काठमाडाैं। विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतिस्पर्धा विश्वकपको उपाधिका लागि अर्जेन्टिना र स्पेन आमनेसामने हुँदै छन्। दुई उत्कृष्ट टोलीबीच हुने यस फाइनलअघि मैदानभित्रको खेल मात्र होइन, रेफ्रीदेखि इतिहास, विश्राम, रणनीति र वातावरणसम्मका धेरै पक्ष चर्चामा छन्। फाइनलअघि जान्नैपर्ने १० महत्वपूर्ण तथ्य यस्ता छन्।

पहिलो पटक विश्वकप फाइनलमा स्लोभेनियाली रेफ्री

यस पटकको फाइनलको जिम्मेवारी ४६ वर्षीय स्लाभ्को भिन्चिचले पाएका छन्। उनी विश्वकप फाइनलमा रेफ्री गर्ने पहिलो स्लोभेनियाली बनेका छन्।

भिन्चिचले यसअघि सन् २०२४ को यूईएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनलमा रियल म्याड्रिड र बोरुसिया डर्टमुन्डबीचको खेल सञ्चालन गरेका थिए। त्यस्तै, युरो २०२४ को सेमिफाइनलमा स्पेनले फ्रान्सलाई २-१ ले हराएको खेल पनि उनले नै रेफ्री गरेका थिए।

सन् २०२२ को विश्वकपमा उनले अर्जेन्टिना र साउदी अरेबियाबीचको खेल सञ्चालन गरेका थिए, जहाँ अर्जेन्टिना अप्रत्याशित रूपमा पराजित भएको थियो। यस विश्वकपमा उनले औसत प्रतिखेल २ दशमलव ३३ वटा पहेंलो कार्ड दिएका छन्।

स्पेनको पक्षमा देखिएको एउटा रोचक संयोग

पछिल्ला १४ वटा विश्वकप र युरोपियन च्याम्पियनसिप (पुरुष र महिला)का फाइनलमध्ये १३ पटक सेमिफाइनल पहिले खेलेको टोली नै च्याम्पियन बनेको तथ्यांक छ।

यस पटक स्पेनले अर्जेन्टिनाभन्दा एक दिन अगाडि सेमिफाइनल खेलेको थियो। त्यसैले स्पेनसँग अतिरिक्त विश्रामको फाइदा छ। सन् २०२२ को विश्वकपमा भने यही फाइदा अर्जेन्टिनाले पाएको थियो।

अर्जेन्टिनाका राष्ट्रपति फेरि मैदानमा नजाने

अर्जेन्टिनाका वर्तमान राष्ट्रपति जाभियर मिलेई पनि फाइनल हेर्न मैदानमा जाने छैनन्।

गत ३६ वर्षदेखि कुनै पनि अर्जेन्टिनी राष्ट्रपतिले विश्वकपमा राष्ट्रिय टोलीको खेल प्रत्यक्ष हेरेका छैनन्। सन् १९९० मा तत्कालीन राष्ट्रपति कार्लोस मेनेम टोलीलाई भेट्न गएपछि अर्जेन्टिना पहिलो खेलमै क्यामरुनसँग पराजित भएको थियो। त्यसयता राष्ट्रपति मैदान पुगे अशुभ हुने विश्वास कायम छ।

यता, स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेज र राजा फेलिपे छैटौँ भने फाइनल हेर्न उपस्थित हुने कार्यक्रम छ।

इतिहास रच्ने अवसर

यदि अर्जेन्टिनाले उपाधि जित्यो भने लगातार दुई विश्वकप जित्ने इतिहास रच्ने तेस्रो राष्ट्र बन्नेछ। यसअघि इटाली (१९३४ र १९३८) तथा ब्राजिल (१९५८ र १९६२) ले मात्र यस्तो उपलब्धि हासिल गरेका छन्।

स्पेनले उपाधि जिते युरोकप र विश्वकप दुवै एकैसाथ जित्ने चौथो राष्ट्र बन्नेछ। यसअघि जर्मनी, फ्रान्स र स्पेनले नै यस्तो सफलता हासिल गरेका थिए। स्पेनले यसअघि युरो २००८, विश्वकप २०१० र युरो २०१२ लगातार जित्दै ऐतिहासिक कीर्तिमान बनाएको थियो।

फाइनलमा अर्जेन्टिनाको आक्रमण र स्पेनको रक्षापङ्क्तिबीच रोचक प्रतिस्पर्धा हुने अपेक्षा गरिएको छ।

अर्जेन्टिनाले प्रतियोगितामा सबैभन्दा धेरै १९ गोल गरेको छ। स्पेनले १४ गोल गर्दै चौथो स्थानमा छ।

तर रक्षात्मक रूपमा स्पेन सबैभन्दा बलियो देखिएको छ। स्पेनले प्रतियोगिताभर केवल एक गोल मात्र व्यहोरेको छ भने अर्जेन्टिनाले सात गोल खाएको छ।

विजेतालाई ट्रफी मात्र होइन, विशेष औँठी पनि

यस विश्वकपको अर्को विशेष आकर्षण भनेको विजेता टोलीलाई विशेष च्याम्पियनसिप रिङ प्रदान गरिनु हो।

अमेरिकी खेल संस्कृतिबाट प्रेरित यो परम्परा विश्वकपमा पहिलो पटक लागू गरिएको हो। विश्वविजेता टोलीका खेलाडी र प्रशिक्षकलाई विशेष डिजाइन गरिएको औँठी प्रदान गरिनेछ। त्यसमा विश्वकप ट्रफीको आकृति र विजेता टोलीको पहिचान झल्किने डिजाइन रहनेछ।

फाइनलिसिमा हुन पाएन

यी दुई टोलीबीच यस वर्ष कतारमा फाइनलिसिमा खेलाउने तयारी थियो। अर्जेन्टिना सन् २०२२ मा इटालीलाई हराएर जितेको उपाधि जोगाउने लक्ष्यमा थियो।

तर मध्यपूर्वको युद्धका कारण प्रतियोगिता रद्द भयो। वैकल्पिक मिति र स्थानमा सहमति हुन नसकेपछि अन्ततः खेल नै रद्द गरिएको थियो।

क्लब अनुभवबिनाका सफल प्रशिक्षक

स्पेनका प्रशिक्षक लुइस डे ला फुएन्टे र अर्जेन्टिनाका प्रशिक्षक लियोनेल स्कालोनी दुवैले शीर्ष डिभिजन क्लब फुटबलमा उल्लेखनीय प्रशिक्षकीय अनुभव बिना नै राष्ट्रिय टोलीलाई विश्व फुटबलको सर्वोच्च मञ्चसम्म पुर्‍याएका छन्।

डे ला फुएन्टेले लामो समय स्पेनका विभिन्न उमेर समूहका टोली सम्हालेका थिए भने स्कालोनीले पनि प्रायः अर्जेन्टिनाको राष्ट्रिय टोलीसँग मात्र काम गरेका छन्।

अतिरिक्त समयको प्रभाव

स्पेनले प्रतियोगिताका सबै खेल ९० मिनेटमै टुंग्याएको छ।

अर्जेन्टिनाले भने दुई खेल अतिरिक्त समयमा खेलेको छ। प्रतियोगिताभर अर्जेन्टिनाका खेलाडीले ७९४ मिनेट मैदानमा बिताएका छन् भने स्पेनका खेलाडीले ७१७ मिनेट मात्र।

फाइनलमा यो ७७ मिनेटको अन्तरले पनि प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

वातावरण पनि बन्न सक्छ चुनौती

फाइनलअघि अमेरिकाको राष्ट्रिय मौसम सेवाले क्यानडाबाट आएको डढेलोको धुवाँका कारण वायु प्रदूषणबारे चेतावनी जारी गरेको थियो। यद्यपि पछिल्ला दिनमा अवस्था केही सुधार भएको छ।

स्पेनले प्रतियोगिताभर अधिकांश खेल छानायुक्त रंगशालामा खेलेको थियो। पूर्ण खुला मैदानमा उनीहरूले केवल एक खेल खेलेका छन्।

अर्जेन्टिनाले भने तीन खेल खुला मैदानमा खेलेको छ, जसमा दुई खेल ३२ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी तापक्रममा सम्पन्न भएका थिए।

इतिहास, तथ्यांक, विश्राम, रणनीति र मानसिक तयारीका आधारमा हेर्दा दुवै टोलीसँग उपाधि जित्ने पर्याप्त आधार छन्। अब विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रश्नको उत्तर मैदानमा ९० मिनेट वा आवश्यक परे थप समयमा मात्र मिल्नेछ।