Author: nepal one

सिन्धुली, १७ फागुनः हरिहरपुरगढी गाउँपालिका–१ बसेरीमा आज साँझ चट्याङ लागेर तीनजना घाइते भएका छन् । एक जनाको अवस्था गम्भीर रहेको छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी उपरीक्षक गोविन्दराज काफ्लेका अनुसार हरिहरपुरगढी गाउँपालिका–१ निवासी ५२ वर्षीया सुकुमाया मोक्तान, ६५ वर्षीय महन्त रुम्बा र २६ वर्षीया फुलमाया रुम्बा घाइते हुनुभएको हो । घाइतेमध्ये सुकुमायाको अवस्था गम्भीर रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

घाइते महन्त र फुलमायाको स्थानीय मेडिकल गुर्जीमा उपचार भइरहेको बताउँदै प्रहरी उपरीक्षक काफ्लेले सुकुमायालाई थप उपचारका लागि हेटौँडा पठाइएको जानकारी दिनुभयो ।

जिल्लामा आज साँझ अचानक हावाहुरी, बर्सातसहित चट्याङ परेको थियो । जिल्लाका विभिन्न स्थानमा हावाहुरीबाट भएको क्षतिको विवरण भने प्राप्त नभएको उहाँले बताउनुभयो । 

यसैबीच, जिल्लामा आज साँझदेखि विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएको छ । हावाहुरीका कारण विभिन्न स्थानमा विद्युत्का तार र खम्बाहरूमा क्षति पुगेपछि सेवा अवरुद्ध भएको थियो । विद्युत् पुनः सञ्चालन गर्ने प्रयास भइरहेको विद्युत् वितरण केन्द्र सिन्धुलीले जनाएको छ ।

तेह्रथुम, १७ फागुनः मुलुकमा सङ्घीयता लागू भएसँगै बनेका तीन तहका सरकारमध्ये स्थानीय सरकारलाई नागरिकको घरआँगनको सरकारका रूपमा लिने गरिन्छ । नागरिकको सहज पहुँचमा रहेकाले स्थानीय तहलाई ‘घरआँगनको सरकार’को उपमा दिइएको हो । यो उपमालाई यहाँको छथर गाउँपालिकाले सार्थकता दिइरहेको छ ।

यस पालिकाले स्थानीय नागरिकको सुखदुःखमा साथ दिनेदेखि जनजीविकामा सहयोग पुर्‍याउनेलगायत कार्यक्रम ल्याएर स्थानीयलाई नजिकको सरकारको अनुभूति दिने गरी काम गरिरहेको छ । बालबालिका जीवन सुरक्षा कार्यक्रम, मलामी खाजा कार्यक्रम, ६० वर्षमाथिका एकल पुरुषलाई नगदसहितको सम्मान कार्यक्रम यसका उदाहरण हुन् । पालिकाले आर्थिक वर्ष २०७७/७८ बाटै मलामी खाजा कार्यक्रम, २०७८/७९ देखि सुरु गरेको ज्येष्ठ नागरिक एकल पुरुष सम्मान र चालु आवदेखि बालबालिका जीवन सुरक्षा कार्यक्रम सुरु गरेको हो । 

पछिल्लो समय सुरु गरिएको बालबालिका जीवन सुरक्षा कार्यक्रमअन्तर्गत सेवा क्षेत्रभित्रका नवजात शिशु जन्मिएदेखि नाबालिग नभएसम्म निकाल्न नमिल्ने गरी रु पाँच हजार जम्मा गर्ने गरिएको छ । शिशुको जन्मदर्ता, संरक्षकको नागरिकता र सम्बन्धित वडाको सिफारिसका आधारमा पालिकाले आवश्यक कागजात उपलब्ध गराउँछ । सोही कागजातका आधारमा पालिकाको सेवा केन्द्र शुक्रबारे बजारस्थित नबिल बैङ्कमा शिशुको मुद्धति खाता खोलेर उक्त रकम जम्मा गरिदिँदै आएको गाउँपालिकाका पञ्जीकरण शाखा प्रमुख रोशन कार्कीले बताउनुभयो । यस कार्यक्रमबाट हालसम्ममा ११ जना बालबालिका लाभान्वित भएका छन् ।

वडा नं ६ सुदापका भिमादेवी खड्काले सन्तान प्राप्तिको खुसियालीमा स्थानीय सरकारसमेत सामेल भएकाप्रति खुसी व्यक्त गर्नुभयो । यसरी पालिकाले नै खाता खोलेर रकम बचत गरिदिँदा अभिभावकमा सन्तानका लागि बचत गर्ने बानीको विकास हुने उहाँले बताउनुभयो । गत मङ्सिरमा जन्मिएको आफ्नो पहिलो सन्तानको पालिकाले खाता खोलेर जम्मा गरिदिएको रु पाँच हजारमा आफूले पनि हरेक महिना रु एक हजार जम्मा गर्दैै आएको खड्काले सुनाउनुभयो ।

गाउँपालिकाले ज्येष्ठ नागरिक एकल पुरुष सम्मान कार्यक्रमअन्तर्गत हरेक आवको अन्तिममा  ६० वर्षमाथि उमेर पुगेका एकल पुरुषलाई रु १२ हजार नगदसहित सम्मान गर्दै आएको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत अशोक पराजुलीले बताउनुभयो । गत आर्थिक वर्षमा यस्ता ५३ जना पुरुषलाई सम्मान गरिएको थियो । 

गाउँपालिका–५ नेर्तपाका ६४ वर्षीय खड्कबहादुर मादेनले पालिकाबाट आफूसँगै अन्य एकल पुरुषहरूले पनि सम्मान पाउँदा खुसी लागेको बताउनुभयो ।

गाउँपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७७/७८ देखि सुरु गरेको मलामी खाजा कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइरहेको छ । यस कार्यक्रमअन्तर्गत पालिकाभित्रका कुनै पनि व्यक्तिको मृत्युपश्चात् जनप्रतिनिधि र कर्मचारीहरू मृतकको घरमै पुगेर समवेदनासहित मलामी खर्चस्वरुप रु पाँच हजार प्रदान गर्ने गरिएको गाउँपालिकाले जनाएको छ । चालु आर्थिक वर्षमा ३३ मृतकका परिवारलाई समवेदनासहित मलामी खाजाबापतको रकम उपलब्ध गराइएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत पराजुलीले जानकारी दिनुभयो ।  ।

गाउँपालिका–५ डुम्ब्रेका जगतबहादुर लिम्बूले आफ्नो बुबाको मृत्युपश्चात् पालिका अध्यक्ष, वडा अध्यक्षसहितको टोलीले घरमै आएर समवेदनापत्रसहित मलामी खाजास्वरुप रु पाँच हजार प्रदान गरेको भन्दै प्रशन्नता व्यक्त गर्नुभयो । यसरी आफू पितृशोकमा परेको बेला स्थानीय सरकारका प्रतिनिधिबाट समवेदना प्रकट हुँदा आफ्नो पीडा हल्का भएको महसुस गरेको उहाँले सुनाउनुभयो । 

पालिकावासीलाई स्थानीय सरकार हामीसँगै छ भन्ने आभास दिलाउन र जनताको सुखदुःख दुवैमा सारथी बन्न यस्ता कार्यक्रम ल्याइएको गाउँपालिका अध्यक्ष सन्तवीर लिम्बू (सन्तोष)ले बताउनुभयो । भौतिक पूर्वाधार विकास, स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि, उद्यम, चेतना विकाससँगै यस्ता कार्यक्रमलाई पनि निरन्तरना दिँदै जाने उहाँको प्रतिबद्धता छ । 

हेटौँडा, १७ फागुनः मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका–६ खयरघारी मरुङगेमा गैँडाको आक्रमणबाट एक जना घाइते भएका छन् । आज दिउँसो घाँस काट्ने क्रममा सोही स्थानका ३५ वर्षीय रामदिनेश कुशवाह गैँडाको आक्रमणबाट घाइते हुनुभएको प्रहरीले जनाएको छ ।

स्थानीय मरुङगे तालस्थित ब्रह्मदेवी लामिदमार मध्यवर्ती सामुदायिक (खण्ड ग) वनमा घाँस काट्ने क्रममा आक्रमणबाट कुशवाह घाइते भएको मकवानपुर प्रहरीले जनाएको छ । उपचारका लागि उहाँलाई भरतपुर सरकारी अस्पताल पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

तिलाठी (सप्तरी), १७ फागुनः बैमौसममा परेको वर्षासँगैको असिना र हावाहुरीले मकै, गहुँलगायत कृषिउपज नष्ट गरेपछि यहाँका किसान चिन्तित बनेका छन् । केही दिनअघि आएको हावाहुरी र असिनापानीका कारण बाली नष्ट गरेपछि किसान चिन्तित बनेका हुन् ।

जिल्लाको हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिकाका–१ भारदहका फुलेन्द्र राउतले व्यापार छोडेर नौ बिघामा मकै र गहुँखेती गर्नुभएको थियो । हावाहुरी, वर्षा र असिनाले खेतमा लगाइएको अधिकांश बाली नष्ट गरेपछि आम्दानीको स्रोत के हुने भन्ने चिन्ता बढेको उहाँले बताउनुभयो । 

कृषि पेसाबाट आम्दानी गर्ने उद्देश्यले व्यापार छाडेर खेतीमा लागेको बताउँदै उहाँले गहुँखेतीमा रु एक लाख लगानी गरेको जानकारी दिनुभयो । “मकैमा लगाउँदा प्रतिकट्ठा ६० किलो खाद्य (बीउ) आवश्यक पर्दछ । करिब छ बिघा अर्थात् एक सय २० कट्ठामा सात हजार दुई सय किलो बीउ लागेको थियो, अन्य लगानी पनि छँदैछ”, राउतले भन्नुभयो । गहुँ फूल लाग्ने बेलामा झरेकाले फल्ने आशा नरहेको उहाँले बताउनुभयो । मकैमा पनि केही हुने हो वा होइन अन्योल रहेको उहाँको भनाइ छ ।

भारदहका अर्को किसान अशोक माझीले पनि डेढ बिघामा गहुँ र १० कट्ठामा मकै लगाउनुभएको छ । करिब ३६ प्रतिशत ब्याजदरमा गाउँमा रु एक लाख २० हजार ऋण लिएर खेती सुरु गरेको बताउँदै उहाँले बाली सबै नष्ट भएपछि ऋण कसरी तिर्ने भनेर चिन्ताले सताएको उल्लेख गर्नुभयो । 

“उब्जा भएपछि मकै बेचेर सबै ऋण तिरिदिन्छु र गहुँले आफ्नो परिवारलाई पुगेर केही आम्दानी पनि हुन्छ भने आशा थियो तर वर्षा र असिनाले सब सखाप गरिदियो”, माझीले भन्नुभयो, “अहिले त आफ्नो परिवारलाई खान पुग्ने उत्पादन भए हुन्थ्यो भन्ने कामना छ ।”

यहाँका वासुदेव लौगीको अवस्था पनि उस्तै छ । उहाँले पनि गाउँमा६० हजार ऋण लिएर एक बिघामा गहुँ र मकै खेती गर्नुभएको थियो । उहाँका अनुसार उब्जाको आश भने समाप्त भइसकेको छ । यसअघि असोजमा कोशीमा आएको बाढीले कृषकको मेहनत बगाएको थियो भने अहिलेको वर्षाले गहुँ, मकै र केराखेती नष्ट गरेको छ । 

यी तीनजना उदाहरण पात्र मात्र हुन् । हनुमाननगर कङ्कालिनी–१ का वडाध्यक्ष सुरेन्द्र मण्डलका अनुसार वर्षा र असिनाले भारदहका दुई सय बढी किसान प्रभावित बनेका छन् । उहाँले कृषकको अवस्था दयनीय रहेको भन्दै यस्ता विपद्का घटनाले उहाँहरूलाई थप पीडा दिने गरेको बताउनुभयो । 

वडाको बजेटबाट कृषकका लागि केही खास गर्न सक्ने अवस्था नरहेको भन्दै मण्डलले पीडित किसानको राहतका लागि प्रदेश र सङ्घ सरकारसँग आग्रह गरेको बताउनुभयो । उहाँले प्रदेश र सङ्घ सरकारले स्थानीय तहसँग समन्वय गरी पीडित किसानलाई राहत उपलब्ध गराउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।

जुम्ला-जुम्लामा शुक्रबारबिहानैदेखि हिमपात र हल्का वर्षा हुँदा यहाँका किसान खुसी भएका छन् । हरेक वर्ष हिउँदमा हिमपात हुने जिल्लामा यस वर्ष ढिलोगरी हिउँ परेको हो । उच्च ठाउँमा एक फिट जति हिउँ परेको पातारासी गाउँपालिका–१ का स्थानीयबासी मुनबहादुर एडीले जानकारी दिनुभयो ।

ढिलोगरी हिमपात भएपछि हिउँदै बाली लगाएर आकाशे पानीको पर्खाइमा रहेका किसान भने खुसी भएकाछन् । जिल्लामा यसवर्षको हिउँदेयामको पहिलो हिमपात हो । गएको असोज महिनादेखि पानी नपर्दा हिउँदे बाली सुक्दै गएका थिए । लामो समयपछि हिमपात भएपछि सुक्दै गएका हिउँदे बालीनालीलाई सहज भएको यहाँका किसान बताउँछन् ।

जिल्लाका आठवटै स्थानीय तहका धेरैजसो ठाउँमा सिँचाइ नहुने पाखो जमिन छ । जहाँ कृषकले आकासे वर्षादका भरले जौ गहुँ बाली लगाउने गर्दछन् ।  वर्षा नहुँदा कतिपय पाखोमा रहेको जमीन बाँझो रहेको छ ।  

अब हिउँसँगै पानीसमेत परेको छ । हिउँदे समयमा लगाएको, जौ गहुँलगायत नयाँ स्याउका बिरुवा लगाउन निकै सहज भएको हिमा गाउँपालिका–६ का  स्थानीय  किसान दुर्गा शाहीले बताउनुभयो । जिल्लामा स्याउ र ओखरका बिरुवा रोप्ने याम आएकाले हिउँले सहज हुने कृषि विकास कार्यालय जुम्लाका सूचना अधिकारी दिपकसिँह धामीको भनाइ छ ।  

जुम्लालगायत माथिल्लो कर्णालीमा हिमपात भएसँगै हवाई सेवा अवरुद्ध भएको छ । बिहानैदेखि वर्षा भएको थियो, अहिले हिमपात भइरहेकाले सदरमुकाम खलङ्गा बजारबाट चल्ने लामो तथा छोटा दुरीका सवारी साधन फाट्टफुट्ट चलेको तिला कर्णाली यतायातले जनाएको छ । गत २४ घण्टामा जिल्लामा ३३ मिलिमिटर वर्षा भएको हावापानी फिल्ड कार्यालय जुम्लाले जनाएको छ ।

महोत्तरी- मिथिला माध्यमिकी परिक्रमाका यात्रीका लागि यहाँका रात्रि पडावस्थल (विश्रामस्थल)मा स्वागतको तयारी थालिएको छ ।मिथिलाको महाकुम्भ भनिने १५ दिने परिक्रमा यात्रा बिहीबार सुरु भएको छ । यात्रीका लागि पडावस्थलमा भोजन, आवास, प्राथमिक स्वास्थ्योपचार र सुरक्षासहितका तयारी गरिएको हो । जिल्लाका मटिहानी, जलेश्वर, मडै, ध्रुवकुण्ड र कञ्चनवन क्रमशः चौथो, पाँचौँ, छैटौँ, सातौं र आठौँ दिनका रात्रि विश्रामस्थल रहँदै आएका छन् ।

धनुषाको मिथिलाविहारी–८ कचुरीस्थित मिथिलाविहारी मन्दिरबाट मिथिलाविहारीको प्रतिमा डोलामा राखी सुरु भएको यात्रा जनकपुरधाम–८ स्थित अग्निकुण्डको सुन्दर सदनबाट किशोरीजीको डोला लिँदै अघि बढेको छ । पहिलो दिन धनुषाको हनुमानगढीमा रात्रि विश्राम गरेको परिक्रमाको टोली आज दोस्रो दिन रात्रिबासका लागि भारतको मधुवनी जिल्लामा पर्ने कलना पुगेको छ ।

शनिबार मधुवनीकै फूलहर रात्रि बासपछि यात्री आइतबार मटिहानीबाट महोत्तरी प्रवेश गर्ने छन् । “हामी यात्रीको स्वागत, सत्कार र आवश्यक प्रबन्धमा जुटेका छौँ, परिक्रमा यात्रीको स्वागत हाम्रा लागि एक विशेष अवसर मानिदै आएको छ”, मटिहानीका नगरप्रमुख हरिप्रसाद मण्डल भन्नुहुन्छ, “यस कार्यमा नगरवासीले आफ्नो सामथ्र्य लुकाउँदैनन्, मन, वचन र कर्मबाट सबैले सहयोग गर्दै आएका छन् ।”

पडावस्थलमा सो दिन परिक्रमा मेलाको परम्परा रहँदै आएको छ । यात्रामा सहभागी हुन नसकेका सर्वसाधारण आफ्नो ठाउँमा आइपुगेको श्रीराम र सीताजीका प्रतिमा राखिएका डोलाको दर्शन गरेर पुण्यको कामना गर्छन् । मेलामा हजारौँ सर्वसाधारणको सहभागिता हुने हुँदा नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका अतिरिक्त स्थानीय स्वयंसेवक परिचालन गर्ने गरिएको उहाँले बताउनुभयो ।

महोत्तरीमा पर्ने रात्रि विश्रामस्थलहरु मटिहानी, जलेश्वर, महोत्तरी, बलवा र भङ्गाहासहित पाँचवटै स्थानीय तहमा यात्रीको सुविधा प्रबन्धका लागि सम्बन्धित स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, सामाजिक सङ्घसंस्था, व्यापारी र सर्वसाधारण समन्वय गरिरहेका छन् ।

नेपालतर्फ महोत्तरी र धनुषा एवं भारतको मधुवनी जिल्लाका केही भाग समेटिएको कुल एक सय ३३ किलोमिटर वृतभित्र माध्यमिकी यात्रा गरिन्छ । जसमध्ये नेपालतर्फ एक सय सात किलोमिटर र भारततर्फ २८ किमी दूरी रहेको छ । यात्राको मुख्य संयोजन स्थानीय तह, धार्मिक तथा सामाजिक सङ्घसंस्था र मठमन्दिरको समन्वयमा वृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास कोष (परिषद्)ले गर्दै आएको छ ।

झापा-विर्तामोडको कृषि थोक बजारमा बेच्न ल्याएको दुई क्विन्टल काउली र ब्रोकाउलीमा विषादीको अवशेष उच्च मात्रा फेला परेपछि नष्ट गरिएको छ । विर्तामोड–९ मा जग्गा ठेक्कामा लिएर तरकारी खेती गर्दै आएका भारतीय नागरिक पङ्कजकुमार रायले उत्पादन गरेर बजारमा पुर्याएको ती तरकारीमा कार्वानेट र अर्गानोफस्फेट विषादीको अवशेष अत्यधिक पाइएको विर्तामोड नगरपालिका कृषि शाखा प्रमुख राजेन्द्र कडरियाले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार काउलीमा ९६.५२ र ब्रोकाउलीमा ९५.१४ प्रतिशत विषादी अवेशष पाइएको थियो । कृषि थोक बजारमा बिक्रीका लागि ल्याइने हरेक तरकारीको विषादी परीक्षणबाट खान योग्य सावित भएपछि मात्र उपभोक्तालाई बिक्री गर्न दिइने प्रचलन रहेको छ ।

तरकारीको विषादी जाँच्नका लागि नेपाल सरकारको कृषि तथा पशुपंछी विकास मन्त्रालय अन्तर्गतको विषादी अवशेष द्रुत विश्लेषण इकाइ विर्तामोड मै सञ्चालनमा रहेको छ ।

“कृषि बजारमा पङ्कजकुमार रायले ल्याउनुभएको काउली र ब्रोकाउलीको परीक्षण गर्दा खान अयोग्य पुष्टि भयो,” कृषि शाखाका प्रमुख कडरियाले भन्नुभयो, “त्यसपछि हामीले उहाँले ल्याएको दुई सय केजी तरकारी नष्ट गर्यौँ ।”

नगरपालिकाको कृषि शाखाले आजै प्राविधिक टोली खटाएर विषादीको अवेशष अत्यधिक भेटाइएको भारतीय नागरिक रायको कृृषि फार्ममा अनुमगन गरेको छ । अनुगमन टोलीले उहाँको फार्मका काउली र ब्रोकाउली तत्काल बेच्न रोक लगाएको छ ।

अर्कोपटक विषादी अवशेषको चेकजाँच गर्दा खान योग्य सावित नभएसम्म फार्मका कुनै पनि तरकारी बोटबाट नटिप्न र बजारमा नलैजान निर्देशन दिइएको कडरियाले बताउनुभयो । 

अनुगमन टोलीमा जनप्रतिनिधि, कृषि प्राविधिक र नगर प्रहरी रहेको थियो । नगरपालिकाले रायको फार्ममा अर्कोपटक चेकजाँच गर्दा विषादीको मात्रा फेरी अत्याधिक देखिए त्यहाँ फलेका तरकारी बारीमै नष्ट गरिने जानकारी दिनुभएको छ ।

कुनै पनि तरकारीमा ३५ प्रतिशतभन्दा बढि बिषादीको अवशेष भेटिए खान अयोग्य मानिन्छ । कृषि शाखाका प्रमुख कडरियाका अनुसार विषादीको अवशेष ४५ प्रतिशतभन्दा माथि देखिए त्यस्तो तरकारीलाई तत्कालै नष्ट गरिने र ३५ देखि ४५ प्रतिशतसम्म अवशेष भेटिए केही दिन क्वारेन्टाइनमा राखेर पुनःजाँच गर्दा खान योग्य सावित भएपछि मात्र बिक्री गर्न दिइने बताउनुभयो ।

दमौली (तनहुँ), १६ फागुन : नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) ले बन्दीपुर गाउँपालिकाका सहिद, बेपत्ताका परिवार, पूर्वजनमुक्ति सेना, कम्युनिष्ट आन्दोलनमा सहयोग पु-याउनेलाई सम्मान गरेको छ ।

बन्दीपुर गाउँपालिका–२ खहरेमा आज आयोजित कार्यक्रममा गाउँपालिकाभित्रका दुई सय जनालाई सम्मान गरेको हो । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) मा आबद्ध भई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल स्थापनाको महाअभियानमा सहादत प्राप्त गरेका, बेपत्ता भएकाका परिवारलाई अभिनन्दन पत्रले सम्मान गरिएको केन्द्रका बन्दीपुर गाउँ कमिटी अध्यक्ष धु्रवप्रसाद लामिछानेले जानकारी दिनुभयो ।

पार्टीका केन्द्रीय सदस्य एवं गण्डकी प्रदेशसभामा माओवादी संसदीय दलका नेता हरिबहादुर चुमान, केन्द्रीय सदस्य एवं तनहुँ इन्चार्ज आशा कोइरालाले उहाँहरुलाई सम्मान गर्नुभएको थियो ।

त्यसक्रममा पार्टीका केन्द्रीय सदस्य चुमानले माओवादी आन्दोलनको जगमा सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना भएको र यसलाई संस्थागत गर्ने जिम्मेवारी माओवादीकै भएको बताउनुभयो । पार्टीका केन्द्रीय सदस्य कोइरालाले पार्टीले सहिद तथा बेपत्ता भएकाका परिवारलाई पार्टीले सधैँ सम्मान गर्ने बताउनुभयो ।