HD २५ असार २०८३ ८:१९

नेकपा एमाले

आर्थिक असन्तोषले नयाँ राजनीतिक शक्ति जन्मायो, तर अराजकतावाद टिक्दैन : शंकर पोखरेल

काठमाडौं । नेकपा एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलले नेपालको पछिल्लो राजनीतिक परिवर्तन आर्थिक सामाजिक असन्तोषको परिणाम भएको बताएका छन् । उनले नयाँ शक्तिको उदय जनताको सुशासन, रोजगारी र भ्रष्टाचार नियन्त्रणप्रतिको अपेक्षासँग जोडिएको भए पनि लोकप्रियतावाद, अवसरवाद र अराजकतावादको आधारमा बनेका शक्तिहरू दीर्घकाल टिक्न नसक्ने दाबी गरेका छन् ।

सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन् –

नेपाली राजनीतिमा ‘नयाँ शक्ति’ को उदय र त्यसको भविष्यः

१. जीवन स्तरको वृद्धि र आर्थिक वृद्धिको असन्तुलनवाट उत्पन्न सामाजिक असन्तोषः

• पूर्वाधार विकास, सामाजिक सुरक्षा र वैदेशिक रोजगारीले नेपाली समाजको जीवनस्तर त उकास्यो, तर सोही अनुरूप नेपाली समाजको आर्थिक विकास हुन सकेन।

• जीवनस्तरमा भएको वृद्धिले वस्तु र सेवाको उपभोगमा अस्वाभाविक वृद्धि भयो, तर सोही अनुपातमा वैधानिक आय बढ्न सकेन। यही अन्तर्विरोध नै समाजमा व्याप्त असन्तोषको मुख्य कारण बन्यो।

• वैध आयको अभावमा वस्तु र सेवाको आवश्यकता पूर्ति गर्ने होडबाजीका कारण समाजमा भ्रष्टीकरण, कालोबजारी, अपराधीकरण, पैतृक सम्पत्तिको क्षय र तीव्र विदेश पलायन जस्ता गम्भीर समस्याहरू जन्मिए । यस प्रति राज्यको ध्यान समयमा जान सकेन । जसले गर्दा नागरिकको ठूलो हिस्सा राज्यप्रति निराश र आक्रोसित बन्दै गयो।

२. आम निर्वाचन २०८२ र एजेन्डाको प्रभाव

• निर्वाचनमा मूलधारका दलहरूले देशभक्ति, पूर्वाधार विकास र सामाजिक सुरक्षालाई अघि सार्दै विगतका कामको प्रचारमा जोड दिए,भविष्यमा त्यस्तै काममा तिव्रता दिने कुरा गरे । तर यसले आम मतदातालाई आकर्षित गर्न सकेन।

• अर्कोतर्फ, वैकल्पिक शक्तिहरूले ‘भ्रष्टाचार अन्त्य, सुशासन र रोजगारी’ लाई मुख्य मुद्दा बनाए, जसले सीधा जनताको ध्यान खिच्यो।

• साथै “पुरानो शक्तिबाट पूरा नभएका अपेक्षाहरू नयाँबाट मात्र सम्भव छन्” भन्ने भाष्य स्थापित गर्न उनीहरू सफल भए। सत्ता राजनीतिमा अल्झिएका पुराना दलहरूको जनतासँग टुट्दै गएको सम्बन्धको फाइदा नयाँले सामाजिक सञ्जालको चतुर प्रयोगमार्फत उठाए। तर मुलधारका राजनीतिक दलहरुले त्यसको प्रतिवाद समेत गर्न सकेनन् ।

३. भूराजनीति, ‘डिप स्टेट’ र वाह्मय चलखेल

• यो राजनीतिक परिवर्तन केवल आन्तरिक मात्र थिएन; पुराना दलहरूको विपक्षमा र नयाँको पक्षमा जनमत निर्माण गर्न भूराजनीतिक चलखेल र ‘डिप स्टेट’ का नाममा करोडौँ डलरको लगानीले समेत पर्दापछाडि बलियो भूमिका खेल्यो।

• ‘जेन्जी (Gen Z) अभियानकर्ता’ का नाममा भएका प्रदर्शनहरूलाई भिडन्तमा बदलेर नेपाली जनमतलाई थप आक्रोशित बनाउने खेल प्रायोजित थियो भन्ने तथ्यहरू अहिले बाहिर आइसकेका छन्।

• भदौ २३ र २४ को घटना र त्यसको जगमा भएको सत्ता परिवर्तनमा बाह्य शक्तिको नाङ्गो हस्तक्षेप रहे तापनि, आम निर्वाचनमा नयाँ शक्तितर्फ ढल्किएको नेपाली जनमत समाजभित्रै गुम्सिएको आर्थिक-सामाजिक अन्तर्विरोध र असन्तोषको परिणाम समेत थियो ।

४. नयाँ शक्ति र त्यसको भविष्य:

• लोकप्रियतावाद (पपुलिजम), अराजकतावाद र अवसरवादको जगमा उभिएर, अनि भूराजनीतिक द्वन्द्वको रणनीतिक लाभ उठाउँदै सत्तामा पुगेको नयाँ शक्ति लामो समयसम्म जनविश्वास कायम राख्न सक्ने अवस्थामा देखिँदैन।

• नेपाली समाजमा विद्यमान जटिल समस्याहरूको समाधान लोकतान्त्रिक विधि र संवैधानिक मार्गबाट खोजिनुपर्नेमा वर्तमान सरकार गलत बाटो समात्दै स्वेच्छाचारी र अधिनायकवादी शैलीमा अघि बढ्न खोजिरहेको छ।

• इतिहासमा लामो र कठिन लोकतान्त्रिक आन्दोलनहरूबाट गुज्रिएर परिपक्व बनेको नेपाली समाजले राज्यको यस्तो अलोकतान्त्रिक र स्वेच्छाचारी कदमलाई लामो समयसम्म स्वीकार गर्ने छैन र यसलाई छिट्टै अस्वीकार गर्ने निश्चित छ।