काठमाडौं । कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) बाट उत्पन्न हुन सक्ने जोखिम नियन्त्रणका लागि विश्वभरका वैज्ञानिक तथा विज्ञहरूले शक्तिशाली अन्तर्राष्ट्रिय संस्था गठन गर्न माग गरेका छन्।

एआई क्षेत्रका अग्रणी अनुसन्धाता जेफ्री हिन्टन र योशुआ बेंगियोसहित करिब ४०० वैज्ञानिक तथा विज्ञले मंगलबार खुला पत्र जारी गर्दै उन्नत साइबर क्षमता भएका एआई प्रणालीको सुरक्षा मापदण्ड निर्धारण गर्न र पारदर्शी प्रतिवेदन प्रणाली विकास गर्न आह्वान गरेका हुन्।

प्रस्तावित अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले एआई उद्योगका लागि सुरक्षा मापदण्ड तय गर्नुका साथै एआई प्रणालीसँग सम्बन्धित गम्भीर सुरक्षा घटनाको आधिकारिक अभिलेख राख्नेछ। अनुसन्धानकर्ताहरूले यस्ता घटनाको विवरण क्रमशः सर्वसाधारणका लागि समेत सार्वजनिक गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

खुला पत्रमा अत्याधुनिक एआई मोडेल विकासको प्रारम्भिक चरणमा तिनलाई बाह्य सञ्जालबाट अलग राख्नुपर्ने र स्वतन्त्र निगरानीको व्यवस्था गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ। प्रविधि कम्पनीहरूले स्वेच्छाले गर्ने सुरक्षा प्रतिबद्धता मात्रै एआईसम्बन्धी जोखिम नियन्त्रणका लागि पर्याप्त नहुने वैज्ञानिकहरूको तर्क छ।

यसअघि एक महिनाअघि एन्थ्रोपिक, ओपनएआई, गुगल, मेटा, एक्सएआई र एनभिडियालगायत प्रमुख प्रविधि कम्पनीहरूले ह्वाइट हाउससँग सुरक्षा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए।

तर, उक्त सम्झौतामा सुरक्षा उपायहरूको कार्यान्वयन अनिवार्य गराउने प्रभावकारी संयन्त्र नरहेको भन्दै वैज्ञानिकहरूले अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको आवश्यकता औँल्याएका हुन्। साथै, उनीहरूका अनुसार एआईको तीव्र विकाससँगै बढ्न सक्ने जोखिमलाई सम्बोधन गर्न स्वैच्छिक प्रतिबद्धताभन्दा माथि उठेर अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा साझा सुरक्षा मापदण्ड, स्वतन्त्र अनुगमन र पारदर्शिताको व्यवस्था आवश्यक छ।