काठमाडौं । विश्वकपको रोमाञ्चक समापनसँगै विश्व फुटबल केही समय उत्सवमा रमाउने अपेक्षा गरिएको थियो। तर मैदानको प्रतिस्पर्धा समाप्त हुन नपाउँदै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघ (फिफा) भित्र सुरु भएको नयाँ शक्ति संघर्षले विश्व फुटबलको राजनीति नै तरंगित बनाइदिएको छ। फिफाका अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले अघि सारेको एउटा गोप्य व्यावसायिक योजनाले अहिले उनको नेतृत्वमाथि नै प्रश्न उठाएको छ।

विश्व फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित प्रतियोगिता विश्वकपको व्यावसायिक हिस्सामध्ये २० प्रतिशत निजी लगानीकर्तालाई बिक्री गर्ने अवधारणा सार्वजनिक भएपछि फिफाभित्र अभूतपूर्व विरोध सुरु भएको हो। यो योजनाले केवल आर्थिक बहस मात्र जन्माएको छैन, फिफाको स्वतन्त्रता, पारदर्शिता र सुशासनमाथि समेत गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।

गोप्य योजनाले मच्चायो हलचल

रिपोर्टहरूका अनुसार इन्फान्टिनोले ‘फिफा फर्वार्ड इन्टरप्राइज’ नामक नयाँ व्यावसायिक संरचना स्थापना गरी विश्वकपबाट प्राप्त हुने आम्दानीको एक हिस्सा निजी लगानीकर्तालाई हस्तान्तरण गर्ने योजना अघि सारेका थिए। यो योजना अन्तर्गत अमेरिकी लगानी कम्पनी थ्राइभ क्यापिटलसँग सहकार्यको तयारी गरिएको बताइएको छ।

विवाद झन् चर्कियो, जब उक्त कम्पनीका सह–संस्थापक जोशुआ कुस्नर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुस्नरका भाइ रहेको खुलासा भयो। त्यसपछि फिफाको व्यावसायिक निर्णयमा राजनीतिक प्रभाव परेको आशंका विश्वभर फैलियो।

युरोप र एसियाको खुला विद्रोह

योजना सार्वजनिक हुनासाथ युरोपेली फुटबल महासंघ (यूईएफए) र एसियाली फुटबल महासंघ (एएफसी) ले तीव्र असन्तुष्टि जनाए। उनीहरूको तर्क थियो– विश्वकप कुनै निजी कम्पनीको सम्पत्ति होइन, यो सम्पूर्ण सदस्य राष्ट्रहरूको साझा सम्पत्ति हो।

फिफाका करिब १४३ सदस्य राष्ट्र यो योजनाको विपक्षमा उभिएपछि इन्फान्टिनो अन्ततः पछि हट्न बाध्य भए। तर निर्णय फिर्ता लिनुले उनको संकट समाप्त भएन। बरु, नेतृत्वमाथिको विश्वास थप कमजोर भएको विश्लेषण हुन थालेको छ।

आफ्नै टिमभित्रबाट चुनौती

इन्फान्टिनोमाथि दबाब बाहिरबाट मात्र आएको छैन। फिफाका केही कर्मचारीहरूले नै निर्णय प्रक्रिया पारदर्शी नभएको आरोप लगाएका छन्। त्यसमाथि उनका वरिष्ठ सल्लाहकार कार्लोस कोर्डेइरोको राजीनामाले संगठनभित्रको असन्तुष्टि सार्वजनिक भएको छ।

सन् २०१६ देखि फिफाको नेतृत्व सम्हाल्दै आएका इन्फान्टिनो अहिले आफ्नो करियरकै सबैभन्दा कठिन राजनीतिक मोडमा पुगेका छन्।

यूईएफएले गुमायो विश्वास

इन्फान्टिनोका लागि सबैभन्दा ठूलो झट्का यूईएफाबाट आएको छ। युरोपेली फुटबल महासंघका उच्च अधिकारीहरूले उनको नेतृत्वप्रति विश्वास समाप्त भएको संकेत दिइसकेका छन्।

स्रोतहरूका अनुसार यदि इन्फान्टिनोले स्वेच्छाले पद नछोडे, यूईएफाले फिफाका कार्यक्रम बहिष्कार गर्ने, बैठकमा सहभागी नहुने तथा कानुनी बाटोसमेत अपनाउने तयारी गरिरहेको छ।

एक वरिष्ठ अधिकारीले भनेका छन्, ‘हामी कमजोर सुशासन स्वीकार गर्न सक्दैनौं। विश्वकप कुनै निजी व्यापारिक वस्तु होइन।’

यूईएफाले यस प्रकरणसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण इमेल, कागजात तथा आन्तरिक सन्देश सुरक्षित राख्न फिफालाई औपचारिक आग्रहसमेत गरेको छ।

ट्रम्पसँगको सम्बन्धले बढायो विवाद

इन्फान्टिनोको संकट केवल विश्वकप बिक्रीको योजनामा सीमित छैन।

विश्वकप चलिरहेका बेला अमेरिकी राष्ट्रिय टोलीका खेलाडी फोलारिन बालोगनमाथि लागेको निलम्बन हटाउने निर्णयले पनि फिफा विवादमा तानियो।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यस विषयमा इन्फान्टिनोलाई पटक-पटक फोन गरेका थिए। त्यसपछि फिफाले निलम्बन फुकुवा गरेको आरोप लाग्यो।

यस घटनापछि फिफाले आफ्नो राजनीतिक तटस्थताको सिद्धान्त उल्लंघन गरेको भन्दै नर्वेको फुटबल संघले औपचारिक उजुरीसमेत दिएको छ।

यद्यपि फिफाले निर्णय स्वतन्त्र रूपमा गरिएको दाबी गरे पनि त्यसको लिखित प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्न सकेको छैन।

अविश्वास प्रस्तावको तयारी

फिफा काउन्सिलभित्र असन्तुष्ट सदस्यहरूको संख्या लगातार बढिरहेको छ।

३७ सदस्यीय काउन्सिलमध्ये १९ सदस्य तयार भए विशेष साधारणसभा बोलाएर अध्यक्षविरुद्ध अविश्वास प्रस्ताव ल्याउन सकिने व्यवस्था फिफाको विधानमा छ।

स्रोतहरूका अनुसार अहिले असन्तुष्ट सदस्यहरूको संख्या दोहोरो अंकमा पुगिसकेको छ।

यदि इन्फान्टिनोले बालोगन प्रकरणमा स्वतन्त्र छानबिन गर्न अस्वीकार गरे, उनीविरुद्धको अभियान अझ सशक्त बन्ने विश्लेषण गरिएको छ।

अझै बाँकी छ बलियो समर्थन

यद्यपि इन्फान्टिनो पूर्ण रूपमा एक्लिएका भने छैनन्।

कतार फुटबल संघ, अफ्रिकी फुटबल महासंघ (सीएएफ), दक्षिण अमेरिकी फुटबल महासंघ (कोनमेबोल) लगायतका संस्थाहरूले अझै उनको पक्षमा उभिएको देखिन्छ।

मोरक्को, कतार, लेबनान, कुवेत, श्रीलंकालगायत केही सदस्य राष्ट्रहरूले पनि इन्फान्टिनोलाई निरन्तर समर्थन गरिरहेका छन्।

तर युरोप र उत्तर अमेरिकाका १४ सदस्य राष्ट्र खुला रूपमा विपक्षमा उभिइसकेका छन्।

यदि एसियाली फुटबल महासंघको समर्थनसमेत कमजोर भयो भने इन्फान्टिनोका लागि आगामी निर्वाचन निकै कठिन बन्न सक्छ।

उत्तराधिकारीको खोजी सुरु

इन्फान्टिनोमाथि संकट गहिरिँदै जाँदा नयाँ नेतृत्वको खोजी पनि सुरु भइसकेको छ।

सबैभन्दा चर्चामा आएको नाम हो- नासिर अल-खेलाइफी।

कतारी व्यवसायी, पेरिस सेन्ट-जर्मेन (पीएसजी)का अध्यक्ष तथा यूईएफएको कार्यकारी समितिका सदस्य रहेका उनी विश्व फुटबलका प्रभावशाली व्यक्तित्वमध्ये एक हुन्।

पीएसजीलाई लगातार युरोपेली सफलतासम्म पुर्‍याएको श्रेय उनलाई दिइन्छ। तर कतारको इन्फान्टिनोप्रतिको समर्थनका कारण उनको सम्भावना तत्काल कमजोर देखिएको छ।

अन्य बलिया दाबेदार

फिफाका उपाध्यक्ष भिक्टर मोन्टाग्लियानी पनि अध्यक्ष पदका बलिया प्रतिस्पर्धी मानिएका छन्।

उत्तर तथा मध्य अमेरिका र क्यारिबियन फुटबल महासंघ (कन्काकाफ)का अध्यक्ष रहेका उनले सन् २०२६ को विश्वकप आयोजनामा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए।

यस्तै एएफसी अध्यक्ष शेख सलमान बिन इब्राहिम अल–खलिफा पनि सम्भावित उम्मेदवारको सूचीमा छन्। उनले इन्फान्टिनोको निजी लगानी योजना सार्वजनिक रूपमा ‘पूर्णतः अस्वीकार्य’ भन्दै आलोचना गरिसकेका छन्।

यूईएफएका अध्यक्ष अलेक्जेन्डर सेफेरिनलाई पनि निकै बलियो विकल्पका रूपमा हेरिएको छ। ‘विश्वकप बिक्रीका लागि होइन’ भन्ने उनको अभिव्यक्तिले उनी अहिले इन्फान्टिनोविरोधी अभियानको केन्द्रमा पुगेका छन्।

यसैगरी अफ्रिकी फुटबल महासंघका अध्यक्ष प्याट्रिस मोटसेप र फिफाका महासचिव मटियास ग्राफस्ट्रोमको नाम पनि सम्भावित उम्मेदवारका रूपमा चर्चामा छ।

चुनावी गणित

फिफामा कुल २११ सदस्य राष्ट्र छन्।

अध्यक्षमा निर्वाचित हुन कम्तीमा १०६ मत आवश्यक पर्छ।

यही कारण इन्फान्टिनोका लागि आगामी निर्वाचन सहज देखिएको छैन। अहिले उनको पक्षमा बलियो समर्थन भए पनि विपक्षी गठबन्धन विस्तार भइरहेकाले चुनावी समीकरण तीव्र रूपमा बदलिन सक्छ।

इन्फान्टिनोको प्रतिरक्षा

बढ्दो आलोचनाबीच इन्फान्टिनो भने रक्षात्मक बनेका छन्।

सामाजिक सञ्जालमार्फत उनले आलोचकहरूलाई लक्षित गर्दै आफूहरूले विश्वकै उत्कृष्ट प्रतियोगिता आयोजना गरेको र केही समूहले केवल अफवाह फैलाएर फिफाको छवि बिगार्ने प्रयास गरिरहेको बताएका छन्।

तर उनको यो स्पष्टीकरणले आलोचकहरूलाई सन्तुष्ट बनाउन सकेको देखिँदैन।

अब के हुन्छ ?

आगामी नोभेम्बर १८ सम्म नयाँ उम्मेदवारहरूले अध्यक्ष पदका लागि मनोनयन दर्ता गर्न सक्ने सम्भावना छ।

त्यसअघि फिफा काउन्सिलको आपत्कालीन बैठक बोलाउने प्रयास, सम्भावित अविश्वास प्रस्ताव, सदस्य राष्ट्रहरूको ध्रुवीकरण र नयाँ नेतृत्वको खोजीले विश्व फुटबलको राजनीतिलाई अझ रोचक बनाउने निश्चित देखिएको छ।

विश्वकपको सफल आयोजनापछि सुरु भएको यो विवाद अब सामान्य प्रशासनिक असहमति मात्र रहेन। यो फिफाको भविष्य, विश्व फुटबलको सुशासन र अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद राजनीतिको दिशासँग जोडिएको गम्भीर शक्ति संघर्षमा रूपान्तरण भइसकेको छ।

अब सबैको नजर एउटै प्रश्नमा केन्द्रित छ-के जियानी इन्फान्टिनो आफ्नो नेतृत्व जोगाउन सफल हुनेछन्, वा विश्व फुटबलले निकट भविष्यमा नयाँ अध्यक्ष पाउनेछ ?