काठमाडौं। जननेता मदन भण्डारीको ७५औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा मदन भण्डारी फाउन्डेसनले आइतबार काठमाडौंस्थित राष्ट्रिय सभागृहमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गर्‍यो।

‘नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलन र जननेता मदन भण्डारी’ विषयक विचार गोष्ठीका रूपमा आयोजित कार्यक्रममा वर्तमान राजनीतिक परिस्थिति, कम्युनिस्ट आन्दोलनको दिशा, वामपन्थी एकता तथा जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) को सान्दर्भिकताबारे शीर्ष नेताहरूले आ-आफ्ना धारणा राखे।

कार्यक्रममा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी भइन्। साथै प्रधानमन्त्री तथा नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’, सहसंयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल, वरिष्ठ नेता झलनाथ खनाल तथा जनता समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलगायत शीर्ष नेताहरू एउटै मञ्चमा उपस्थित भए।

लामो समयपछि प्रमुख वाम नेताहरू एकै कार्यक्रममा सहभागी भएपछि त्यसलाई राजनीतिक रूपमा अर्थपूर्ण घटनाका रूपमा हेरियो। कार्यक्रममा उनीहरुले वर्तमान राजनीतिक अवस्थाको समीक्षा गर्दै कम्युनिस्ट आन्दोलनले आत्मसमीक्षा, वैचारिक पुनरावलोकन तथा समयानुकूल रूपान्तरण गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीले मदन भण्डारीको विचार आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक रहेको उल्लेख गर्दै बदलिँदो सामाजिक, राजनीतिक तथा प्रविधियुक्त युगअनुसार कम्युनिस्ट आन्दोलनले नीति, नेतृत्व र कार्यशैलीमा सिर्जनात्मक सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइन्। उनले जनताको विश्वास पुनः जित्न परिणाममुखी राजनीति, सुशासन र जनउत्तरदायी अभ्यास अपरिहार्य रहेको धारणा राखिन्। संविधान संशोधनका सन्दर्भमा उठ्ने प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी प्रणाली नेपालको बहुजातीय, बहुभाषिक तथा बहुसांस्कृतिक संरचनाका लागि उपयुक्त नहुने उनको भनाइ थियो।

एमाले अध्यक्ष ओलीले कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई बलियो बनाउन विचार, सिद्धान्त र संगठनात्मक स्पष्टता अपरिहार्य रहेको बताएका छन्। मदन भण्डारीको ७५औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै उनले जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) आज पनि एमालेको मार्गदर्शक सिद्धान्तका रूपमा रहेको उल्लेख गरे।

उनले ‘एकताका नाममा पार्टीको वैचारिक आधारमा सम्झौता गर्न सकिँदैन’ भन्दै सिद्धान्त त्यागेर गरिने कुनै पनि एकता दीर्घकालीन हुन नसक्ने धारणा राखे। जनताको बहुदलीय जनवादलाई समयानुकूल परिमार्जन र विकास गर्दै अघि बढाइने उल्लेख गर्दै उनले विचारलाई जीवन्त बनाउँदै बदलिँदो परिस्थितिअनुसार अघि बढ्नु नै मदन भण्डारीप्रतिको वास्तविक सम्मान हुने बताए।

ओलीले कम्युनिस्ट आन्दोलन जनताको विश्वास र समर्थनबाट मात्रै सशक्त बन्न सक्ने उल्लेख गर्दै त्यसका लागि सुशासन, विकास, राजनीतिक स्थिरता र परिणाममुखी कामलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे। उनले आन्दोलनलाई भावनाभन्दा पनि स्पष्ट नीति, सक्षम नेतृत्व र जनताप्रतिको उत्तरदायित्वका आधारमा अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिए।

नेकपाका संयोजक ‘प्रचण्ड’ले राष्ट्रिय स्वाधीनता, संविधानको रक्षा तथा बाह्य हस्तक्षेपविरुद्ध वामपन्थी र देशभक्त शक्तिहरूबीच कार्यगत एकता अपरिहार्य रहेको बताएका छन्। मदन भण्डारीको ७५औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै उनले अहिलेको राजनीतिक परिस्थितिले साझा राष्ट्रिय मुद्दामा सहकार्यको आवश्यकता अझ बढाएको धारणा राखे।

उनले ‘मैले अहिले पार्टी एकताको प्रस्ताव गरेको होइन, तर कार्यगत एकतामा ढिलाइ गर्नु राजनीतिक भूल हुन्छ’ भन्दै तत्काल संगठनात्मक एकताभन्दा राष्ट्रिय हितका विषयमा सहकार्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए। उनका अनुसार लोकतान्त्रिक व्यवस्था, राष्ट्रिय स्वाधीनता र संविधानको संरक्षणका सवालमा सबै प्रगतिशील शक्तिहरू एक ठाउँमा उभिन आवश्यक छ।

प्रचण्डले वर्तमान सरकारले संविधानका आधारभूत मान्यता र उपलब्धिमाथि प्रहार गर्न खोजेको आरोप पनि लगाए। उनले जनताको अधिकार, संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र र संविधानको मर्म जोगाउन सबै वामपन्थी शक्तिहरूले साझा दृष्टिकोणका साथ अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिए।

उनले जननेता मदन भण्डारीको राजनीतिक योगदानको स्मरण गर्दै समयको मागअनुसार विचारमा बहस, आत्मसमीक्षा र आवश्यक सहकार्यमार्फत मात्रै कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई पुनः जनविश्वास दिलाउन सकिने धारणा व्यक्त गरे।

नेकपाका सहसंयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री नेपालले कम्युनिस्ट आन्दोलन कमजोर बन्नुका कारणबारे गम्भीर आत्मसमीक्षा आवश्यक रहेको बताएका छन्। मदन भण्डारीको ७५औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै उनले आन्दोलनका कमजोरीलाई इमान्दारितापूर्वक स्वीकार नगरी अघि बढ्न नसकिने धारणा राखे।

उनले ‘कम्युनिस्ट आन्दोलन किन कमजोर भयो भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्नुपर्छ’ भन्दै जनताको बदलिँदो मनोविज्ञान बुझ्न नसक्नु, व्यक्तिवाद, भ्रष्टाचार तथा संगठनभित्र देखिएका विकृतिका कारण आन्दोलनले अपेक्षित सफलता कायम राख्न नसकेको बताए।

माधव नेपालले ‘मिल्न सकिने विषयमा सबै कम्युनिस्ट शक्तिहरूबीच सहकार्य हुनुपर्छ’ भन्दै विचार मिल्ने एजेन्डामा साझा प्रयास गर्नुपर्नेमा जोड दिए। उनका अनुसार मतभेदलाई संवादबाट समाधान गर्दै जनताको हितका विषयमा एकताबद्ध भएर अघि बढ्नु अहिलेको आवश्यकता हो।

उनले जननेता मदन भण्डारीको राजनीतिक योगदान स्मरण गर्दै बदलिएको समयअनुसार आन्दोलनलाई रूपान्तरण गर्न सकिए मात्र जनतामा पुनः विश्वास जगाउन सकिने धारणा व्यक्त गरे।

नेकपाका वरिष्ठ नेता एवं पूर्वप्रधानमन्त्री खनालले वर्तमान राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक परिस्थितिले कम्युनिस्ट शक्तिहरूलाई एकताको दिशामा अघि बढ्न बाध्य बनाएको बताएका छन्। मदन भण्डारीको ७५औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै उनले विगतका विभाजन र असमझदारीबाट शिक्षा लिएर अब दीर्घकालीन एकताको प्रक्रिया सुरु गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

उनले ‘कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई विभाजित राखेर जनताको अपेक्षा पूरा गर्न सकिँदैन’ भन्दै साझा उद्देश्य र राष्ट्रिय हितका मुद्दामा सबै वामपन्थी शक्तिहरू एक ठाउँमा उभिनुपर्ने धारणा राखे। मतभेदलाई संवाद र राजनीतिक संस्कृतिमार्फत समाधान गर्दै आन्दोलनलाई पुनः सशक्त बनाउनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

खनालले ‘यदि चुनावअघि एमाले र नेकपाबीच कार्यगत एकता भएको भए वामपन्थी शक्तिले ठूलो संसदीय सफलता हासिल गर्न सक्थ्यो’ भन्दै विगतको अनुभवबाट पाठ सिकेर आगामी दिनमा सहकार्य र एकतालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए।

उनले जननेता मदन भण्डारीको वैचारिक योगदानको स्मरण गर्दै समयको मागअनुसार कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई पुनर्गठन, वैचारिक स्पष्टता र साझा नेतृत्वका आधारमा अघि बढाउन सके मात्रै जनताको विश्वास पुनः प्राप्त गर्न सकिने धारणा व्यक्त गरे।

समग्रमा कार्यक्रममा जननेता मदन भण्डारीको राजनीतिक योगदान, वैचारिक विरासत तथा नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनमा उनले पुर्‍याएको योगदानबारे विस्तृत चर्चा भयो।

वक्ताहरूले बदलिँदो राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिमा मदन भण्डारीका विचारलाई समयानुकूल ढङ्गले व्यवहारमा उतार्न सके मात्रै आन्दोलनलाई पुनः सशक्त बनाउन सकिने निष्कर्ष व्यक्त गरे।

सोही अवसरमा विभिन्न क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्वहरूलाई ‘मदन भण्डारी राष्ट्रिय पुरस्कार’ प्रदान गरियो। कार्यक्रममा राजनीतिक दलका नेता, जनप्रतिनिधि, बुद्धिजीवी, शिक्षाविद्, पार्टी कार्यकर्ता तथा शुभेच्छुकहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो।