काठमाडौं। निकोलस केज र बेन किङ्सले अभिनित दोस्रो विश्वयुद्धमा आधारित फिल्म ‘फोर्टिट्युड’को अनइन्क्रिप्टेड मास्टर कपी रहेको हार्ड ड्राइभ नेटफ्लिक्सको लस एन्जलसस्थित कार्यालयबाट हराएपछि फिल्मका निर्माताले कम्पनीविरुद्ध १० करोड ५० लाख अमेरिकी डलर क्षतिपूर्तिको माग गर्दै मुद्दा दायर गरेका छन्।

फिल्मका निर्माता तथा पटकथा लेखक स्विट्जरल्यान्डका व्यवसायी साइमन अफ्रामले बुधबार नेटफ्लिक्सविरुद्ध मुद्दा दायर गरेका हुन्। करिब ४ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर लगानीमा निर्माण भएको भनिएको ‘फोर्टिट्युड’लाई प्री–प्रोडक्सनदेखि छायांकन पूरा हुँदासम्म करिब सात वर्ष लागेको थियो। फिल्मको निर्देशन साइमन वेस्टले गरेका हुन्।

मुद्दाको केन्द्रमा फिल्मको डिजिटल सिनेमा प्याकेज (डीसीपी) फाइल रहेको हार्ड ड्राइभ हराएको घटना छ। फिल्मको प्रदर्शन अधिकार खरिद गर्ने वा नगर्ने निर्णयका लागि गत जुनमा फिल्मका एक सह–निर्माताले डीसीपी फाइल नेटफ्लिक्सको लस एन्जलसस्थित कार्यालयमा बुझाएका थिए।

उजुरीका अनुसार, नेटफ्लिक्सले फिल्म हेरेर प्रदर्शन अधिकारबारे निर्णय गर्नका लागि उक्त फाइल कार्यालयमा राख्न आग्रह गरेको थियो। तर, केही समयपछि सह–निर्माता फिल्म फिर्ता लिन नेटफ्लिक्सको कार्यालय पुग्दा कम्पनीबाट अपेक्षित प्रतिक्रिया पाएनन्।

फिल्मको फाइल फिर्ता लिन लगातार प्रयास गर्दा पनि एक साताभन्दा बढी समयसम्म स्पष्ट जानकारी नदिइएको र त्यसपछि मात्र नेटफ्लिक्सले इमेलमार्फत कार्यालयबाट केही हार्ड ड्राइभ चोरी भएको जानकारी गराएको उजुरीमा उल्लेख छ।

नेटफ्लिक्सका ओरिजिनल फिल्मतर्फका निर्देशक सिन बर्नीले सह–निर्मातालाई पठाएको इमेलमा कम्पनीको कार्यालयबाट धेरैवटा ड्राइभ चोरी भएको र घटनाबारे सुरक्षा टोलीले अनुसन्धान गरिरहेको उल्लेख गरेका थिए। उनले कम्पनीका लागि यस्तो घटना पहिलो अनुभव भएको बताएका थिए।

फिल्मको मास्टर कपी अनइन्क्रिप्टेड अवस्थामा रहेको विषयले विवादलाई थप गम्भीर बनाएको छ। सामान्यतया रिलिज नभएका फिल्मका फाइलहरू सुरक्षाका लागि इन्क्रिप्टेड डीसीपीमार्फत आदानप्रदान गरिन्छन्। त्यस्ता फाइललाई पासवर्ड वा ‘की डेलिभरी म्यासेज’ (केडीएम) प्रणालीमार्फत मात्र खोल्न मिल्ने व्यवस्था हुन्छ।

नेटफ्लिक्सले भने उद्योगमा प्रचलित सुरक्षात्मक उपाय नअपनाई फिल्म डेलिभर गरिएको अवस्थामा त्यसबाट उत्पन्न जोखिमका लागि कम्पनी जिम्मेवार हुन नसक्ने बताएको छ।

कम्पनीले जारी गरेको वक्तव्यमा रिलिज नभएका फिल्मको सुरक्षा अत्यन्त संवेदनशील विषय भएको उल्लेख गर्दै उद्योगमा प्रचलित सुरक्षा प्रणालीबिना सामग्री उपलब्ध गराइएपछि त्यसको जोखिम नेटफ्लिक्समाथि मात्र थोपर्न नमिल्ने तर्क गरेको छ।

तर अफ्रामको मुद्दामा भने फिल्मको डीसीपी फाइल कसरी उपलब्ध गराउने भन्ने विषयमा नेटफ्लिक्सकै निर्देशन पालना गरिएको दाबी गरिएको छ। उजुरीका अनुसार सह–निर्माताले डीसीपी फाइल अनइन्क्रिप्टेड रहेको जानकारी नेटफ्लिक्सलाई दिएका थिए।

साथै, फिल्मको स्क्रिनिङ सकिएपछि फाइल डिलिट गर्नसमेत अनुरोध गरिएको थियो। तर, फाइल सुरक्षित रूपमा भण्डारण गर्नुको सट्टा नेटफ्लिक्सको कार्यालयको डेस्कमा राखिएको र त्यहीँबाट हार्ड ड्राइभ चोरी भएको हुन सक्ने अफ्रामको दाबी छ।

अफ्रामले दायर गरेको मुद्दामा नेटफ्लिक्सको लापरवाहीका कारण फिल्मको विशिष्टता जोखिममा परेको र त्यसबाट यसको सम्भावित बजार मूल्यमा ठूलो क्षति पुग्न सक्ने दाबी गरिएको छ।

फिल्म अझै सार्वजनिक नभएकाले यसको कथावस्तु, दृश्य तथा अन्य सामग्री अनधिकृत रूपमा बाहिरिएमा फिल्मको व्यावसायिक सम्भावनामा असर पर्न सक्ने निर्माता पक्षको तर्क छ।

मुद्दामा नेटफ्लिक्सले चोरी भएको हार्ड ड्राइभको अनुसन्धानबारे पर्याप्त जानकारी नदिएको र घटनाबारे प्रहरीमा उजुरी गरिएको हो वा होइन भन्ने विषयमा समेत स्पष्ट जानकारी उपलब्ध नगराएको आरोप लगाइएको छ।

निर्माता पक्षले फिल्मको सुरक्षा र संरक्षणको जिम्मेवारी नेटफ्लिक्सको कार्यालयमा पुगेपछि कम्पनीकै हुने दाबी गरेको छ। त्यसैले कार्यालयबाटै मास्टर कपी हराउनुमा नेटफ्लिक्सको लापरवाही रहेको उनीहरूको तर्क छ।

नेटफ्लिक्सले भने घटनापछि आफूले फिल्म निर्माता तथा उनको टोलीलाई सहयोग गर्न सक्ने सबै प्रयास गरिरहेको जनाएको छ।

कम्पनीका अनुसार ‘फोर्टिट्युड’को वितरण अधिकार नेटफ्लिक्ससँग नभए पनि फिल्मको सामग्रीको सुरक्षालाई कम्पनीले गम्भीरतापूर्वक लिएको छ। घटनाबारे विस्तृत अनुसन्धान गर्नुका साथै फिल्मको कुनै पनि अनधिकृत वितरण वा बिक्री हुन नदिन सम्भावित पाइरेसी साइटहरूको निगरानी गर्ने काम भइरहेको कम्पनीले जनाएको छ।

नेटफ्लिक्सका अनुसार अहिलेसम्म ‘फोर्टिट्युड’ अनधिकृत रूपमा इन्टरनेटमा सार्वजनिक भएको कुनै प्रमाण भेटिएको छैन। कम्पनीका एक अधिकारीले चोरी भएका हार्ड ड्राइभहरू फिल्मको सामग्री बेच्ने उद्देश्यले नभई अन्य कारणले लगिएको हुन सक्ने अनुमानसमेत गरेका थिए।

यसले फिल्मका निर्माताको दाबी र नेटफ्लिक्सको धारणा बीचको विवादलाई थप जटिल बनाएको छ। निर्माता पक्षले फिल्मको मास्टर कपी हराउनु मात्र पनि ठूलो क्षति भएको तर्क गरिरहेको छ भने नेटफ्लिक्सले अहिलेसम्म फिल्म लिक भएको प्रमाण नदेखिएको अवस्थामा आफूलाई दोषी ठहर गर्न नमिल्ने बताइरहेको छ।

‘फोर्टिट्युड’ निर्माणका क्रममा यो पहिलो कानुनी विवाद भने होइन। फिल्म निर्माण अघि बढाउने क्रममा निर्माता साइमन अफ्राम र प्रारम्भिक निर्देशक मार्टिन स्कोर्सेसेबीच पनि विवाद भएको थियो।

सन् २०२३ मा अफ्रामले स्कोर्सेसेविरुद्ध मुद्दा दायर गर्दै कार्यकारी निर्माताका रूपमा काम गर्न ५ लाख अमेरिकी डलर लिए पनि फिल्मलाई अगाडि बढाउन पर्याप्त काम नगरेको आरोप लगाएका थिए।

स्कोर्सेसेका कानुनी प्रतिनिधिले भने अफ्राम फिल्म उद्योगमा नयाँ व्यक्ति भएको र उनले परियोजनाबाट अवास्तविक अपेक्षा राखेको तर्क गरेका थिए। विवादपछि दुवै पक्षले एकअर्काविरुद्ध कानुनी दाबी अघि बढाएका थिए।

अन्ततः अर्को वर्ष दुवै पक्ष अदालतबाहिरै सहमतिमा पुगेका थिए।

अहिले भने फिल्मको मास्टर कपी हराएको घटनाले ‘फोर्टिट्युड’लाई पुनः कानुनी विवादको केन्द्रमा ल्याएको छ। अफ्रामले नेटफ्लिक्सबाट १० करोड ५० लाख अमेरिकी डलर क्षतिपूर्ति माग गरेका छन्।

नेटफ्लिक्सले भने निर्माता पक्षको दाबीप्रति असहमति जनाएको छ। कम्पनीका अनुसार अफ्रामका कानुनी प्रतिनिधिहरूले घटनाको समाधानका लागि सहकार्य गर्नुको सट्टा कम्पनीबाट ठूलो रकम असुल्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

नेटफ्लिक्सले अफ्राम पक्षबाट फिल्मका लागि तत्काल १६ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर माग गरिएको दाबीसमेत गरेको छ। कम्पनीले यस्तो अवस्थामा अनुसन्धानका संवेदनशील विवरण निर्माता पक्षसँग साझा नगर्ने निर्णय गरेको जनाएको छ।

यद्यपि, फिल्मको मास्टर कपी हराएको घटनाको वास्तविक जिम्मेवारी कसको हो भन्ने विषय अदालतको प्रक्रियाबाट टुंगो लाग्न बाँकी छ। अहिलेको अवस्थामा फिल्म अनधिकृत रूपमा सार्वजनिक भएको प्रमाणसमेत भेटिएको छैन।