`

क्लियोपेट्रा: जसले सिजर र एन्टोनी दुवैलाई नचाइन्

Nepal One HD २५ जेठ २०८३ १६:५४
फिचर

क्लियोपेट्राका बारेमा धेरै जसो ऐतिहासिक स्रोतहरू पूर्वाग्रहले भरिएका छन्। उनीप्रति सहानुभूति राख्ने प्लुटार्क जस्ता इतिहासकारहरूले पनि आफ्ना पितृसत्तात्मक विश्वासहरू प्रकट गर्छन्। भनिन्छ, रोमीहरूलाई शक्तिशाली महिला मन पर्दैन थियो।

क्लियोपेट्रासँग सम्बन्ध राख्दा पनि मार्क एन्टोनी रोमका प्रिय पुत्र थिए । उनलाई सत्ताबाट हटाउने कारण जायज ठहराउन अक्टेभियनलाई एउटा ‘भयानक पात्र’ चाहियो। त्यसको लागि विदेशी, रहस्यमयी, दुष्ट प्रलोभिका क्लियोपेट्राभन्दा उत्तम कोही थिएन। अक्टेभियनले गरिएको बदनाम अभियानलाई प्रभावशाली रोमीहरूले हर्षका साथ अघि बढाए। उनीहरूले एउटी विदेशी रानीले असल रोमी पुरुषहरूलाई उनीहरूको सम्मानित पत्नीबाट तानेको, र रोमलाई आफ्नो शक्तिको भूखले हेरेको मन परेन।

अक्टेभियनलाई चाहिएको भयानक पात्र बन्न, र एन्टोनी तथा सिजरलाई मूर्ख नदेखाउन, उनी हरेक हिसाबले असाधारण हुनुपर्थ्यो। उनले सबै जादू, सबै मन्त्र, सबै दुष्ट स्त्री चातुर्य प्रयोग गर्नुपर्यो। क्लियोपेट्राको पौराणिक चरित्र उनलाई राक्षस बनाउने सन्दर्भमा सिर्जना गरिएको थियो। यद्यपि उनीभित्रको यौन आकर्षक र चलाख राक्षस लुक्न सकेन।

क्लियोपेट्रा जन्मिदाका बखत टोल्मी वंश एउटा हाँस्यास्पद अवस्थामा थियो। उनका बुबाले आफ्नो राजगद्दी कायम राख्न रोमसँग सहायता माग्नुपरेको थियो। जतिबेला उनले आफ्नै दिदीलाई राजद्रोहमा मारिएको देखिन्, व्यभिचार देखिन्, र आफूले शासन गर्ने भूमिको भाषा पनि बोल्न नजान्ने ‘राजपरिवार’ देखिन्। 

क्लियोपेट्रालाई राजकुमारको जस्तो शिक्षा दिइएको थियो। उनी आफ्ना बुबाको मनपर्दो र भावी रानीको रूपमा चुनिएकी थिइन्। उनी सात भाषा जान्दथिन्। यसले राजपरिवारका सल्लाहकारहरूलाई रिस उठाउँथ्यो, किनभने उनले ती व्याख्यातामा भर पर्नुपरेन जो आफ्नो पदको शक्तिले उन्मत्त थिए। 

उनले आफ्ना जनतालाई चिन्न र सम्मान गर्न प्रयास गरिन्। रानी बनेपछि उनको पहिलो कदम एउटा धार्मिक समारोहमा भाग लिनु थियो- जुन लामो समयदेखि मनाइएको थिएन। त्यतिबेला इजिप्टियन जनताले यो मन पराए। क्लियोपेट्रा अत्यधिक बुद्धिमान थिइन्, शासनको लागि हुर्केकी थिइन्, उनलाई राम्रो जनसम्पर्कको मूल्य थियो, र उनलाई आफ्ना जनताको साँच्चै वास्ता थियो।

उनी टोल्मी र उनका सल्लाहकारहरूबाट खुसी थिइनन्। अदालतको एउटा समूहले कसैको हत्या गर्दा सल्लाहकारहरूले त्यसलाई माफ गर्न तयार थिए। तर क्लियोपेट्राले हत्याराहरूलाई न्यायको लागि सुम्पिन्।

त्यसपछि उनी एक निर्वासित जीवन बाँच्न बाध्य बनिन्। त्यसपछि सिजर उनको अन्तिम मौका बन्यो । उनले आफ्ना भाइ-पतिले पोम्पीलाई टाउको काटेर मारेको कुरालाई हाँसो बनाउँदै सिजरलाई फाइदाको रुपमा उपयोग गरिन्। 

भनिन्छ, क्लियोपेट्रालाई थाहा थियो- आफ्नो गद्दी फिर्ताको लागि सिजरको मद्दत चाहिन्छ। के उनले उसलाई कहिल्यै माया गरिन्? उनी भर्खरै किशोरीबाट बाहिरिएकी थिइन्, ऊ ५० को दशकमा थियो। उनी चलाख थिए। उनीहरूले एकअर्कालाई एक किसिमले माया गरेका होलान्, तर प्रेममा परेको देखिदैन। क्लियोपेट्राले हृदय भन्दा दिमागलाई बढी प्रयोग गर्थिन्। जब सिजर मरे, एन्टोनीले उनलाई वशमा राख्न खोजे, तर उनी पछि हटिनन्।

क्लियोपेट्राले आफ्नो नेतृत्व क्षमता झनै बढाइन्। पहिलेका टोल्मीहरू जनता भोकामा मर्दा विलासितामा बस्थे। क्लियोपेट्राले जनतालाई समृद्ध बनाउने, शिक्षा बढाउने, इजिप्टियन रीति-रिवाज अपनाउने काम गरिन्। उनी आफ्नो युगकी सबैभन्दा धनी व्यक्ति बनिन्। सात भाषा जान्ने भएकाले उनले शत्रु क्षेत्रहरूसँग पनि उनीहरूकै भाषामा कुरा गरेर मित्रता बनाइन्।

उनीमाथि धेरै प्रेमी राखेको आरोप छ, तर सिजर र एन्टोनी बाहेक अरूसँग प्रेम नरहेको बताइन्छ । उनी रोएर आफ्नो बाटो बनाउँछिन्, एन्टोनीकी पत्नीप्रति जलन गर्छिन् भन्ने उल्लेख छ। 

एक्टियमको युद्धमा, उनले एन्टोनीलाई छाडेर भागिन् भन्ने आशंका पनि उनीमाथि छ । तर इजिप्ट फर्केपछि एन्टोनी बेकामे भयो। क्लियोपेट्राले आत्महत्या गरिन् कि अक्टेभियनले मारे भन्ने ठूलो रहस्य इतिहासकै गर्भमा छ । उनले आफ्नो गरिमा रक्षाको लागि अक्टेभियनको हातमा परेर अपमानित हुनुभन्दा मृत्युलाई रोजिन्। पछिकी रानी जेनोवियाले रोमको विरोध गर्दा भनेकी थिइन्, ‘सम्झनुहोस्, क्लियोपेट्राले कम्ती भएर पनि रानी मर्न रुचाइन्, त्यो भन्दा कम भएर बाँच्नुभन्दा।’

इतिहासले एउटा महिला हुर्कायो, क्लियोपेट्रा- जो शासनको लागि हुर्केकी, बहुभाषी, बुद्धिमान, र निर्दयी पनि। उनी आफ्नो देशलाई विनाशको संघारबाट उकासेर अत्यन्त समृद्ध बनाउने शासक थिइन्। तर अक्टेभियनको बदनाम अभियान र ‘प्रेम कथा’ ले उनलाई इतिहासबाट मेटिनबाट बचायो।  तर यसैले उनलाई उनको उचित श्रेय पनि दिएन।


प्रतिक्रिया

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *