काठमाडौं । साउदी अरेबियाले इस्लामको पवित्र सहर मक्कातर्फ आएको भनिएको हुथी ड्रोन आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले खसालेको दाबी गरेपछि यमन युद्ध थप संवेदनशील मोडमा पुगेको छ।

साउदी नेतृत्वको यमनसम्बन्धी सैन्य गठबन्धनका अनुसार मंगलबार साँझ मक्काको दक्षिणतर्फ एउटा ड्रोनलाई रोकेर नष्ट गरिएको हो। गठबन्धनका प्रवक्ता तुर्की अल मलिकीले ड्रोन मक्काको प्रतिबन्धित हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुअघि नै खसालिएको बताएका छन्।

अल मलिकीले मक्का र मदिनास्थित दुई पवित्र मस्जिद तथा तीर्थयात्रीको सुरक्षा साउदीका लागि ‘रेड लाइन’ भएको बताएका छन्। हुथीबाट यस्ता गतिविधि दोहोरिए आवश्यक तथा निवारक कदम चाल्न गठबन्धन पछि नहट्ने चेतावनी पनि उनले दिएका छन्।

साउदी पक्षले यो घटनालाई मक्कालाई लक्षित गरिएको हुथी आक्रमणको दोस्रो प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेको छ। यसअघि सन् २०१७ मा पनि हुथीहरूले मक्कातर्फ क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको साउदी पक्षको दाबी थियो।

साउदीको आरोपलाई हुथीहरूले भने तत्काल अस्वीकार गरेका छन्।

हुथी पोलिटब्युरोका सदस्य हाजेम अल असदले मक्कालाई लक्षित गरिएको भन्ने साउदी दाबीलाई ‘पहिलेदेखि दोहोरिँदै आएको झूट’ भन्दै खारेज गरेका छन्। उनका अनुसार हुथीहरूले इस्लामका पवित्रस्थललाई निशाना बनाएको दाबी सत्य होइन।

घटनाको स्वतन्त्र पुष्टि नभएकाले ड्रोनको वास्तविक लक्ष्य के थियो भन्ने विषयमा दुई पक्षबीच फरक दाबी देखिएको छ। साउदी पक्षले ड्रोन मक्कातर्फ आएको बताएको छ भने हुथीहरूले त्यसलाई अस्वीकार गरेका छन्।

मक्कामा सुरक्षा सतर्कता बढाइएपछि साउदी अधिकारीहरूले विभिन्न क्षेत्रमा सम्भावित हवाई आक्रमणबारे चेतावनीसमेत जारी गरेका थिए। मक्का, जेद्दा र ताइफलगायत क्षेत्रमा सुरक्षा सतर्कता बढाइएको बताइएको छ।

मक्का घटनाको पृष्ठभूमिमा यमनमा पुनः चर्किएको हुथी र साउदी द्वन्द्व रहेको छ। सन् २०२२ देखि तुलनात्मक रूपमा शान्त रहेको यमनको युद्ध जुलाईयता पुनः तीव्र बनेपछि साउदी र हुथीबीच प्रत्यक्ष सैन्य तनाव बढेको हो।

हुथीहरूले साउदीविरुद्ध समुद्री नाकाबन्दी घोषणा गर्दै लाल सागरमा साउदी जहाजलाई लक्षित गर्ने चेतावनी दिएका छन्। पछिल्लो समय उनीहरूले यमनको लाल सागर तटमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्दै रणनीतिक बाब अल मन्डब जलघाँटीमाथि समेत नियन्त्रण बढाएका छन्।

बाब अल मन्डब लाल सागरलाई अदनको खाडी र हिन्द महासागरसँग जोड्ने महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग हो। यस क्षेत्रमा अस्थिरता बढ्दा साउदी तेल निर्यातसँगै अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक जहाजको आवागमनसमेत प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता बढेको छ।

पछिल्लो समय हुथीहरूले मायुन टापुसहित बाब अल मन्डब क्षेत्रमा नियन्त्रण विस्तार गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

हुथी र साउदीबीचको तनाव धार्मिकस्थलको सुरक्षामा मात्रै सीमित छैन। हुथीहरूले साउदीको सैन्य संरचना तथा तेलसम्बन्धी पूर्वाधारलाई समेत लक्षित गर्दै आएका छन्।

पछिल्लो समय साउदी क्षेत्रमा भएका आक्रमणपछि त्यहाँ सुरक्षा सतर्कता बढाइएको छ। हुथीहरूले आफ्ना कारबाहीलाई साउदीले यमनमा गरेको हवाई आक्रमणको जवाफका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।

उता साउदी पक्षले आफ्नो सार्वभौमिकता र सुरक्षामाथिको आक्रमण रोक्न आवश्यक सबै कदम चाल्ने बताउँदै आएको छ।

यसबीच हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या सारीले साउदीले यमनमा गरेको हवाई कारबाहीबारे पनि दाबी गरेका छन्। हुथी पक्षले नागरिक संरचना प्रभावित भएको आरोप लगाएको छ। यस्ता दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि भने भएको छैन।

यमनमा द्वन्द्व पुनः चर्किएसँगै अमेरिकाले साउदी अरेबियासँगको सैन्य समन्वय पनि बढाएको छ।

अमेरिकी अधिकारीका अनुसार अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले साउदी सेनालाई गुप्तचर सूचना आदानप्रदान र सैन्य योजना निर्माणमा सहयोग गर्न विशेष कार्यदल परिचालन गरेको छ। अधिकारीले क्षेत्रीय चुनौती सामना गर्न साउदीसँगको सुरक्षा सहकार्य बलियो रहेको बताएका छन्।

यसले यमनको द्वन्द्वलाई दुई पक्षबीचको युद्धबाट बाहिर निकालेर क्षेत्रीय शक्ति प्रतिस्पर्धासँग जोड्ने जोखिम बढाएको छ। एकातर्फ साउदीले अमेरिकी सुरक्षा सहयोग पाइरहेको छ भने अर्कोतर्फ हुथीहरू इरानसँग नजिक रहेको समूहका रूपमा चिनिन्छन्।

लाल सागर र बाब अल मन्डबमा बढ्दो सैन्य गतिविधिले विश्वव्यापी समुद्री व्यापारमा समेत असर पर्न सक्ने चिन्ता छ। बाब अल मन्डब क्षेत्रबाट हुने आवागमन प्रभावित भए तेल तथा अन्य वस्तुको ढुवानी लामो वैकल्पिक मार्गतर्फ मोडिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

यही कारण साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमान र इजिप्टका राष्ट्रपति अब्देल फताह अल सिसीले बाब अल मन्डबसहित महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमा आवागमनको स्वतन्त्रता र सुरक्षा सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

कतारले पनि बाब अल मन्डब बन्द भए त्यसको असर क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर पुग्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

सैन्य तनावसँगै यमनमा मानवीय संकट पनि गहिरिँदै गएको छ। पछिल्लो द्वन्द्व पुनः चर्किएपछि ठूलो संख्यामा मानिस विस्थापित भएका छन्। इन्धन अभावका कारण द्वन्द्वबाट भागेर सुरक्षित स्थानतर्फ जान खोज्ने मानिसको आवागमनसमेत प्रभावित भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

यमनमा लामो समयदेखि जारी राजनीतिक र सैन्य संकटका कारण नागरिकको जीवन, खाद्यान्न तथा इन्धन आपूर्ति, स्वास्थ्य सेवा र आवासमा दबाब कायम छ।

मक्कानजिकैको ड्रोन घटनाले भने यो द्वन्द्वलाई थप संवेदनशील बनाएको छ। साउदीका लागि मक्का विश्वभरका मुस्लिमका लागि प्रमुख धार्मिक केन्द्र भएकाले त्यहाँको हवाई सुरक्षासम्बन्धी कुनै पनि घटना क्षेत्रीय राजनीतिक र धार्मिक संवेदनशीलतासँग जोडिने अवस्था छ।