चीनले पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने रकेट सफलतापूर्वक अवतरण भएको जनाएको छ। यसलाई अन्तरिक्ष प्रविधिमा चीनको महत्वपूर्ण उपलब्धि तथा प्रक्षेपण लागत घटाउने दिशामा ठूलो फड्कोका रूपमा हेरिएको छ।

यो सफलतासँगै पुनः प्रयोगयोग्य रकेट प्रविधिमा अमेरिकाको अग्रतालाई चीनले चुनौती दिन सक्ने अवस्था बनेको छ। हालसम्म यस क्षेत्रमा एलन मस्कको स्पेसएक्स र जेफ बेजोसको ब्लु ओरिजिन अग्रणी मानिन्छन्।

चीनको राष्ट्रिय अन्तरिक्ष प्रशासन (सीएनएसए)का अनुसार ‘लङ मार्च–१०बी’ रकेट चिनियाँ समयअनुसार शुक्रबार दिउँसो १२ः१५ बजे हाइनानस्थित प्रक्षेपण केन्द्रबाट उडाइएको थियो। रकेटले एउटा उपग्रहलाई सफलतापूर्वक पृथ्वीको कक्षमा स्थापित गरेको थियो।

मिसनपछि रकेटको पहिलो चरणलाई समुद्रमा रहेको प्लेटफर्ममा ‘नेट–क्याप्चर प्रणाली’मार्फत सफलतापूर्वक अवतरण गराइएको थियो।

चीनको सरकारी टेलिभिजन सीसीटीभीले सार्वजनिक गरेको दृश्यमा रकेटको पहिलो चरण समुद्री प्लेटफर्ममा सुरक्षित रूपमा अवतरण गरेको देखाइएको छ।

सीएनएसएले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “यो चीनका लागि प्रक्षेपण रकेटको पहिलो चरणलाई नियन्त्रित रूपमा फिर्ता ल्याउने पहिलो सफल प्रयास हो। साथै समुद्रमा नेट–क्याप्चर प्रणालीमार्फत रकेट पुनः प्राप्त गरिएको यो विश्वकै पहिलो घटना हो।”

चिनियाँ अन्तरिक्ष प्रशासनले यसलाई पुनः प्रयोगयोग्य रकेट प्रविधिमा चीनको ऐतिहासिक सफलता भएको जनाएको छ।

स्पेसएक्सको फाल्कन–९ रकेटभन्दा फरक, लङ मार्च–१०बीमा अवतरणका लागि ‘ल्याण्डिङ लेग्स’ प्रयोग गरिएको छैन।

चाइना एकेडेमी अफ लन्च भेहिकल टेक्नोलोजीका प्राविधिक विशेषज्ञ चेन मुयेको भनाइ उद्धृत गर्दै ग्लोबल टाइम्सले लेखेको छ, “नेट–क्याप्चर प्रणालीमा आधारित रिकभरी प्रविधिका आफ्नै विशेष फाइदाहरू छन्।”

उनका अनुसार, “हाल प्रयोग भइरहेका अधिकांश रिकभरी प्रणालीको तुलनामा नेट–क्याप्चर प्रणाली विभिन्न अवतरण अवस्थाअनुसार अझ लचिलो र अनुकूलनयोग्य छ।”

सामान्यतया अधिकांश रकेट एकपटक मात्रै प्रयोग गर्न मिल्ने गरी निर्माण गरिन्छ। प्रयोगपछि तिनका भाग समुद्रमा खस्ने, वायुमण्डलमै जलेर नष्ट हुने वा अन्तरिक्षमै फोहोरका रूपमा रहने गर्छन्। तीमध्ये पहिलो चरण सबैभन्दा महँगो हुने भएकाले त्यसलाई पुनः प्रयोग गर्न सकिनु लागत घटाउने दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिन्छ।

चेनका अनुसार नेट–क्याप्चर प्रणाली प्रयोग गर्दा रकेटको आन्तरिक संरचना सरल बन्छ र अवतरणका लागि छुट्टै खुट्टा (ल्याण्डिङ लेग्स) आवश्यक पर्दैन। यसले रकेटको तौल घटाउने भएकाले पेलोड क्षमता र सञ्चालन दक्षता दुवै बढ्छ।

रकेटका केही भाग पुनः प्रयोग गर्न सकिँदा उपग्रह तथा अन्तरिक्षयान प्रक्षेपणको लागत उल्लेखनीय रूपमा घट्ने अपेक्षा गरिएको छ। ‘लङ मार्च–१०’ शृङ्खलाका रकेटहरू विशेषगरी चीनको भावी मानवसहितको चन्द्र अभियानलाई लक्षित गरेर विकास गरिएका हुन्।