काठमाडाैं। आइतबार राति दुर्गा प्रसाईं १० औँ पटक पक्राउ परे। आइतबार राति भक्तपुरस्थित निवासबाट प्रहरीले उनलाई पक्राउ गर्यो। बालेन्द्र शाह ‘बालेन’ नेतृत्वको सरकारले अहिलेसम्म उनलाई तीनपटक पक्राउ गरेको छ।

प्रसाईं पक्राउ पर्ने कुरा अब कुनै नयाँ विषय रहेन। उनी केही बोल्छन्, पक्राउ पर्छन्। उनी केही बोल्न खोज्छन्, पक्राउ पर्छन्। उनी केही बोल्दैनन्, र! पनि पक्राउ पर्छन्। कहिले घरबाट, कहिले आधि बाटोबाट, कहिले विमानस्थल, कहिले पोखरा, कहिले मधेस। उनी पक्राउ परिरहन्छन्। 

जसरी प्रसाईं पक्राउ पर्ने गरेका छन्। मानौँ, उनी जेल पर्नेमा ‘रेकर्ड ब्रेकर’ बन्न चाहन्छन्। नेपाल सरकार उनलाई सम्मान सम्मान गर्न चाहन्छ।

तर, जसरी उनी पक्राउ पर्छन्, त्यसरी नै हिरासतमा भने बसिरहँदैनन्। पक्राउ परेको केही दिनमै साधारण तारेख, सामान्य धरौटी यस्तै यस्तै भनेर उनी रिहा हुन्छन्।  

पक्राउ हुनुअघि आइतबार दिउँसो आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा दुर्गा प्रसाईंले राजसंस्था पुनःस्थापना र हिन्दुराष्ट्र घोषणाका लागि आन्दोलनको घोषणा गरेका थिए। सोही पत्रकार सम्मेलनमा उनले सुनसरीमा भएको साम्प्रदायिक तनावसँग सम्बन्धित घटनामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का केही नेताको संलग्नता रहेको दाबी गर्दै एउटा ठूलो पोस्टर सार्वजनिक गरेका थिए।

प्रसाईंले सार्वजनिक गरेको उक्त पोस्टरमा सुनसरीको साम्प्रदायिक तनावका क्रममा रास्वपा सभापति रवि लामिछानेसँग संवादमा सहभागी भएका तथा धनुषामा गृहमन्त्रीलाई मागपत्र बुझाउने व्यक्तिहरू रास्वपाकै नेता भएको दाबी गरेका थिए।

पछिल्ला केही वर्षयता प्रसाईं सबैभन्दा धेरैपटक हिरासतमा पुग्ने व्यक्तिमध्ये एक हुन्। विगतमा नेकपा एमाले, तत्कालीन माओवादीलगायतका दलहरूसँग राजनीतिक निकटता बनाएका उनी पछिल्ला केही वर्षयता भने राजसंस्था र हिन्दुराष्ट्र पुनःस्थापनाका लागि हुने आन्दोलनमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।

प्रसाईंमाथि सबैभन्दा बढी सामाजिक सञ्जालमार्फत अपुष्ट सूचना, कागजात, आधारहीन अभिव्यक्ति दिने, हिंसालाई बढावा दिने खालका गतिविधि गर्ने तथा साइबर अपराधसम्बन्धी कानुन उल्लङ्घन गरेको आरोप लाग्ने गरेको छ। यसका अलावा कतिपयले उनलाई बैंकबाट ऋण लिएर नतिरेको र त्यही ऋण मिनाहाको व्यक्तिगत स्वार्थ परिपूर्तिका निम्ति मानिसहरूलाई भड्काउने र उक्साउने गरेको आरोप पनि लगाउने गरेका छन्।

अर्कोतिर, प्रसाईं आफैँ भने केही वर्षयता यो व्यवस्थाले अब नेपालीहरूको हित गर्न नसक्ने बताउँछन्। त्यसकै लागि आफू जीवनको अन्तिमसम्म लड्ने प्रतिज्ञा पनि उनी गरिरहन्छन्। उनका अनुसार उनी भुइँमान्छे हुन्। उनी भन्छन्, ‘म गरिब, अनेक किसिमका दुःखबाट पीडा खेपिरहेका मानिसहरू, निम्न, सीमान्तकृत, पिछडा वर्गका लागि काम गर्ने मान्छे हो।’ यो उनको रेडिमेडजस्तै स्टेटमेन्ट हो।

प्रसाईं आफूसँग छुट्टै खुपिया एजेन्सी भएको दाबी गर्छन्।  त्यही आधारमा उनले अनेक बोल्छन्। उनका कुरा यस्तो लाग्छ- केही सत्य, केही अर्धसत्य, केही असत्य। कहिले जेनजी आन्दोलन दाउद इब्राहिमको पैँसा र योजनामा भएको भन्ने उनी कहिले अहिलेका गृहमन्त्री सुधन गुरुङलाई रोहिङ्ग्या, इल्लुमिनाटी, युरोपिएन युनियनबाट परिचालित मान्छे भन्छन्।  

पेशाले प्रसाईं मेडिकल व्यवसायी हुन्। झापाको बिर्तामोडमा उनको निजी क्यान्सर अस्पताल छ। क्यान्सर अस्पताल सञ्चालनकै लागि उनले बैंकबाट ऋण लिएको पनि भन्ने गरिन्छ। उनका आलोचकहरूले भन्ने गरेका छन्, ‘उनका अभिव्यक्ति, उनले आह्वान गर्ने आन्दोलन पनि उनकै व्यवसायका लागि हुन्।’

मेडिकल कलेज सञ्चालन गर्न सम्बन्धन प्राप्तिका लागि प्रसाईंले ठूलो कसरत गरिरहेका छन्। उनका अनुसार त्यो काम गर्न लाग्दा डा. गोविन्द केसी ठूलो तगारो बने। मेडिकल कलेजको सम्बन्धन पाउन नसकेपछि नै उनले तत्कालीन माओवादी र नेकपा एमाले परित्याग गरे। त्यही रिसले रन्थनिएका उनीमाथि त्यसयता भने निरन्तर रूपमा सरकारविरोधी गतिविधि गर्ने गरेको आरोप लाग्दै आएको छ।

प्रसाईं कहिले, कहाँबाट र किन पक्राउ परे?

यो सरकार गठन भएपछि प्रसाईं ४ जेठमा पर्साको वीरगञ्जबाट पक्राउ परे। उनको सचिवालयका अनुसार त्यतिबेला उनी वीरगञ्जमा सुकुम्बासी, मिटरब्याजीलगायतका मुद्दालाई केन्द्रमा राखेर प्रदर्शन गर्न लागेका थिए। सचिवालयकै अनुसार उक्त प्रदर्शन रोक्न सरकारले उनलाई पक्राउ गर्यो।

त्यसपछि २८ असारमा प्रसाईंलाई त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट पक्राउ गरियो। झापाबाट फर्किएका उनलाई सरकारले विमानस्थलमै पत्रकार सम्मेलन गर्न लागेको भन्दै पक्राउ गर्यो। यद्यपि, त्यतिबेला भने उनलाई हिरासतमा राखिएन। प्रहरीले विमानस्थलबाट नियन्त्रणमा लिएर उनको निजी निवास भक्तपुरमा लगेर छोडिदियो।

त्यसअघि प्रसाईं २१ फागुनको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मुखमा १७ फागुनमा पक्राउ परेका थिए। प्रहरीले उनलाई निर्वाचन बिथोल्न सक्ने भन्दै नियन्त्रणमा लिएको थियो। तर, उनले त्यसदिन नेपाल बन्दको घोषणा गरेका थिए। उनकै अनुसार त्यस दिनको राजसंस्थावादी आन्दोलनमा पूर्वराजपरिवारका सदस्यहरू पनि सहभागी हुँदै थिए।

निर्वाचन केन्द्रित अफवाह फैलाएको भन्दै त्यसकै केही अगाडि ४ जेठमा पनि उनी भक्तपुरस्थित निवासबाट पक्राउ परेका थिए।

प्रसाईं पक्राउ परेपछि उनीविरुद्ध अदालतमा गम्भीर प्रकृतिका मुद्दाहरूमा अभियोजन भने अहिलेसम्म हुने गरेका छैनन्। सार्वजनिक शान्तिविरुद्धका गतिविधि, भड्काउ अभिव्यक्ति, साइबर अपराध र आपराधिक उपद्रवजस्ता आरोपमा उनी पक्राउ पर्ने गरेका छन्। पक्राउ परेपछि भने उनलाई अदालतले नै धरौटी, साधारण तारेख वा हाजिरी जमानीमा छोड्ने गरेको छ।

त्यस्तै, २८ माघमा वीरगञ्ज जाने क्रममा काठमाडौँको चाल्नाखेलबाट प्रसाईं प्रहरीको नियन्त्रणमा पुगे। त्यतिबेला उनीमाथि निर्वाचन बिथोल्ने तथा साइबरसम्बन्धी कसुरको आरोप लागेको थियो। साइबर ब्युरोका अनुसार सरकार, निर्वाचन आयोग र दलहरू निर्वाचनमा जाँदा प्रसाईंले भने बिथोल्नेगरी कार्यक्रम गर्न लागेका थिए।

५ माघमा प्रसाईंलाई प्रहरीले पोखराबाट पक्राउ गर्यो। राजावादी कार्यक्रम र निर्वाचनविरोधी गतिविधि गर्न खोजेकै आरोपमा त्यतिबेला पनि उनी प्रहरी हिरासतमा पुगे। त्यसबेला उनीमाथि तोकिएको स्थानबाहेक अन्य ठाउँमा कार्यक्रम गर्न खोजेको र सार्वजनिक शान्ति भंग गर्न खोजेको आरोपमा पक्राउ परेका थिए।

१५ चैत २०८१ मा हिंसा भड्किने र दुई जनाको ज्यान जानेगरी भएको तीनकुने हिंसापछि प्रसाईं फरार भए। त्यतिबेला उनीमाथि हिंसा भड्काउन र आगजनी फैलाउन उक्साएको आरोप थियो। त्यही आरोपमा उनी २८ चैतमा भारतको आसामबाट पक्राउ परे।

४ मङ्सिर २०८१ मा उनी तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीमाथि कम्बोडियामा पैसा राखेको अपुष्ट आरोप लगाएको भन्दै पक्राउ परेका थिए। उनले पत्रकार सम्मेलनमा भनेअनुसार ओलीले कम्बोडियाको टेलिकममा पैसा लगानी गरेका छन्।

त्यसअघि ६ असोजमा उनी भक्तपुरस्थित निवासबाट पक्राउ परेका थिए। भड्काउपूर्ण अभिव्यक्ति दिएको र विभिन्न व्यक्तिमाथि आपत्तिजनक तथा आधारहीन आरोप लगाएको भन्दै उनी प्रहरी नियन्त्रणमा पुगे। यो उनी पक्राउ परेको पहिलोपटक थियो।

प्रसाईंलाई जेन–जी विद्रोहपछि प्रधानमन्त्री भएकी सुशीला कार्कीले चारपटक पक्राउ गरेकी थिइन्। त्यसअघि तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको पालामा उनी तीनपटक पक्राउ परेका थिए।

अहिले बालेन सरकारको पनि उनले कडा शब्दमा विरोध गर्छन्। जेन–जी विद्रोहपछि प्रधानमन्त्री बन्न अफर आएको समेत भन्ने गरेका उनी बालेन सरकारविरुद्ध यसअघि त्यति आक्रामक थिएनन्। तर पछिल्ला दिनहरूमा भने सडकबाट उनी सबैभन्दा चर्को सुनिने प्रतिपक्षी शक्तिमध्ये एक बन्दै गएका छन्।