बेइजिङ। चीनका पूर्वप्रधानमन्त्री झु रोङ्जीको निधनपछि उनको अन्त्येष्टिअघि मंगलबार राजधानी बेइजिङका सरकारी भवन तथा तियानमेन स्क्वायरमा राष्ट्रिय झण्डा आधा झुकाइएको छ।

गत साता ९७ वर्षको उमेरमा निधन भएका झुको सम्मानमा चीनमा औपचारिक श्रद्धाञ्जलि कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो। चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल वेइबोमा समेत झुको निधन र उनको राजनीतिक तथा आर्थिक योगदानबारे चर्चा भइरहेको छ।

झु सन् १९९८ देखि २००३ सम्म चीनको प्रधानमन्त्री थिए। उनको कार्यकाल चीनको अर्थतन्त्रमा व्यापक सुधार र पुनर्संरचनाका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छ। उनले राज्यको स्वामित्वमा रहेका घाटामा सञ्चालित तथा अक्षम संस्थानको सुधारसँगै भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा समेत कडा नीति अपनाएका थिए।

उनकै कार्यकालमा चीनलाई विश्व अर्थतन्त्रसँग थप जोड्ने आर्थिक सुधार अघि बढाइएको थियो। सरकारी स्वामित्वका धेरै संस्थानको पुनर्संरचना र सुधारले आर्थिक क्षेत्रमा परिवर्तन ल्याए पनि त्यसको सामाजिक प्रभावसमेत परेको थियो।

मंगलबार बेइजिङका सरकारी भवनमा झण्डा आधा झुकाइएको देखिएको थियो। राजधानीको केन्द्रमा रहेको तियानमेन स्क्वायरमा पनि झुको सम्मानमा राष्ट्रिय झण्डा आधा झुकाइएको थियो।

झुको निधनपछि सामाजिक सञ्जालमा उनका समर्थक तथा सर्वसाधारणले उनको योगदान स्मरण गरिरहेका छन्। एक प्रयोगकर्ताले झुले चीनका लागि पुर्‍याएको योगदानप्रति सम्मान व्यक्त गर्दै उनलाई सधैँ सम्झिइरहने बताएका छन्।

झु रोङ्जी चीनको आर्थिक सुधारका प्रभावशाली नेताका रूपमा चिनिन्छन्। प्रधानमन्त्री बन्नुअघि उनले साङ्घाईका मेयर तथा उपप्रधानमन्त्रीका रूपमा काम गरेका थिए।

प्रधानमन्त्रीका रूपमा उनले सरकारी स्वामित्वका घाटामा रहेका कम्पनीको पुनर्संरचना तथा सुधारलाई तीव्रता दिएका थिए। यस क्रममा कतिपय संस्थान बन्द वा पुनर्गठन गरिए भने ठूलो संख्यामा रोजगारीसम्बन्धी चुनौती पनि सिर्जना भएको थियो।

तर चीनको राज्य सञ्चालित अर्थतन्त्रलाई थप प्रतिस्पर्धी बनाउन तथा विश्व अर्थतन्त्रसँग जोड्न उनका सुधार महत्वपूर्ण रहेको मानिन्छ।

झु भ्रष्टाचारविरुद्धको कडा अडानका कारण पनि चर्चित थिए। सार्वजनिक पदमा रहँदा इमानदारी र जवाफदेहितालाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा उनले जोड दिने गरेका थिए।

आफ्नो राजनीतिक जीवनपछि आफूलाई कसरी सम्झिइयोस् भन्ने प्रसंगमा उनले आफूलाई ‘इमानदार र भ्रष्टाचारमा नलागेको अधिकारी’का रूपमा सम्झिए आफू सन्तुष्ट हुने धारणा व्यक्त गरेका थिए।

चिनियाँ सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाले झुलाई उत्कृष्ट क्रान्तिकारी तथा राजनीतिज्ञका रूपमा स्मरण गरेको छ। उनका अनुसार झुको शव मंगलबार बेइजिङमा दाहसंस्कार गरिनेछ। त्यसअघि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका वरिष्ठ नेताहरूको उपस्थितिमा औपचारिक बिदाइ कार्यक्रम आयोजना गरिनेछ।

सन् १९२८ मा मध्य चीनमा जन्मिएका झु सन् १९४९ मा कम्युनिस्ट क्रान्ति सफल भएपछि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको संरचनामा सक्रिय रूपमा अघि बढेका थिए।

झुको प्रधानमन्त्री कार्यकाल तत्कालीन राष्ट्रपति जियाङ जेमिनको नेतृत्वसँगै अघि बढेको थियो।

दुवै नेताको कार्यकालमा चीनले तीव्र आर्थिक वृद्धि, संरचनागत सुधार र विश्व अर्थतन्त्रमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गरेको थियो।

झुको निधनपछि गरिएको औपचारिक श्रद्धाञ्जलिले चीनको आर्थिक रूपान्तरणका महत्वपूर्ण वर्षमा उनले खेलेको भूमिका पुनः चर्चामा ल्याएको छ।