काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता, पूर्वउपप्रधानमन्त्री तथा लोकतान्त्रिक आन्दोलनका अग्रणी व्यक्तित्व गोपालमान श्रेष्ठको ८३ वर्षको उमेरमा मंगलबार निधन भएको छ।

पेटको क्यान्सरबाट पीडित श्रेष्ठको ललितपुरस्थित हेलिअस अस्पतालमा उपचारका क्रममा निधन भएको हो। उनको निधनसँगै नेपाली कांग्रेसले लामो राजनीतिक अनुभव, संगठन निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका नेता र प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका एक अथक योद्धालाई गुमाएको छ।

विशेष अर्थपूर्ण कुरा के छ भने कांग्रेस सभापति गगन थापाले उनलाई पार्टीको वरिष्ठ नेता बनाउने सार्वजनिक घोषणा गरेको एक सातामै उनको निधन भएको हो। पार्टीले केन्द्रीय समितिबाट औपचारिक निर्णय गरेर सम्मान गर्ने तयारी गरिरहेकै बेला श्रेष्ठको निधन भएपछि त्यो घोषणा अधुरै बनेको छ।

श्रेष्ठ केही महिनादेखि पेटको क्यान्सरको उपचार गराइरहेका थिए। स्वास्थ्य अवस्था जटिल बन्दै गएपछि सभापति गगन थापासहित शीर्ष नेताहरूले अस्पताल पुगेर भेट गरेका थिए।

गत साउन ७ गते आयोजित ४४औँ बीपी स्मृति तथा जरा अभियान समापन कार्यक्रममा गगन थापाले श्रेष्ठलाई कांग्रेसको वरिष्ठ नेतामा मनोनयन गरिने घोषणा गरेका थिए। उनले केन्द्रीय समितिबाट अनुमोदन गराएर श्रेष्ठलाई औपचारिक रूपमा वरिष्ठ नेताको जिम्मेवारी दिइने बताएका थिए।

थापाले कार्यक्रममा भनेका थिए कि श्रेष्ठको स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर रहेकाले आफू अस्पतालमै पुगेर वरिष्ठ नेता बनाउने निर्णयबारे जानकारी गराएर आएको छु। उनले पार्टीले योगदानको सम्मान जीवित रहँदाकै अवस्थामा गर्नुपर्ने धारणा राखेका थिए।

तर केन्द्रीय समितिले निर्णय गर्नुअघि नै श्रेष्ठको निधन भएपछि त्यो सम्मान औपचारिक रूपमा प्रदान हुन सकेन।

श्रेष्ठ नेपाली कांग्रेसका ती नेतामध्ये एक थिए, जसले विद्यार्थी जीवनदेखि नै प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

२०१७ सालपछि प्रजातन्त्रमाथि प्रहार भएपछि उनी भूमिगत राजनीतिक गतिविधिमा संलग्न भए। त्यसपछि उनले पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्धका विभिन्न आन्दोलनमा अग्रपङ्क्तिमा रहेर नेतृत्वदायी भूमिका खेले।

२०३६ सालको जनमतसंग्रह, २०४२ सालको सत्याग्रह, २०४६ सालको जनआन्दोलन तथा २०६२–६३ को दोस्रो जनआन्दोलनमा उनी निरन्तर सक्रिय रहे। लोकतन्त्र पुनःस्थापना र शान्ति प्रक्रियालाई अघि बढाउन पनि उनले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए।

स्याङ्जाबाट पटक-पटक प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भएका श्रेष्ठ संगठन निर्माणमा कुशल नेताका रूपमा चिनिन्थे।

उनले विभिन्न समयमा भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्री, वन तथा भू–संरक्षण मन्त्री, उद्योग मन्त्री तथा शिक्षामन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हाले।

यसका साथै उनी उपप्रधानमन्त्री, नेपाली कांग्रेस संसदीय दलका प्रमुख सचेतक तथा तत्कालीन नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक) का कार्यवाहक सभापतिसमेत बनेका थिए।

पार्टीभित्र सहमतिमार्फत निर्णय गर्ने शैली, संगठन समेट्ने क्षमता र कार्यकर्तामाझ सहज पहुँचका कारण उनी सम्मानित नेताका रूपमा परिचित थिए।

२००२ सालमा नेपाली कांग्रेस विभाजन हुँदा श्रेष्ठ शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक) मा सक्रिय थिए। त्यस अवधिमा उनले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारीसमेत सम्हाले।

पछि नेपाली कांग्रेस पुनः एकीकरण हुँदा पनि उनी पार्टीभित्र प्रभावशाली नेताका रूपमा सक्रिय रहे। संगठन सुदृढीकरण, निर्वाचन परिचालन तथा पार्टी एकताका लागि उनले निरन्तर भूमिका खेले।

श्रेष्ठको निधनपछि नेपाली कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्ताले गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन्।

सभापति गगन थापाले केही दिनअघि मात्रै श्रेष्ठलाई वरिष्ठ नेता बनाउने घोषणा गर्दै उनको राजनीतिक योगदानको उच्च मूल्यांकन गर्नुपर्ने बताएका थिए। उनले श्रेष्ठ लोकतान्त्रिक आन्दोलनका प्रेरणादायी व्यक्तित्व भएको उल्लेख गरेका थिए।

पार्टीका कार्यवाहक मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद दुलालले श्रेष्ठको निधनले कांग्रेसले अनुभवी र समर्पित नेता गुमाएको बताएका छन्। उनका अनुसार बुधबार बिहान पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा पार्थिव शरीर श्रद्धाञ्जलीका लागि राखिनेछ भने त्यसपछि अन्त्येष्टि गरिने कार्यक्रम तय गरिएको छ।

सामाजिक सञ्जालमा कांग्रेसका नेता, कार्यकर्ता तथा शुभेच्छुकहरूले श्रेष्ठको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा दिएको योगदान स्मरण गर्दै श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरिरहेका छन्।

गोपालमान श्रेष्ठको निधनसँगै नेपाली कांग्रेसले केवल एउटा वरिष्ठ नेता मात्र गुमाएको छैन, पार्टीले आफ्नो इतिहासको एउटा महत्त्वपूर्ण अध्याय पनि गुमाएको छ।

उनी जीवित रहँदाकै अवस्थामा वरिष्ठ नेताको सम्मान दिने सभापति गगन थापाको घोषणा कार्यान्वयन हुन नपाउँदै उनको निधन भयो। त्यसैले धेरै कांग्रेस नेताहरूले यसलाई ‘अधुरो सम्मान’ का रूपमा पनि टिप्पणी गरिरहेका छन्।