काठमाडौं। अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको द्वन्द्वका कारण होर्मुज जलघाँटी आसपासका समुद्री क्षेत्रमा फसेका ११ हजारभन्दा बढी नाविकको उद्धार प्रक्रिया सुरु गरिएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघअन्तर्गतको अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री संगठन (आईएमओ) ले विभिन्न देश र समुद्री उद्योगसँगको समन्वयमा उद्धार अभियान अघि बढाएको जनाएको हो।

द्वन्द्वका कारण विश्वकै व्यस्त समुद्री व्यापारिक मार्गमध्ये एक मानिने होर्मुज जलघाँटीमा जहाजहरूको आवागमन प्रभावित भएपछि हजारौं नाविक लामो समयदेखि जहाजमै अलपत्र परेका थिए। उनीहरूको सुरक्षा, आपूर्ति तथा स्थानान्तरणलाई प्राथमिकतामा राख्दै बहुपक्षीय उद्धार योजना कार्यान्वयनमा ल्याइएको हो।

उद्धार अभियानमा अमेरिका, इरान, खाडी क्षेत्रका तटीय राष्ट्रहरू तथा अन्तर्राष्ट्रिय शिपिङ कम्पनीहरू सहभागी रहेका छन्। यससँगै होर्मुज जलघाँटी हुँदै सञ्चालन हुने व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्न विशेष सुरक्षा संयन्त्रसमेत सक्रिय बनाइएको बताइएको छ।

पछिल्ला महिनाहरूमा मध्यपूर्वमा बढेको तनावका कारण समुद्री यातायातमा गम्भीर असर परेको थियो। तेल तथा अन्य व्यापारिक सामग्री बोकेका सयौं जहाजहरू जोखिमका कारण प्रतीक्षारत अवस्थामा रहेका थिए। यसले विश्व आपूर्ति श्रृंखला र ऊर्जा बजारमा समेत प्रभाव पारेको थियो।

गत साता अमेरिका र इरानबीच तनाव कम गर्ने उद्देश्यले अन्तरिम समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएपछि समुद्री सुरक्षासम्बन्धी विषयमा केही प्रगति भएको देखिएको छ। यद्यपि, दुवै पक्षबीच अझै केही महत्वपूर्ण विवादित मुद्दा समाधान हुन बाँकी रहेको अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक स्रोतहरूले जनाएका छन्।

अमेरिकी पक्षले उक्त समझदारीमा इरानको आणविक कार्यक्रममाथि अन्तर्राष्ट्रिय निगरानी सुनिश्चित गर्ने व्यवस्था समावेश रहेको दाबी गरेको छ। यसअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सीमार्फत अनुगमन प्रणालीलाई पुनः सक्रिय बनाउने विषयमा सहमति खोजिएको बताइएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार होर्मुज जलघाँटीमा सामान्य अवस्था फर्किन थालेसँगै विश्व ऊर्जा बजारमा देखिएको दबाब केही कम हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विश्वको ठूलो हिस्सा कच्चा तेल यही मार्ग हुँदै निर्यात हुने भएकाले यहाँको स्थिरता अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ।