न्युयोर्क। युद्ध, भूराजनीतिक तनाव र जलवायु संकटले विश्वलाई अस्थिर बनाइरहेका बेला संयुक्त राष्ट्रसंघले आफ्नो भूमिकामाथि उठिरहेका प्रश्नको सामना गर्नुपर्ने भएको छ। बदलिँदो विश्व परिस्थितिमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य कमजोर बन्दै गएको भन्दै संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभाले संस्थाप्रतिको विश्वास पुनःजगाउने विषयलाई केन्द्रमा राखेको छ।

न्युयोर्कस्थित संयुक्त राष्ट्रसंघको मुख्यालयमा मंगलबार सुरु भएको महासभाको उद्घाटन गर्दै नवनिर्वाचित अध्यक्ष खलिलुर रहमानले विश्व समुदायले अहिले एकैपटक धेरै संकटको सामना गरिरहेको बताए।

उनका अनुसार विभिन्न क्षेत्रमा जारी द्वन्द्वले मानवीय पीडा बढाएको छ। विकासका उपलब्धि पनि स्थिर रहन सकेका छैनन् भने जलवायु परिवर्तनको असर झन् तीव्र हुँदै गएको छ। यस्तो अवस्थामा बहुपक्षीय सहकार्यप्रतिको विश्वास कमजोर हुनु थप चिन्ताको विषय बनेको उनले बताए।

रहमानले अन्तर्राष्ट्रिय संस्था र सामूहिक प्रयासप्रति घटिरहेको भरोसा भाषणबाट नभई परिणाममुखी कामबाट फर्काउनुपर्ने धारणा राखे। आफ्नो कार्यकालमा संयुक्त राष्ट्रसंघप्रति पुनःविश्वास निर्माणलाई प्राथमिकतामा राख्ने उनले बताए।

८१औँ महासभाको मूल विषय पनि यही चुनौतीसँग जोडिएको छ। ‘विश्वास पुनःस्थापना, रूपान्तरण व्यवस्थापन : सबैका लागि परिणाम दिने संयुक्त राष्ट्रसंघ’ भन्ने नारासहित सुरु भएको महासभामा शान्ति तथा सुरक्षा, दिगो विकास, जलवायु परिवर्तन, मानवअधिकार, प्रविधि र बहुपक्षीय सहकार्यलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ।

रहमानले सन् १९४५ मा संयुक्त राष्ट्रसंघ स्थापना हुँदाको विश्व र अहिलेको विश्वबीच ठूलो अन्तर आइसकेको बताए। त्यसैले संस्थाको आधारभूत मूल्य र बडापत्रको मर्म कायम राख्दै समयअनुकूल सुधार आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो।

महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले पनि विश्वमा देखिएको विभाजन र अस्थिरताका बीच संयुक्त राष्ट्रसंघको आवश्यकता झन् बढेको बताए। तर यही समयमा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले प्रभावकारी ढंगले काम गर्न चुनौती भोगिरहेको उनले उल्लेख गरे।

गुटेरेसले युद्ध र विस्थापनसँगै आणविक तनाव, गरिबी, असमानता तथा जलवायु संकटलाई विश्वसामु रहेका गम्भीर समस्याका रूपमा प्रस्तुत गरे। कृत्रिम बुद्धिमत्ताको तीव्र विकासले नयाँ अवसरसँगै जोखिमसमेत थपेको उनको भनाइ थियो।

द्वन्द्वका कारण विस्थापित हुनेको संख्या बढिरहेको र मानवीय आवश्यकता चुलिँदै गए पनि सहायता तथा विकासका लागि उपलब्ध स्रोत भने खुम्चिँदै गएको उनले बताए। अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र मानवअधिकारको उल्लंघन तथा राष्ट्रहरूबीच बढ्दो अविश्वासले साझा समाधान खोज्ने प्रयासलाई समेत कमजोर बनाएको उनको निष्कर्ष थियो।

यस्तो परिस्थितिमा महासभाले कूटनीति, संवाद र सहकार्यलाई अघि बढाएर अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा हराउँदै गएको विश्वास फर्काउनुपर्ने गुटेरेसले बताए।

उनले ‘भविष्यका लागि सम्झौता’ र ‘संयुक्त राष्ट्रसंघ–८० पहल’ लाई संस्थागत सुधारका आधारका रूपमा अघि सार्दै महासभाले त्यसलाई कार्यान्वयनमा लैजानुपर्नेमा जोड दिए।

विश्वका समस्या कुनै एक राष्ट्रको प्रयासले मात्र समाधान नहुने भन्दै गुटेरेसले संयुक्त राष्ट्रसंघको उद्देश्यअनुसार साझा समाधान खोज्न सबै देश एक ठाउँमा उभिनुपर्ने धारणा राखे।