एजेन्सी। अमेरिका–इरानबीच भएको युद्धविराम तथा कूटनीतिक सहमति प्रभावहीन बन्दै गएपछि पश्चिम एसियामा तनाव पुनः चर्किएको छ।

इरानले विश्वकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक मानिने हर्मुज जलमार्ग (हर्मुज स्ट्रेट) अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएको घोषणा गर्दै कुनै पनि बाह्य हस्तक्षेपको कडा जवाफ दिइने चेतावनी दिएको छ।

इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) का नौसैनिक अधिकारीहरूका अनुसार समुद्री सुरक्षामा जोखिम उत्पन्न गरेको आरोपमा एउटा जहाजलाई नियन्त्रणमा लिइएको छ। उक्त जहाजले आफ्नो स्वचालित पहिचान प्रणाली बन्द गरेर जलमार्गमा प्रवेश गरेको दाबी गरिएको भए पनि जहाजको परिचय भने सार्वजनिक गरिएको छैन।

आईआरजीसीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा केही जहाजहरूले अनुमति नलिई हर्मुज जलमार्ग प्रयोग गर्न खोजेको र पटक–पटक चेतावनी दिँदा पनि बेवास्ता गरेपछि सुरक्षा कारबाही गरिएको उल्लेख गरिएको छ।

रोयटर्सका अनुसार आईआरजीसीले अमेरिकी हस्तक्षेप अन्त्य नभएसम्म र अर्को सूचना जारी नभएसम्म हर्मुज जलमार्ग बन्द रहने जनाएको छ।

विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्ग मानिने हर्मुज जलमार्गबाट दैनिक ठूलो परिमाणमा कच्चा तेल र प्राकृतिक ग्यास अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ढुवानी हुने गर्छ। यही कारण इरानको पछिल्लो घोषणाले विश्व ऊर्जा बजार, समुद्री व्यापार तथा तेलको मूल्यमा व्यापक असर पर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

यसैबीच, केही समयअघि भएको युद्धविरामपछि पनि अमेरिका र इरानबीचको सम्बन्ध फेरि तनावपूर्ण बनेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युद्धविराम सम्झौता उल्लङ्घन भएको दाबी गर्दै इरानको अनुरोधमा वार्ताको प्रक्रिया भने जारी रहेको बताएका छन्।

उता, इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीका छोरा मोज्तबा खामेनीले जारी गरेको लिखित सन्देशमा आफ्ना बुबाको हत्याको प्रतिशोध जुनसुकै परिस्थितिमा पनि लिइने चेतावनी दिएका छन्। उनले युद्धको सुरुआती चरणमा इजरायल र अमेरिकाले संयुक्त रूपमा गरेको आक्रमणमा अली खामेनी मारिएको दाबी गर्दै त्यसको बदला अपरिहार्य रहेको उल्लेख गरेका छन्।

यद्यपि अली खामेनीको मृत्यु सम्बन्धी दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएको छैन।

पश्चिम एसियामा बढ्दो तनावसँगै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले संयमता अपनाउन र कूटनीतिक माध्यमबाट विवाद समाधान गर्न आग्रह गरिरहेको छ।

यदि हर्मुज जलमार्ग लामो समयसम्म अवरुद्ध रह्यो भने विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति, ढुवानी लागत र अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा गम्भीर प्रभाव पर्न सक्ने आँकलन गरिएको छ।