एजेन्सी। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धविराम समाप्त भएको घोषणा गर्दै अब तेहरानसँग वार्ता जारी राख्नुको कुनै औचित्य नरहेको बताएका छन्।

नेटो शिखर सम्मेलनका क्रममा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले अमेरिका-इरान सम्बन्ध नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको संकेत दिएका हुन्।

हालै अमेरिका र इरानबीच भएका शृङ्खलाबद्ध आक्रमण तथा प्रत्याक्रमणपछि ट्रम्पले ‘युद्धविराम अब समाप्त भइसकेको’ घोषणा गर्दै इरानी नेतृत्वमाथि कडा टिप्पणी गरे।

‘मेरो विचारमा यो युद्धविराम अब सकिएको छ। म अब उनीहरूसँग कुनै पनि कुराकानी गर्न चाहन्नँ। उनीहरूसँग संवाद गर्नु समयको बर्बादी मात्र हो,’ ट्रम्पले भने।

उनले दुवै पक्षका वार्ताकारहरूले चाहेमा छलफल अघि बढाउन सक्ने भए पनि त्यसले कुनै उपलब्धि नदिने दाबी गरे। ट्रम्पका अनुसार अब अमेरिका वार्ताभन्दा सुरक्षा र प्रतिरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्ने रणनीतिमा अघि बढ्नेछ।

यसैबीच अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयले इरानी तेल निर्यातका लागि यसअघि दिएको अस्थायी छुट पनि रद्द गरिसकेको छ। ‘अफिस अफ फरेन एसेट्स कन्ट्रोल’ (ओएफएसी) ले जारी गरेको नयाँ व्यवस्थाअनुसार इरानी तेल कारोबारका लागि दिइएको अनुमति खारेज गरिएको छ भने पहिले स्वीकृत कारोबारहरू पनि निश्चित समयसीमाभित्र बन्द गर्न निर्देशन दिइएको छ।

अमेरिकाले हर्मुज जलडमरूमार्ग नजिक व्यावसायिक तेल ट्याङ्करमाथि इरानले गरेको आक्रमणलाई आधार बनाउँदै प्रतिबन्ध पुनः कडा बनाएको जनाएको छ। यससँगै अमेरिकी सेनाले इरानका विभिन्न सैन्य पूर्वाधारमाथि हवाई तथा क्षेप्यास्त्र आक्रमण गरेको दाबी पनि गरेको छ।

अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्ड (सेन्टकम)ले इरानविरुद्धको कारबाहीमा ८० भन्दा बढी सैन्य लक्ष्यमा आक्रमण गरिएको जनाएको छ। सेन्टकमका अनुसार इरानी वायु रक्षा प्रणाली, कमाण्ड तथा नियन्त्रण केन्द्र, तटीय राडार, विमानविरोधी क्षेप्यास्त्र प्रणाली र इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) का ६० भन्दा बढी साना नौसैनिक जहाजलाई लक्षित गरिएको थियो।

अमेरिकाले यी कारबाही अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक जलमार्गको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न गरिएको दाबी गरेको छ। सेन्टकमका अनुसार हर्मुज जलडमरूमार्ग हुँदै गइरहेका तीन व्यावसायिक जहाजमाथि भएको आक्रमणपछि जवाफी कारबाही गरिएको हो।

यता, इरानले अमेरिकी निर्णयलाई युद्धविराम समझदारीको उल्लङ्घन भएको आरोप लगाएको छ। इरानी परराष्ट्र मन्त्रालयले अमेरिकाले तेल प्रतिबन्ध पुनः लागू गरेर आपसी सहमति तोडेको दाबी गर्दै त्यसका सम्पूर्ण परिणामको जिम्मेवारी वासिङ्टनले लिनुपर्ने चेतावनी दिएको छ।

इरानका उप–परराष्ट्रमन्त्री काजेम गरिबाबाडीले सामाजिक सञ्जालमार्फत अमेरिकाले युद्धविरामका विभिन्न प्रावधान उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका छन्। उनका अनुसार इरानले आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा र सार्वभौमिकताको रक्षाका लागि आवश्यक सबै कदम चाल्ने अधिकार सुरक्षित राखेको छ।

यसअघि जुन महिनामा दुवै देशबीच तनाव कम गर्ने उद्देश्यले युद्धविराम तथा सीमित आर्थिक सहमतिमा पुगेको घोषणा गरिएको थियो। त्यसपछि अमेरिकाले इरानी तेल कारोबारमा अस्थायी छुट दिएको थियो। तर पछिल्ला सैन्य घटनाक्रमपछि त्यो निर्णय फिर्ता लिइएको हो।

राष्ट्रपति ट्रम्पले अब इरानसँग वार्ता गर्ने वा नगर्ने विषय अन्ततः तेहरानको व्यवहारमा निर्भर रहने बताए पनि आफ्नो प्रशासन तत्काल वार्तामा फर्किने पक्षमा नरहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले यस विषयमा आफ्ना निकट सहयोगी स्टिभ विट्कफ र जेराल्ड कुश्नरसँग थप परामर्श गर्ने जानकारी दिएका छन्।

अमेरिका–इरान सम्बन्ध फेरि तीव्र तनावतर्फ उन्मुख भइरहेका बेला मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था, विश्व ऊर्जा बजार र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा यसको प्रभावबारे विश्व समुदायको चासो बढेको छ।