Author: nepal one

नोबेल पुरस्कार विजेता मुहम्मद युनुसले बिहीबार बङ्गलादेशको अन्तरिम सरकारको प्रमुखका रूपमा सपथ लिनुभएको छ । उहाँका लागि अब प्रमुख कार्य बङ्गलादेशमा शान्ति पुनःस्थापित गर्ने र हप्तौँको हिंसापछि नयाँ निर्वाचनको तयारी गर्नु रहेको छ । हप्तौँको हिंसामा विद्यार्थी कार्यकर्ताहरूले पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाको १५ वर्षको निरङ्कुश शासनविरुद्ध विद्रोहको नेतृत्व गरेका थिए ।

बङ्गलादेशका राष्ट्रपति मोहम्मद शाहबुद्दिनले राष्ट्रपति भवन ढाकामा विदेशी कूटनीतिज्ञ, नागरिक समाजका सदस्य, शीर्ष व्यापारीहरू र पूर्व विपक्षी दलका सदस्यहरूको उपस्थितिमा युनुसलाई मुख्य सल्लाहकारका रूपमा उहाँको भूमिकाको सपथ गराउनुभयो । मुख्य सल्लाहकार प्रधानमन्त्री पद बराबर हो । सपथ ग्रहण समारोहमा हसिनाको पार्टीका कुनै पनि प्रतिनिधि सहभागी थिएनन् ।  अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्मा मुख्यरूपमा नागरिक समाजका सदस्य र विद्यार्थी आन्दोलनका दुई नेतासहित १६ जनालाई सहभागी गराइएको छ ।

यो साता विद्यार्थी नेता, नागरिक समाजका प्रतिनिधि र सेनाबीच भएको छलफलमा मन्त्रिपरिषद्का सदस्य युनुसलाई अन्तरिम नेताका रूपमा चयन गरिएको थियो ।    सरकारी सेवामा आरक्षण प्रणालीको विरोधमा जुलाईमा सुरु भएको धेरै साताको अराजक प्रदर्शनपछि सोमबार हसिनाले पदबाट राजीनामा गर्नुभएको थियो । आलोचकहरूले आरक्षण प्रणालीले हसिनाको पार्टीसँग सम्बन्ध भएका मानिसको पक्ष लिएको बताएका थिए । 

बढ्दो हिंसाका बीच विद्यार्थीसहित तीन सयभन्दा बढीको मृत्यु भएपछि विरोध प्रदर्शन चाँडै नै हसिनाको १५ वर्षको शासनका लागि ठूलो चुनौती बन्यो । 

सन् २००६ मा नोबेल शान्ति पुरस्कार प्राप्त गर्नुभएका युनुस उहाँलाई अन्तरिम भूमिका निर्वाह गर्नका लािग चयन गर्दा २०२४ ओलम्पिकका लािग फ्रान्सको राजधानी पेरिसमा हुनुहुन्थ्यो । उहाँ कडा सुरक्षाबीच ढाका विमानस्थलमा बिहीबार स्वदेश फर्कनुभयो । 

आफ्नो आगमनपछिको पहिलो टिप्पणीमा उहाँले आफ्नो प्राथमिकता व्यवस्था पुनःस्थापना गर्नु रहेको बताउनुभयो । “बङ्गलादेश एउटा परिवार हो, हामीले यसलाई एकजुट गर्नुपर्छ”, उहाँले विद्यार्थी नेताहरूसँग भन्नुभयो, “यसको सम्भावना अपार छ ।”

बुधबार पेरिसमा युनुसले शान्ति र सबै पक्षपातपूर्ण हिंसा अन्त्य गर्न आह्वान गर्नुभएको थियो । 

यसैबीच एएफपीका अनुसार युनुसको मन्त्रिमण्डलमा एक दर्जनभन्दा धेरै सदस्यले सपथ लिएका छन् । उनीहरू मन्त्री नभएर सल्लाहकारको पदमा छन् । 

सल्लाहकार सदस्यहरूमा स्टुडेन्ट्स अगेन्स्ट डिस्क्रिमिनेसन ग्रुपका शीर्ष नेताहरू नाहिद इस्लाम र आसिफ महमुद हुनुहुन्छ । उहाँहरूले हप्तौँ लामो विरोध प्रदर्शनको नेतृत्व गर्नुभएको थियो । 

अन्यमा पूर्वविदेशसचिव तौहिद हुसेन र पूर्वमहान्यायाधिवक्ता हसन आरिफ हुनुहुन्छ । पुरस्कार विजेता पर्यावरण वकिल सैयदा रिजवाना हसन र कानूनका शीर्ष प्राध्यापक तथा लेखक आसिफ नजरुलले पनि पद तथा गोपनीयताको सपथ लिनुभएको छ । 

प्रमुख मानवाधिकार कार्यकर्ता आदिलुर रहमान खानले पनि सल्लाहकारका रूपमा सपथ लिनुभएको छ । उहाँलाई हसिना सरकारले दुई वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो ।

युक्रेनले चाँडै नै रुसी खाडलहरूमा जासुसी गर्ने वा बारुदी सुरुङ पत्ता लगाउने जस्ता खतरनाक मिसनका लागि सैनिकहरूको स्थानमा रोबोट कुकुरहरूलाई आफ्नो अग्रिम पङ्क्तिमा परिचालन गर्न सक्छ ।

युक्रेनको अज्ञात स्थानमा भएको प्रदर्शनमा मोडल ‘ब्याड वन’ भनेर चिनिने धातुको कुकुर उसको अपरेटरले पठाएको आदेशअनुसार उभियो, झुक्यो, दौडियो र कुद्यो ।  यसका निर्माताहरूका अनुसार गुपचुप रहने र फुर्तिला यी कुकुरहरू रुसी आक्रमणलाई पछाडि धकेल्न जनशक्तिको अभाव भएको युक्रेनी सेनाका लागि अग्रपङ्क्तिमा अमूल्य सहयोगी बन्न सक्छन् ।

जमिनमा तल पत्ता लगाउन मुस्किल हुनाले रोबोट कुकुरले थर्मल इमेजिङ प्रयोग गरेर शत्रुका खाडलहरू वा युद्ध क्षेत्रमा भवनहरूभित्र निरीक्षण गर्न सक्छन् । 

“हामीसँग निगरानी सैनिक छन् जसलाई सर्वेक्षण मिसनमा पठाइन्छ, उनीहरू प्रायः धेरै उच्च प्रशिक्षित हुन्छन्, अत्यन्त अनुभवी मानिस सधैँ जोखिममा हुन्छन्”, सैन्य उपकरण उपलब्ध गराउने बेलायती कम्पनीमा काम गर्ने तथा आफूलाई ‘युरी’ बताउने अपरेटरले भने, “यी कुकुरहरूले सैनिकहरूका लागि जोखिमलाई सीमित गर्दछन् र परिचालन क्षमतालाई बढाउँछन्, यो कुकुरको प्रमुख कार्य हो ।”

‘ब्याड टु’ का रूपमा चिनिने अर्को उन्नत मोडललाई सुरक्षाका कारण देखाउन सकिएन । प्रदर्शनमा प्रयोग गरिएको उपकरणमा भएको बेट्रीले यसलाई दुई घन्टासम्म चलाउन सक्छ । 

बारुदी सुरुङ वा तात्कालिक विस्फोटक उपकरणहरू पत्ता लगाउन उपयोगी यी रोबोट कुकुरलाई सात किलोसम्मको गोलाबारुद वा औषधिहरू युद्धको मैदानमा तातो स्थानहरूमा लैजान पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । 

“हामीले युुक्रेनमा कति यस्ता कुकुरलाई तैनाथ गर्यौँ म भन्न सक्तिनँ”, युरीले भने, “तर यसले अपरेसनमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ र सैनिकहरूको सुरक्षामा वृद्धि गर्नेछ ।”   उनका अनुसार यदि रोबोट कुकुर रुसीको हातमा पर्यो भने आपत्कालीन स्वीचले अपरेटरलाई यसका सबै तथ्याङ्क मेटाउन अनुमति दिनेछ ।

भारतले बङ्गलादेशका जनताको हित नयाँदिल्लीका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण रहेको बताएको छ । भारत बङ्गलादेशमा तीव्र हिंसा र शेख हसिनाको राजीनमापछि ‘विकसित’ स्थितिप्रति चिन्तित रहेको उल्लेख गर्दै विदेश मन्त्रालयले बङ्गलादेशमा कानून–व्यवस्था शीघ्र बहाली हुने अपेक्षा गरेको बताएको छ । यो बङ्गलादेशका साथै सम्पूर्ण क्षेत्रको हितमा रहेको मन्त्रालयको भनाइ छ ।

“परिस्थिति विकास हुँदैछ... आज साँझ अन्तरिम सरकारको सपथ ग्रहण हुनेछ”, विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रणधीर जयसवालले बिहीबार साप्ताहिक पत्रकार सम्मेलनमा भन्नुभयो, “त्यसैले एक पटक ती कुराहरू भइसकेपछि म के कुरामा जोड दिन चाहन्छु भने जहाँसम्म हामी, भारत सरकार, भारतका जनताको कुरा छ भारत चिन्तित छ, हाम्रा लागि बङ्गलादेशका जनताको हित सर्वोपरि छ ।”

बङ्गलादेशमा भारतीय कूटनीतिक मिसनहरूको अवस्थाबारे सोधिएको प्रश्नमा मन्त्रालयले गैर–आवश्यक कर्मचारी र उनीहरूको परिवारलाई परिस्थितिका बीच फिर्ता बोलाइएको भन्दै कानून र व्यवस्था पूर्ण रूपमा बहाली भएपछि सामान्य कामकाज सुरु हुने बताएको छ । 

बङ्गलादेशमा अल्पसङ्ख्यकहरूको अवस्थालाई उल्लेख गर्दै विदेश मन्त्रालयले स्थितिको अनुगमन गरिरहेको बताएको छ । साथै मन्त्रालयले अल्पसङ्ख्यकहरूको सुरक्षा र कल्याण सुनिश्चित गर्न समूह र सङ्गठनहरूले चालेका कदमहरूको स्वागत गरेको छ ।

दुई स्वास्थ्य विशेषज्ञले बुधबार ओलम्पिक आयोजकहरूलाई कोका–कोलासँगको सम्बन्ध तोड्न आग्रह गरेका छन् ।

उनीहरूले ठूलो रकमको प्रायोजन सम्झौताले अमेरिकी कम्पनी कोका–कोलालाई अस्वस्थकर चिनीयुक्त पेय पदार्थहरू ‘स्पोर्टसवास’ गर्न अनुमति दिने बताएका छन् । राष्ट्र, व्यक्ति, समूह, निगम वा सरकारले प्रतिष्ठामा सुधार ल्याउन खेलको उपयोग गर्ने अभ्यासलाई वर्णन गर्न स्पोर्ट्सवास शब्दको प्रयोग गर्छन् ।

यद्यपि अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीले कोका–कोलासँगको साझेदारीमा अविश्वसनीय रूपमा गर्व रहेको बताएको छ । कम्पनीले भने चिनीरहित पेयपदार्थ पनि उपलब्ध गराएको बताएको छ ।

पेरिस खेलमा प्रशंसकहरूले प्रयोग गर्ने प्लास्टिकको बोतलको मात्रालाई लिएर पर्यावरणीय कार्यकर्ताहरूले आलोचना गरेपछि स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूको उक्त आग्रह आएको हो ।

फ्रान्सको राजधानीमा हुने प्रतियोगितामा कोका–कोलाको सर्वव्यापी फिजी पेयहरूको विज्ञापन समावेश छ । कोका–कोलाले सन् १९२८ देखि ओलम्पिकलाई प्रायोजन गर्दै आएको छ ।

तर विश्वव्यापी स्वास्थ्य समूह भाइटल स्ट्राटिजिजका ट्रिस कोटर र सान्ड्रा मुलिनका अनुसार यी चिनीयुक्त पेय पदार्थहरूले ‘थोरै वा कुनै पोषण मूल्य प्रदान गर्दैनन्’ र त्यस्ता अस्वस्थकर उत्पादनहरूलाई प्रवर्द्धन गर्न खेलमा कुनै स्थान छैन ।

चिनीयुक्त पेय पदार्थहरू मोटोपना, मधुमेह, उच्च रक्तचाप र हृदय रोगसहित विश्वभरका मानिसहरूलाई असर गर्ने गम्भीर स्वास्थ्य समस्याहरूको एक मुख्य चालक भएको दुवै जनाले बिएमजे ग्लोबल हेल्थ जर्नलमा टिप्पणीमा लेख्नुभएको छ ।

कोका–कोलाका उत्पादनहरूले विश्वव्यापी प्लास्टिक प्रदूषण, हरितगृह ग्यास उत्सर्जन र ठूलो मात्रामा पानीको प्रयोगमा पनि योगदान पु¥याउने उहाँहरूले बताउनुभयो ।

“कोका–कोलासँगको सम्बन्धलाई निरन्तरता दिएर ओलम्पिक आन्दोलनले खराब पोषण, वातावरणीय ह्रास र जलवायु परिवर्तनको विश्वव्यापी महामारीलाई तीव्र पार्ने जोखिम छ”, लेखकहरूले लेख्नुभएको छ, “अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आइओसी) ले खेलाडी, दर्शक र पृथ्वीको हितमा कोका–कोलासँग सम्बन्ध तोड्ने समय आएको छ ।”

आइओसीले भने चिसो पेय कम्पनीसँगको आफ्नो साझेदारीको बचाउ गरेको छ ।

“हामीलाई कोका–कोला कम्पनीसँगको करिब एक सय वर्षको साझेदारीमा अविश्वसनीय रूपमा गर्व छ”, आइओसीका टेलिभिजन तथा मार्केटिङ सेवा प्रबन्ध निर्देशक एनी–सोफी भौमार्डले दैनिक पत्रकार सम्मेलनमा भन्नुभयो, “आइओसीको दृष्टिकोणमा कोकले खेलाडीका परिवार र प्रशंसकहरूलाई समर्थन गर्न जिम्मेवार दृष्टिकोण अपनाइरहेको छ र खेलहरूको आयोजनामा अभिन्न भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ ।”

कोका–कोलाले पेरिस खेलहरूमा पानी, चिया, कफी र जुस पनि उपलब्ध गराउने एक विज्ञप्तिमा बताएको छ ।

“कूल पेय कम्पनीका रूपमा हामी थपिएको चिनीलाई दैनिक क्यालोरीको १० प्रतिशतमा सीमित गर्ने सिफारिसलाई समर्थन गर्छौं र थप गरिएको चिनीलाई घटाएर र उपभोक्ताहरूको बढ्दो स्वादहरू पूरा गर्न नवीन उत्पादनहरू प्रस्तुत गरेर हाम्रो उत्पादन दायरालाई निरन्तर अनुकूल बनाउने छौँ”, कम्पनीले विज्ञप्तिमा भनेको छ ।

सन् २०२० मा कोका–कोला कम्पनीले ओलम्पिकको प्रायोजनलाई कम्तीमा सन् २०३२ सम्म बढाउनका लागि कथित रूपमा तीन अर्ब डलरको संयुक्त सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो ।

गत वर्ष कोका–कोलाले नाइकी जस्ता स्पोर्टवेयर कम्पनीसहित अन्य कुनै पनि ब्रान्डको तुलनामा धेरै खेल प्रायोजन प्राप्त गरेको कोटर र मुलिनले उल्लेख गर्नुभएको छ ।

“यो रणनीति अस्वस्थकर उत्पादनलाई ‘स्पोर्टसवास’ गर्न स्वर्ण पदकको अवसरमा परिणत हुन्छ”, उहाँहरूले लेख्नुभएको छ ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले देशहरूलाई गुलियो–मिठो पेय पदार्थहरूमा कर लगाउन आह्वान गरेको छ ।

ओलम्पिक खेल सुरु हुनुअघि ‘किक बिग सोडा आउट अफ स्पोर्ट’ नामक आह्वान सुरु गरिएको छ । यसमा एक लाख नौ हजारभन्दा धेरैको हस्ताक्षर छ र यसलाई विश्व मोटोपना महासङ्घलगायत धेरै सार्वजनिक स्वास्थ्य संस्थाहरूले समर्थन गरेका छन् ।

वातावरणीय गैरसरकारी संस्थाहरूले पेरिस खेलहरूमा पेय पदार्थहरू प्रदान गर्न प्रयोग गरिएको प्लास्टिकको मात्राको पनि आलोचना गरेका छन् ।

कोका–कोला कम्पनीले मे महिनामा ओलम्पिकमा प्रदान गरिने एक करोड ८० लाख रिफ्रेसमेन्टमध्ये १० वटा एकल प्रयोग प्लास्टिकबिना हुने बताएको थियो ।

कम्पनीले फेन्टा, स्प्राइट र कोका–कोलाका बोतलहरूलाई ओलम्पिक स्थलहरूमा पुनः प्रयोज्य कपहरूमा पस्किएको थियो । केही मानिसका अनुसार यो अभ्यास ओलम्पिक खेलको इतिहासमा सबैभन्दा हरियो बन्ने प्रतिज्ञाको विपरीत छ ।

प्लास्टिकको प्रयोगलाई सीमित गर्न करिब सात सय ड्रिङ्क फाउन्टेन तैनाथ गरिएको छ ।

सन् २०१२ को लन्डन खेलकुदको तुलनामा यस वर्षको पेरिस खेलले अझै पनि एकल प्रयोग हुने प्लास्टिकलाई ५० प्रतिशतले कटौती गर्ने लक्ष्य हासिल गर्नुपर्ने आयोजकहरूले बताएका छन् ।