काठमाडाैं। नेपाली क्रिकेटमा रोहितकुमार पौडेलको कप्तानीको अध्याय टुंगिएको छ। सन् २०२२ मा सन्दीप लामिछानेमाथि बलात्कारको आरोप लागेपछि नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको नेतृत्व सम्हाल्ने जिम्मेवारी रोहितको काँधमा आएको थियो। त्यतिबेला नेपाली क्रिकेट टोली आफैं कठिन संक्रमणबाट गुज्रिरहेको थियो। नेतृत्व परिवर्तन, मैदानमा अस्थिर प्रदर्शन र महत्वपूर्ण प्रतियोगितामा अपेक्षित नतिजा निकाल्नुपर्ने दबाबबीच रोहितले कप्तानी सम्हाले।

कम उमेरमै राष्ट्रिय टोलीको नेतृत्व गर्ने जिम्मेवारी पाएका रोहितले विस्तारै आफूलाई कप्तानका रूपमा स्थापित गरे। सुरुवाती चुनौती पार गर्दै उनले नेपाली क्रिकेटलाई एकदिवसीय र टी-२० दुवै ढाँचामा नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे। उनको नेतृत्वमा नेपालले थुप्रै ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गर्‍यो, जसका कारण नेपाली क्रिकेटको पछिल्लो पुस्तामा रोहितको कप्तानीलाई महत्वपूर्ण अध्यायका रूपमा हेर्ने गरिन्छ।

रोहितले कप्तानी सम्हाल्दा नेपाल विश्वकप लिग-२ मा संघर्ष गरिरहेको थियो। एकदिवसीय विश्वकपमा पुग्ने नेपालको सम्भावना कमजोर देखिएका बेला टोलीलाई लगातार जित आवश्यक थियो। त्यस्तो परिस्थितिमा रोहितको नेतृत्वमा नेपालले उत्कृष्ट पुनरागमन गर्‍यो।

लिग-२ को उक्त संस्करणमा नेपालले ३६ खेल खेल्दा १९ खेलमा जित निकाल्यो भने १५ खेलमा पराजित भयो। दुई खेल बराबरीमा सकिए। यस प्रदर्शनका आधारमा नेपालले प्रतियोगितामा तेस्रो स्थान हासिल गर्‍यो र एकदिवसीय विश्वकपको बाटो खोल्यो।

त्यस अभियानमा कप्तान रोहितको व्यक्तिगत प्रदर्शन पनि उल्लेखनीय रह्यो। उनले ३३ खेलमा ९०९ रन बनाए। टोलीलाई नेतृत्व गर्नुका साथै ब्याटिङमा पनि महत्वपूर्ण योगदान दिएका रोहितले कठिन अवस्थामा नेपालको विश्वकप यात्रा सम्भव बनाउन भूमिका खेले।

लिग-२ मा तेस्रो स्थान हासिल गरेपछि नेपालले पहिलोपटक एकदिवसीय विश्वकपमा स्थान बनाउने अवसर पायो। त्यसक्रममा नेपालले टेस्ट मान्यता प्राप्त वेस्ट इन्डिज र जिम्बाब्वेजस्ता टोलीसँग खेल्ने ऐतिहासिक अवसरसमेत प्राप्त गर्‍यो।

रोहितको कप्तानीमा नेपालको अर्को महत्वपूर्ण सफलता सन् २०२३ मा आयो। नेपालले पहिलोपटक एसीसी प्रिमियर कपको उपाधि जित्यो। उपाधि जितेसँगै नेपालले पहिलोपटक एसिया कपमा स्थान बनाउने ऐतिहासिक अवसर पायो।

एसिया कपमा नेपालले भारत र पाकिस्तानजस्ता विश्व क्रिकेटका शक्तिशाली टोलीसँग प्रतिस्पर्धा गर्‍यो। नेपालका लागि ती खेल नतिजाका हिसाबले चुनौतीपूर्ण भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा आफ्नो स्तर देखाउने महत्वपूर्ण अवसर बने। नेपाली टोलीका लागि एसिया कपमा सहभागिता नै ठूलो उपलब्धि थियो।

यसले नेपाली क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा थप चिनाउन पनि मद्दत गर्‍यो। रोहितको कप्तानीमा हासिल भएको प्रिमियर कपको सफलता त्यस अर्थमा केवल एउटा प्रतियोगिताको उपाधि नभई नेपाली क्रिकेटको अन्तर्राष्ट्रिय यात्रामा महत्वपूर्ण मोडका रूपमा रह्यो।

एकदिवसीय क्रिकेटमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेका रोहितले टी-२० अन्तर्राष्ट्रियमा पनि आफ्नो नेतृत्व क्षमता प्रमाणित गरे। उनको कप्तानीमा नेपालले लगातार दुईपटक टी-२० विश्वकप खेल्ने अवसर पायो।

रोहितकै नेतृत्वमा नेपालले पहिलोपटक टी-२० विश्वकप एसिया तथा पूर्वी एसिया–प्रशान्त क्षेत्र छनोटको उपाधि जितेको थियो। छोटो ढाँचाको क्रिकेटमा नेपाली टोलीको आक्रामक शैली र प्रतिस्पर्धात्मक क्षमतामा सुधार ल्याउन उनको कप्तानीले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।

त्यस्तै, नेपालले टेस्ट मान्यता प्राप्त वेस्ट इन्डिजविरुद्धको टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय शृङ्खलासमेत जित्यो। गत वर्ष सेप्टेम्बरमा भएको तीन खेलको उक्त शृङ्खला नेपालले २-१ ले आफ्नो पक्षमा पार्‍यो। विश्व क्रिकेटमा स्थापित टोलीविरुद्धको यो सफलता नेपाली क्रिकेटका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि थियो।

रोहितको कप्तानीको प्रभाव उनको नेतृत्वमा खेलेका खेलको सङ्ख्याबाट पनि देखिन्छ। उनले नेपाली राष्ट्रिय टोलीका लागि एकदिवसीय र टी-२० दुवै ढाँचामा गरी कुल १२२ खेलमा कप्तानी गरे। यो नेपाली क्रिकेटमा कुनै पनि खेलाडीले गरेको सर्वाधिक कप्तानी हो।

उनको नेतृत्वमा नेपालले ६३ एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेल्यो। तीमध्ये ३१ खेलमा नेपाल विजयी भयो भने ३० खेलमा पराजित भयो। दुई खेल बराबरीमा सकिए।

त्यस्तै, टी-२० अन्तर्राष्ट्रियमा रोहितले ५९ खेलमा नेपालको नेतृत्व गरे। उनको कप्तानीमा नेपालले ३३ खेल जित्दा २१ खेलमा पराजय बेहोरेको थियो। तीन खेल भने बराबरीमा सकिएका थिए।

यी तथ्याङ्कले रोहितको कप्तानीमा नेपालले प्रतिस्पर्धात्मक क्रिकेट खेल्न थालेको देखाउँछन्। विशेषगरी टी-२० मा जितको सङ्ख्या हारभन्दा उल्लेख्य रूपमा बढी रहनु उनको नेतृत्वको बलियो पक्षका रूपमा देखिन्छ।

रोहितले नेपाली एकदिवसीय टोलीको कप्तानी सम्हाल्दा उनी केवल २० वर्ष ७३ दिनका थिए। यति कम उमेरमै राष्ट्रिय टोलीको नेतृत्व सम्हाल्नु आफैंमा ठूलो चुनौती थियो।

एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा सर्वाधिक कान्छा कप्तानको सूचीमा रोहित अहिले पनि दोस्रो स्थानमा छन्। उनीभन्दा अगाडि अफगानिस्तानका राशिद खान छन्। राशिदले १९ वर्ष १६५ दिनको उमेरमा अफगानिस्तानको एकदिवसीय टोलीको कप्तानी सम्हालेका थिए।

कम उमेरमै राष्ट्रिय टोलीको नेतृत्व पाउँदा रोहितमाथि अपेक्षा र दबाब दुवै थियो। तर, समयसँगै उनले कप्तानीमा परिपक्वता देखाउँदै टोलीलाई महत्वपूर्ण सफलतासम्म पुर्‍याए।

रोहितको नेतृत्वबाट हटेसँगै नेपाली क्रिकेटले अब नयाँ कप्तानी संरचना अपनाएको छ। नेपाल क्रिकेट संघले टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय टोलीको कप्तानी दीपेन्द्रसिंह ऐरीलाई दिएको छ भने एकदिवसीय टोलीको नेतृत्व पुनः सन्दीप लामिछानेको हातमा पुगेको छ।

सन्दीप चार वर्षपछि नेपाली टोलीको कप्तानीमा फर्किएका हुन्। उनले यसअघि सन् २०२२ मा नेपालको नेतृत्व गरेका थिए। हालसम्म सन्दीपको कप्तानीमा नेपालले १४ एकदिवसीय र १८ टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलिसकेको छ।

यससँगै नेपाली क्रिकेटमा रोहितपछि नेतृत्वको नयाँ पुस्ताले जिम्मेवारी सम्हाल्ने क्रम सुरु भएको छ। दीपेन्द्र र सन्दीपमाथि अब रोहितले बनाएको आधारलाई अझ मजबुत बनाउने चुनौती हुनेछ।

रोहितको कप्तानी यात्रा भने केवल जित र हारको तथ्याङ्कमा सीमित छैन। कठिन परिस्थितिमा जिम्मेवारी सम्हालेर नेपाली टोलीलाई विश्वकप, एसिया कप र अन्तर्राष्ट्रिय शृङ्खलाका ऐतिहासिक अवसरसम्म पुर्‍याउनु उनको कप्तानीको ठूलो उपलब्धि हो।