काठमाडौं । भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच सोमबार द्विपक्षीय भेटवार्ता भएको छ। किर्गिस्तानको राजधानी बिस्केकमा जारी सांघाई सहयोग संगठन (एससीओ) को शिखर सम्मेलनका क्रममा दुई नेताबीच भेटवार्ता भएको हो।

भेटका क्रममा दुई देशबीचको आपसी सम्बन्ध, द्विपक्षीय सहकार्य तथा अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिबारे छलफल भएको बताइएको छ। विशेषगरी युक्रेनमा जारी युद्ध र त्यसले विश्वमा पारिरहेको प्रभावका विषयमा मोदीले आफ्नो धारणा राखेका थिए।

मोदीले रुस र युक्रेनबीच लामो समयदेखि जारी युद्ध तत्काल अन्त्य गरी शान्तिको बाटोमा अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनले युद्धका कारण मानव जीवनमा परेको असरप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै युद्धको प्रत्येक दिनले मानवतालाई थप पछाडि धकेलिरहेको बताएका छन्।

मोदीले भने, ‘म युक्रेन र रुसबीच जारी युद्ध अन्त्य गर्ने पक्षमा छु, किनकि युद्धका हरेक दिनले मानवतालाई पछाडि धकेलिरहेका छन्।’

उनले भारतले सुरुदेखि नै युक्रेन संकटको शान्तिपूर्ण समाधानको पक्षमा आफ्नो धारणा राख्दै आएको स्मरण गराए। भारतले युद्धको अन्त्यका लागि हुने हरेक शान्ति प्रयासलाई समर्थन गर्दै आएको र आगामी दिनमा पनि त्यस्तो प्रयासलाई निरन्तर समर्थन गर्ने मोदीको भनाइ थियो।

मोदीले युक्रेनको अवस्थाबारे यसअघि पनि पुटिनसँग पटकपटक छलफल भएको उल्लेख गर्दै दुई नेताबीच भएको अघिल्लो भेटवार्तालाई समेत स्मरण गरेका थिए। उनका अनुसार अघिल्लो भेटमा पुटिनले युक्रेनको अवस्थासहित सम्बन्धित विषयमा भारतलाई विस्तृत जानकारी गराएका थिए।

उनले भने, ‘हामीले सधैँ युक्रेन मुद्दामा छलफल गरेका छौँ। युक्रेनको अवस्थाबारे छलफल गरेका छौँ। जब हामी अन्तिमपटक भेटेका थियौँ, तपाईंले मलाई सबै मुद्दामा विस्तृत रूपमा जानकारी दिनुभएको थियो।’

भारतले शान्तिका लागि हुने प्रयासलाई निरन्तर समर्थन गर्ने स्पष्ट पार्दै मोदीले युद्धको अवस्थाबाट शान्तिको दिशातर्फ अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिए।

उनले भने, ‘युद्धका हरेक दिनले मानवतालाई पछाडि धकेल्छ भने शान्तितर्फ चालिएका हरेक कदमले नयाँ आशा सिर्जना गर्छ। हामीले अन्तहीन युद्धबाट युद्ध अन्त्यतर्फ जानुपर्छ। यो मानव कल्याणका लागि आवश्यक छ।’

मोदीले युक्रेन युद्धका कारण विश्वव्यापी रूपमा उत्पन्न मानवीय संकट, आर्थिक असर र अस्थिरताप्रति समेत संकेत गर्दै शान्ति स्थापनाका लागि निरन्तर संवाद र कूटनीतिक प्रयास आवश्यक रहेको धारणा राखेका छन्।

भेटका क्रममा मोदीले पुटिनको अघिल्लो भारत भ्रमणको पनि स्मरण गरेका थिए। उनले उक्त भ्रमणलाई सफल र अविस्मरणीय भन्दै त्यसले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताए।

मोदीले भने, ‘गत वर्ष तपाईंको भारत भ्रमण धेरै सफल र साँच्चै अविस्मरणीय रह्यो। हाम्रा लागि यो ठूलो सन्तुष्टिको कुरा हो।’

उनले भारत र रुसबीचको सम्बन्ध पछिल्लो समय थप उचाइमा पुगिरहेको दाबी गर्दै दुई देशका जनताको हितलाई केन्द्रमा राखेर सहकार्य अघि बढिरहेको बताए। दुवै देशले आफ्नो राष्ट्रिय हितलाई प्राथमिकतामा राख्दै सहकार्य गर्दै आएको र भविष्यमा पनि यही दृष्टिकोण दुई देशबीचको सम्बन्धको मार्गदर्शक सिद्धान्त बन्ने मोदीको भनाइ थियो।

उनका अनुसार भारत र रुसबीच राजनीतिक तथा कूटनीतिक सम्बन्धसँगै व्यापार, ऊर्जा, प्रविधि, सुरक्षा र अन्य क्षेत्रमा समेत सहकार्य विस्तार हुँदै गएको छ। आगामी दिनमा द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने दिशामा दुवै देशले काम गर्ने उनले बताए।

भेटका क्रममा मोदीले केही दिनपछि भारतले ब्रिक्स शिखर सम्मेलन आयोजना गर्न लागेको जानकारीसमेत पुटिनलाई गराएका थिए। उनले ब्रिक्स सम्मेलनमा सहभागी हुन रुसका राष्ट्रपति तथा उनको प्रतिनिधिमण्डललाई भारतमा स्वागत गर्न आफूहरू आतुर रहेको बताएका थिए।

मोदीले पुटिनलाई भने, ‘सबै भारतीय तपाईं र तपाईंको प्रतिनिधिमण्डललाई भारतमा स्वागत गर्न आतुर छन्। तपाईंको भ्रमणले हाम्रो द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउनेछ र ब्रिक्सभित्र संवाद तथा सहयोगलाई पनि मजबुत पार्नेछ।’

ब्रिक्सको आगामी सम्मेलनलाई विश्वव्यापी आर्थिक तथा राजनीतिक विषयमा छलफल गर्ने महत्वपूर्ण मञ्चका रूपमा लिँदै मोदीले यसबाट सदस्य राष्ट्रबीचको सहकार्य र संवाद थप विस्तार हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

जवाफमा रुसी राष्ट्रपति पुटिनले पनि रुस र भारतबीचको सम्बन्ध निरन्तर बलियो हुँदै गएकोप्रति खुसी व्यक्त गरे। उनले दुई देशबीच विकसित हुँदै गएको व्यावसायिक तथा मैत्रीपूर्ण सम्बन्धमा प्रधानमन्त्री मोदीको विशेष ध्यान र योगदान महत्वपूर्ण रहेको बताए।

पुटिनले भने, ‘रुस–भारत सम्बन्ध र हामीबीच विकसित व्यावसायिक र मैत्रीपूर्ण सम्बन्धमा तपाईंको विशेष ध्यानले योगदान पुर्‍याएको छ। यसका लागि म तपाईंप्रति धेरै आभारी छु।’

पुटिनले भारतसँगको सम्बन्धलाई रुसले उच्च प्राथमिकतामा राख्दै आएको संकेत गर्दै दुई देशबीचको सहकार्य आगामी दिनमा पनि निरन्तर अघि बढ्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

दुई नेताबीचको पछिल्लो भेटलाई रुस–भारत सम्बन्धका साथै युक्रेन युद्धको विषयमा भारतको शान्ति केन्द्रित कूटनीतिक भूमिकाका दृष्टिले समेत महत्वपूर्ण मानिएको छ। भारतले रुससँग आफ्नो परम्परागत सम्बन्ध कायम राख्दै युक्रेन युद्धको समाधान संवाद र कूटनीतिक माध्यमबाट खोजिनुपर्ने धारणा निरन्तर दोहोर्‍याउँदै आएको छ।

यस भेटवार्तामा मोदीले युद्ध अन्त्य र शान्ति स्थापनाको आवश्यकता स्पष्ट रूपमा उठाएसँगै भारतले युक्रेन संकटमा आफ्नो सन्तुलित कूटनीतिक धारणा कायम राखेको सन्देश दिएका छन्।