काठमाडौं। फिफा विश्वकप २०२६ सुरु हुनै लाग्दा आयोजक देश अमेरिकाको भिसा नीति र प्रवेश प्रक्रियालाई लिएर गम्भीर विवाद उत्पन्न भएको छ।

खेलाडी, रेफ्री, टोली अधिकारीदेखि लिएर हजारौं समर्थकसमेत भिसा ढिलाइ, लामो सोधपुछ तथा प्रवेश अस्वीकृतजस्ता समस्याबाट प्रभावित भएका हुन्।

संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोले संयुक्त रूपमा आयोजना गर्न लागेको यस विश्वकपलाई ऐतिहासिक मानिँदै गर्दा पछिल्ला घटनाले प्रतियोगिताको व्यवस्थापन र मानवीय पहुँचबारे प्रश्न उठाएको छ।

रेफ्रीदेखि खेलाडीसमेत प्रभावित

विवादको प्रमुख घटना सोमाली रेफ्री ओमर आर्टानसँग सम्बन्धित रहेको छ। उनी विश्वकप इतिहासमै खेल सञ्चालन गर्ने पहिलो सोमाली रेफ्री बन्ने तयारीमा थिए। तर वैध भिसा र आवश्यक कागजात हुँदाहुँदै पनि उनलाई मियामी विमानस्थलमा प्रवेश अनुमति नदिइएपछि उनी इस्तानबुल हुँदै स्वदेश फर्किन बाध्य भए।

अमेरिकी गृह सुरक्षा विभागले ‘सुरक्षा जाँचसम्बन्धी चिन्ता’ का कारण उनलाई प्रवेश अयोग्य ठहर गरेको जनाएको छ। उनी फिफाले चयन गरेका ५२ रेफ्रीमध्ये एक थिए।

त्यसैगरी, इरानको राष्ट्रिय टोली पनि भिसा प्रक्रियामा ढिलाइका कारण प्रभावित भएको छ। टोलीका खेलाडीहरूले प्रतियोगिता सुरु हुनुभन्दा करिब १० दिनअघि मात्र भिसा पाएका थिए भने केही प्रशासनिक सदस्यलाई भने प्रवेश अनुमति दिइएको छैन। यस कारण इरानले आफ्नो प्रारम्भिक प्रशिक्षण शिविर एरिजोनाबाट मेक्सिकोको टिजुआनामा सार्नुपरेको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूले भने इरानी टोलीलाई खेलको दिन मात्र सीमित समयका लागि प्रवेश अनुमति दिने व्यवस्था गरिएको जनाएका छन्।

इराकका स्टार स्ट्राइकर अयमेन हुसेनलाई शिकागोस्थित ओ’हेयर विमानस्थलमा करिब सात घण्टा लामो सोधपुछमा राखिएको घटना पनि सार्वजनिक भएको छ। उनको मोबाइल फोनसमेत जाँच गरिएको बताइएको छ। पछि उनलाई प्रवेश दिइए पनि टोलीका एक फोटोग्राफरलाई भने लामो सोधपुछपछि अमेरिका प्रवेश गर्न रोकिएको थियो।

इराक ४० वर्षपछि पहिलोपटक विश्वकपमा फर्किएको सन्दर्भमा यो घटना विशेष रूपमा चर्चामा आएको छ।

यस्तै, हाइटीका मिडफिल्डर वुडेन्स्की पियरेले भिसा ढिलाइका कारण अभ्यास खेल नै गुमाउनुपरेको छ। उनी अन्तिम समयमा मात्र भिसा पाएर अमेरिका प्रवेश गर्न सफल भएका थिए।

स्विस फरवार्ड ब्रेल एम्बोलोलाई पनि पुरानो कानुनी मुद्दाका कारण भिसा प्रक्रियामा समस्या आएको थियो। पछि दूतावाससँगको छलफलपछि मात्र उनलाई यात्रा अनुमति दिइएको हो।

समस्या केवल खेलाडीमा सीमित छैन। मोरक्को, स्कटल्यान्ड लगायत विभिन्न देशका हजारौं समर्थकले टिकट, होटल र हवाई टिकट बुक गरिसकेपछि पनि भिसा अस्वीकृत वा ढिलाइका कारण यात्रा गर्न नसक्ने अवस्था आएको गुनासो गरेका छन्।

यसले विश्वकपलाई लिएर तयार गरिएको पर्यटन र आर्थिक अपेक्षामा समेत असर पर्ने आशंका गरिएको छ।

घटनाक्रमबारे मानवअधिकारकर्मी तथा अध्यागमन विज्ञहरूले अमेरिकी भिसा नीतिको आलोचना गरेका छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघका मानवअधिकार उच्चायुक्त भोल्कर टर्कले समेत अमेरिकी अध्यागमन प्रणालीबारे ‘गम्भीर पुनर्विचार’ आवश्यक रहेको टिप्पणी गरेका छन्।

विशेषज्ञहरूले खेलकुदजस्तो विश्वव्यापी आयोजनामा प्रवेश प्रक्रियाले बाधा पुर्‍याउनु उचित नहुने तर्क गरेका छन्।

फिफाका अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले भने फिफा सरकारको अध्यागमन नीतिमा हस्तक्षेप गर्न नसक्ने स्पष्ट पारेका छन्। उनका अनुसार फिफाले समस्या समाधानका लागि सहजीकरण गर्न सक्छ तर राष्ट्रिय सुरक्षा र भिसा निर्णय सरकारको अधिकार क्षेत्रभित्र पर्छ।

उनले भनेका छन्, ‘हामी समाधान खोज्ने प्रयास गर्छौं, तर सरकार वा सुरक्षा निकायलाई निर्देशन दिने अवस्था हाम्रो होइन।’

फिफाको २०१७ को बोली दस्तावेजमा आयोजक राष्ट्रहरूले गैरभेदभावपूर्ण भिसा प्रक्रिया सुनिश्चित गर्नुपर्ने उल्लेख भए पनि सुरक्षा नीतिलाई प्राथमिकता दिने प्रावधान पनि समावेश छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिका–इरान तनाव, कडा अध्यागमन नीति र सुरक्षा जाँचका कारण विश्वकप केवल खेलकुद प्रतियोगिता नभई भूराजनीतिक तनावको प्रतिबिम्बजस्तो देखिन थालेको छ।

विश्वकप सुरु हुनुअघि नै देखिएका यी घटनाले खेलाडी, समर्थक र आयोजक सबैलाई चुनौतीपूर्ण वातावरणतर्फ धकेलेको टिप्पणी गरिएको छ।