एजेन्सी। रूस-युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिकी कूटनीतिक पहल फेरि सक्रिय भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विट्कफ र जारेड कुश्नर शनिबार मस्को पुगेका छन्। उनीहरूले रुसी अधिकारीसँग युद्ध अन्त्यका लागि तयार पारिएको अमेरिकी योजनाबारे छलफल गर्ने बताइएको छ।

अमेरिकी दूतहरूको मस्को आगमनसँगै रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनको राजधानी किएभमाथि तीन दिन आक्रमण नगर्न आदेश दिएका छन्। क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले पुटिनले मध्यरातदेखि तीन दिनसम्म किएभमा आक्रमण रोक्न निर्देशन दिएको जानकारी दिएका हुन्।

पेस्कोभका अनुसार अमेरिकी वार्ताकारहरू रूसमा आएर वार्ता गर्ने र त्यसपछि युक्रेन जाने तयारीमा रहेकाले उनीहरूको कूटनीतिक गतिविधि सहज बनाउन आक्रमण रोक्ने निर्णय गरिएको हो। यद्यपि यो कदमलाई युद्धविरामको स्थायी घोषणा भने गरिएको छैन।

विट्कफ र कुश्नरले मस्कोमा रुसी अधिकारीसँग छलफल गर्नुका साथै राष्ट्रपति पुटिनसँग समेत भेटवार्ता गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। क्रेमलिन प्रवक्ता पेस्कोभले पुटिन र अमेरिकी प्रतिनिधिबीचको भेट सामान्यभन्दा लामो हुन सक्ने संकेत गरेका छन्।

उनले वार्ताको सम्भावित परिणामबारे अहिले नै अनुमान गर्नुभन्दा भेटवार्ता सम्पन्न भएपछि मात्र निष्कर्ष निकाल्न आग्रह गरेका छन्।

विट्कफ र कुश्नर शनिबार स्थानीय समयअनुसार दिउँसो १२ः५२ बजे मस्कोको भ्नुकोभो विमानस्थलमा अवतरण गरेका थिए। उनीहरूलाई रुसी राष्ट्रपतिका विशेष दूत किरिल दिमित्रिएभले विमानस्थलमै स्वागत गरेका थिए।

मस्को भ्रमणपछि अमेरिकी दूतहरू युक्रेनको राजधानी किएभ जाने तयारीमा छन्। एक वरिष्ठ युक्रेनी अधिकारीले उनीहरू आइतबार किएभ पुग्ने अपेक्षा गरिएको बताएका छन्।

ट्रम्प प्रशासनले रूस र युक्रेनबीच लामो समयदेखि जारी युद्धलाई वार्ताको माध्यमबाट अन्त्य गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। ट्रम्पले आफ्ना विशेष दूतहरूलाई युद्ध अन्त्यको सम्भावना खोज्न मस्को पठाइएको बताएका छन्।

उनका अनुसार विट्कफ र कुश्नरसँग युद्ध अन्त्यका लागि प्रस्तावसमेत रहेको छ। ट्रम्पले दुवैलाई अनुभवी र प्रभावकारी वार्ताकारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै उनीहरूले यसअघि पनि अन्तर्राष्ट्रिय विवादमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको बताएका छन्।

विट्कफ र कुश्नर यसअघि गाजा तथा इरानसँग सम्बन्धित युद्धविराम र कूटनीतिक वार्तामा समेत सक्रिय थिए। रूस–युक्रेन युद्धका विषयमा पनि उनीहरूले यसअघि मस्कोसँग पटकपटक सम्पर्क र छलफल गर्दै आएका छन्।

अमेरिकी दूतहरू मस्को पुगेकै दिन युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले रूसमाथि किएभमा हमला गरेको आरोप लगाएका छन्।

जेलेन्स्कीका अनुसार रूसले रातभर किएभ र दक्षिणपूर्वी क्षेत्रमा पर्ने बोरिस्पिलका विमानस्थललाई समेत निशाना बनाएको थियो। उनले निप्रो क्षेत्रमा भएको आक्रमणमा पाँच नागरिकको मृत्यु भएको दाबी गरेका छन्।

अमेरिकी दूतहरू युक्रेन भ्रमणका लागि विमान प्रयोग गर्ने सम्भावनाबारे तयारी भइरहेका बेला विमानस्थलमा हमला गरिएको जेलेन्स्कीको भनाइ छ। यद्यपि युक्रेनी पक्षले अमेरिकी प्रतिनिधिहरूको कूटनीतिक प्रयासमा कुनै खतरा वा अवरोध नरहने स्पष्ट पारेको छ।

जेलेन्स्कीले रुसी कदमलाई ध्यानमा राखेर युक्रेनले आगामी साता रुसी हवाई क्षेत्रसँग सम्बन्धित आफ्ना कारबाहीको पुनरावलोकन गर्ने संकेतसमेत दिएका छन्।

मस्कोमा वार्ता सकेपछि अमेरिकी दूतहरू किएभ जाने तयारीमा रहेकाले पुटिनको तीनदिने आक्रमण रोक्ने आदेशलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। अमेरिकी प्रतिनिधिहरूको सुरक्षित आवागमन र वार्ताको वातावरण तयार पार्न यो निर्णय गरिएको क्रेमलिनको भनाइ छ।

तर तीन दिनको आक्रमण रोक्ने निर्णयले युद्ध स्थायी रूपमा रोकिएको अर्थ नदिने स्पष्ट छ। रूस र युक्रेनबीच यसअघि पनि अस्थायी युद्धविराम र कूटनीतिक सम्पर्कका प्रयास भए पनि ती दीर्घकालीन सहमतिमा परिणत हुन सकेका छैनन्।

पेस्कोभले समेत अहिले नै वार्ताको परिणामबारे निष्कर्ष निकाल्न नमिल्ने बताएका छन्। यसले मस्कोमा हुने पुटिन र अमेरिकी प्रतिनिधिबीचको छलफललाई आगामी कूटनीतिक प्रक्रियाको महत्वपूर्ण चरणका रूपमा हेरिएको छ।

रूस र युक्रेनबीचको युद्ध अन्त्यका लागि कूटनीतिक प्रयास भइरहे पनि पछिल्ला दिनमा दुवै पक्षले लामो दूरीका ड्रोन र क्षेप्यास्त्र आक्रमण तीव्र बनाएका छन्। नागरिक तथा पूर्वाधारमा समेत आक्रमण हुँदा मानवीय क्षति बढिरहेको छ।

युद्ध सुरु भएयता रूस र युक्रेनबीच पटकपटक वार्ताका प्रयास भएका छन्। तर क्षेत्रीय नियन्त्रण, सुरक्षा ग्यारेन्टी, कब्जा गरिएका भूभाग र युद्धपछिको व्यवस्थासहितका विषयमा सहमति जुट्न नसक्दा युद्ध जारी छ।

यही पृष्ठभूमिमा ट्रम्प प्रशासनले प्रत्यक्ष वार्तालाई प्राथमिकता दिँदै आफ्ना प्रतिनिधिलाई मस्को र किएभ पठाएको हो। रूस र युक्रेन दुवैसँग सम्पर्क राख्न सक्ने अमेरिकी प्रतिनिधिहरूको सक्रियताले लामो समयदेखि रोकिएको वार्तालाई फेरि गति दिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

मस्कोमा विट्कफ र कुश्नरले पुटिनसँग गर्ने सम्भावित भेट र त्यसपछि हुने किएभ भ्रमणलाई युद्धको आगामी दिशाका लागि महत्वपूर्ण मानिएको छ।

तीन दिनका लागि किएभमा हमला रोक्ने रुसी निर्णय, अमेरिकी दूतहरूको मस्को आगमन र त्यसपछि हुने सम्भावित किएभ भ्रमणले युद्धको मैदानभन्दा वार्ताको टेबललाई केही समयका लागि केन्द्रमा ल्याएको छ।