हेटौंडा। मानिसहरू प्रायः चराहरू अवलोकन गर्न जंगल वा संरक्षित क्षेत्रमै जानुपर्ने सोच राख्छन्, तर हेटौंडा उपमहानगरपालिकाभित्रै ३०० भन्दा बढी प्रजातिका चराहरू भेटिएको तथ्यले यो धारणा बदलिदिएको छ।

उपमहानगरपालिकाले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार हेटौंडा अब सम्भावित ‘अर्बन बर्डिङ’ गन्तव्यका रूपमा विकास हुन सक्ने बलियो आधार देखिएको छ।

भित्री मधेसमा अवस्थित हेटौंडाको भौगोलिक संरचना विविध छ। यहाँ सालका घना जंगल, डाँडाकाँडा, तराईका समथर भूभाग, खोलानाला, सिमसार र खेतीयोग्य जमिन एकै ठाउँमा पाइन्छन्। यही कारणले पहाडी र तराई दुवै क्षेत्रका चराहरू यहाँ सहजै देखिने गरेका छन्।

विशेषगरी जाडो याममा यहाँ चराहरूको चहलपहल उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने गर्छ। खोलानाला र सिमसार क्षेत्रमा पानीसँग सम्बन्धित चराहरूको उपस्थिति बढी देखिन्छ भने खेतीयोग्य जमिनमा पनि विभिन्न प्रजातिका चराहरू नियमित रूपमा देखिन्छन्।

हेटौंडाको अर्को महत्वपूर्ण विशेषता भनेको चरा अवलोकनका लागि टाढा जानु नपर्नु हो। मुख्य बजार क्षेत्रबाट करिब २०० देखि ३०० मिटर दूरीमा रहेको फरेस्ट क्याम्पस क्षेत्रको जंगलमै करिब १५० भन्दा बढी प्रजातिका चराहरू अभिलेख गरिएको छ।

यहाँ गरुड, बाज प्रजाति लगायत शिकारी चराहरू पनि देखिन्छन्। त्यस्तै ठेउवा, सुइरोठुँडे र खोया हाँस जस्ता पानी तथा जमिन दुवै क्षेत्रमा बस्ने चराहरू पनि नियमित रूपमा पाइन्छन्।

हेटौंडा केवल स्थायी चराहरूको बासस्थान मात्र होइन, यो महत्वपूर्ण प्रवासी चराहरूको विश्रामस्थल पनि हो। माइग्रेसनका क्रममा विभिन्न प्रजातिका चराहरू यहाँ छोटो समयका लागि बस्ने र पुनः आफ्नो यात्रामा अघि बढ्ने गर्छन्, जसले यस क्षेत्रलाई जैविक रूपमा अझ महत्वपूर्ण बनाएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार यो क्षेत्र क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै एउटा महत्वपूर्ण पारिस्थितिकीय मार्गका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ।

यसरी सहरी क्षेत्रमै यति समृद्ध चरा विविधता हुनु हेटौंडाको ठूलो सम्भावना हो। उचित संरक्षण, हरियाली व्यवस्थापन र जनचेतना विस्तारमार्फत यसलाई बर्डवाचिङ र प्रकृति पर्यटनको आकर्षक गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिने देखिन्छ।

समग्रमा, हेटौंडा केवल सहरी विकासको केन्द्र मात्र नभई चराहरूको जीवन्त र विविध संसार पनि हो भन्ने पुष्टि हुँदै गएको छ।